|
|
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{در دست ویرایش ۲|ماه=[[آذر]]|روز=[[23]]|سال=[[۱۴۰۴]]|کاربر=Bahmani}}
| |
| {{مدخل مرتبط | | {{مدخل مرتبط |
| | موضوع مرتبط = ازدواج | | | موضوع مرتبط = ازدواج |
| خط ۷۰: |
خط ۶۹: |
|
| |
|
| بنابراین، معلوم میشود از نظر [[تربیتی]] تأثیر [[زن]] در فرزند، اعم از محیط و وراثت (دستکم در مواردی که مادر دارای کمبود [[عقلی]] است) بیش از مرد است. از اینرو در [[اسلام]] بر دقت در [[انتخاب]] زن تأکید بیشتری شده است، ولی در پذیرش خواستگاری مرد، تنها سه ویژگی [[دین]]، [[اخلاق]] و [[امانت]] شرط شده است<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۶.</ref>. | | بنابراین، معلوم میشود از نظر [[تربیتی]] تأثیر [[زن]] در فرزند، اعم از محیط و وراثت (دستکم در مواردی که مادر دارای کمبود [[عقلی]] است) بیش از مرد است. از اینرو در [[اسلام]] بر دقت در [[انتخاب]] زن تأکید بیشتری شده است، ولی در پذیرش خواستگاری مرد، تنها سه ویژگی [[دین]]، [[اخلاق]] و [[امانت]] شرط شده است<ref>[[سید علی حسینیزاده|حسینیزاده]] و [[محمد داوودی|داوودی]]، [[سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره تربیتی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۶.</ref>. |
|
| |
| == عقد ازدواج ==
| |
| پس از خواستگاری نوبت به اجرای صیغه عقد و ایجاد محرمیت بین دختر و پسر میرسد. نکتهای که در این خصوص درخور توجه است، رسم ایجاد فاصله زمانی بین عقد و عروسی است که از آن به دوره «عقدبستگی» یاد میکنند. امروزه فوایدی برای دوران عقد بستگی طرح میشود که از مهمترین آنها، آشنایی هرچه بیشتر زوجین و [[خانواده]] آنان با یکدیگر است. از طرفی زوجین با اجرای عقد ازدواج که هزینه کمتری دارد، به [[حکم شرع]]، [[قانون]] و عرف، [[همسر]] یکدیگر میشوند، ضمن آنکه از دغدغه جستوجوی همسر مناسب و از فشارها و هیجانات جنسی [[آزاردهنده]] [[رهایی]] مییابند؛ فرصتی برای [[تدارک]] مراسم عروسی و تهیه [[منزل]] و ملزومات [[زندگی]] [[آینده]] تهیه میکنند و آمادگیهای لازم قبل از ورود به [[زندگی]] مشترک را به دست میآورند.
| |
|
| |
| پرسشی که در اینجا مطرح میشود این است که آیا دوران عقدبستگی در [[سیره معصومان]] وجود داشته است یا خیر؟ با توجه به روایاتی که از پیوند دهنده دوستیها و پیامآور مهربانیها و [[اهل بیت]] پاکش رسیده است و گزارشهای [[تاریخی]] از آن حکایت میکند، دوران عقدبستگی در جریان [[ازدواج امیرالمؤمنین]] و [[حضرت زهرا]]{{س}} وجود داشته است. از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] شده است که فرمود: «علی [[فاطمه]] را در ۲۴ [[ماه رمضان]]<ref>{{متن حدیث|جَاءَنِي جَبْرَئِيلُ{{ع}} لَيْلَةَ أَرْبَعٍ وَ عِشْرِينَ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ}}؛(کشف الغمه، ج۱، ص۳۶۷).</ref> به [[عقد]] خویش درآورد و در [[ذیحجه]] همان سال پس از [[جنگ بدر]] با وی [[ازدواج]] نمود»<ref>{{متن حدیث|تَزَوَّجَ عَلِيٌّ فَاطِمَةَ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ وَ بَنَى بِهَا فِي ذِي الْحِجَّةِ مِنَ السَّنَةِ الثَّانِيَةِ مِنَ الْهِجْرَةِ}}؛ (کشف الغمه، ج۱، ص۳۶۴).</ref>.<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۷.</ref>
| |
|
| |
| == جهیزیه ==
| |
| از سنتهای معمول و رایج در [[ازدواج]] [[مسلمانان]]، خرید وسایل [[زندگی]] برای دختر و پسر، از سوی والدین است که برای تقویت پایههای [[اقتصادی]] [[خانواده]] نوبنیاد صورت میگیرد و به «جهیزیه» معروف است. این [[سنت]] به خودی خود مناسب و مطلوب است، ولی در عین حال باید دانست که جهیزیه از نظر قانونی و [[فقهی]]، جزء [[نفقه]] زندگی محسوب میشود و نفقه زندگی [[زن]] و شوهر، نیز بر عهده مرد است<ref>سیدمصطفی محقق داماد، حقوق خانواده، ص۲۹۰.</ref>. به عبارت دیگر تهیه جهیزیه، [[لطف]] و [[محبت]] خانواده زن است، نه [[وظیفه]] و [[تکلیف]]. بنابراین مردان نباید در این زمینه توقعی داشته باشند، بلکه با چشم محبت و [[قناعت]] به آن بنگرند، چنان که کمیت و کیفیت جهیزیه وسیلهای برای تحقیر و [[سرزنش]] زن و خانواده او قرار نگیرد<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۳۹.</ref>.
| |
|
| |
| == جشن عروسی ==
| |
| از جمله مسائلی که در [[ازدواج]] به آن توجه شده و در بین بیشتر اقوام و [[ملل]] و [[فرهنگها]] نقطه اوج ازدواج به شمار میآید، برگزاری مراسم و تشریفات ازدواج است که به «عروسی» معروف است. اهمیت جشن عروسی در کارکردهای [[اجتماعی]] آن ریشه دارد و تأکید بر اهمیت [[ازدواج]] به عنوان نقطه عطفی در [[زندگی]] زوج [[جوان]]، تحکیم نسبی پیوند ازدواج، فراهم کردن زمینه ابراز [[شادی]]، تقویت پیوندهای [[دوستی]] و خویشاوندی و اعلان عمومی ازدواج به منظور زدودن هرگونه شائبه عدم [[مشروعیت]]، از مهمترین این کارکردها هستند<ref>حسین بستان، اسلام و جامعهشناسی خانواده، ص۵۰.</ref>. جالب توجه است که [[تعالیم اسلام]] برای مراسم ازدواج، استثناهایی در نظر گرفته که در واقع به بعد جشن و شادمانی و کارکردهای مذکور باز میگردد؛ برای نمونه، غنا، که آوازهخوانی طربانگیز است، در مراسم ازدواج با رعایت حدود خاص و برگزاری مجلسی که [[زنان]] کاملاً از مردان جدا هستند و صدای آنها نیز به گوش نامحرمان نمیرسد، جایز شمرده شده است<ref>تحریر الوسیله، ج٢، مسئله ۱۳ از مسائل مکاسب و متاجر.</ref>.<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۱.</ref>
| |
|
| |
| == ولیمه ==
| |
| یکی از [[آداب]] پسندیده [[اسلامی]] در برگزاری شادیها، تقسیم این [[شادی]] و [[سرور]] با دیگران است. یکی از مصادیق این شادی که در [[روایات]] نیز به آن توصیه شده، [[دعوت]] برای [[اطعام]] عمومی یا ولیمه دادن به [[دوستان]] و [[خویشاوندان]] از [[فقیر]] و [[غنی]] است. رسول خدا{{صل}} میفرمایند: «ولیمه جز در پنج مورد نیست: در عرس، یا خُرس، یا عذار، یا وکار یا رکاز. پس عرس ولیمه [[ازدواج]] است، و خرس ولیمه تولد نوزاد است، و عذار، ولیمه [[ختنه]] است، و وکار، ولیمه ساختن یا خریدن [[خانه]] است، و رکاز ولیمه حاج به هنگام بازگشت از [[مکه]] است»<ref>{{متن حدیث|لَا وَلِيمَةَ إِلَّا فِي خَمْسٍ فِي عُرْسٍ أَوْ خُرْسٍ أَوْ عِذَارٍ أَوْ وِكَارٍ أَوْ رِكَازٍ فَالْعُرْسُ التَّزْوِيجُ وَ الْخُرْسُ النِّفَاسُ بِالْوَلَدِ وَ الْعِذَارُ الْخِتَانُ وَ الْوِكَارُ الرَّجُلُ يَشْتَرِي الدَّارَ وَ الرِّكَازُ الرَّجُلُ يَقْدَمُ مِنْ مَكَّةَ}}؛ من لا یحضره الفقیه، ج۴، ص۳۵۶.</ref>.
| |
|
| |
| رسول خدا{{صل}} برای جلوگیری از [[اسراف]] و [[زیادهروی]] در این زمینه نیز میفرمایند: «ولیمه دادن [[روز]] اول (یک بار) [[حق]] است و روز دوم کاری است شایسته، ولی بیشتر از دو روز برای نشان دادن به [[مردم]] و برای گوش به گوش گفتن است»<ref>{{متن حدیث|الْوَلِيمَةُ أَوَّلَ يَوْمٍ حَقٌّ، وَ الثَّانِيَ مَعْرُوفٌ، وَ مَا زَادَ رِيَاءٌ وَ سُمْعَةٌ}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۶۸.</ref>.<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۴.</ref>
| |
|
| |
| == [[همراهی]] جمعی از زنان با عروس تا [[خانه]] شوهر ==
| |
| یکی از [[آداب]] و تشریفات برگزاری جشن عروسی اعلام عمومی آن است که از گذشته در میان [[مسلمانان]] رواج داشته است و حتی در [[روایات]] و [[سیره معصومین]]{{عم}} قابل مشاهده است. ابن الشیخ در کتاب [[امالی]] از [[جابر بن عبدالله انصاری]] [[روایت]] میکند که گفت: هنگامی که شب [[عروسی فاطمه]] [[زهرا]] فرا رسید پیغمبر معظم اسلام{{صل}} استر خود را آورد و یک قطیفه روی آن افکند و به فاطمه فرمود: سوار شو! آنگاه به [[سلمان]] دستور داد تا مهار آن را بکشد و خود آن حضرت آن استر را میرانید. در بین راه بود که [[رسول خدا]] صدایی شنید. ناگاه دید [[جبرئیل]] و [[میکائیل]] و [[اسرافیل]] با هفتاد هزار [[ملک]] آمدهاند. [[پیامبر خدا]] به ایشان فرمود: برای چه به [[زمین]] آمدهاید؟ گفتند: ما آمدهایم فاطمه زهرا را برای [[علی بن ابی طالب]] ببریم. سپس جبرئیل مهار آن مرکب را گرفت. اسرافیل رکاب آن را گرفت و میکائیل به دنبال آن بود و پیغمبر [[خدا]] لباسهای فاطمه را میآراست. سپس جبرئیل و میکائیل و اسرافیل و [[ملائکه]] و رسول خدا [[تکبیر]] گفتند، و بدین جهت است که گفتن تکبیر در شب عروسی از آن به بعد تا [[قیامت]] مرسوم و [[مستحب]] است<ref>کشف الغمه، ج۱، ص۳۶۸.</ref>.<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۶.</ref>
| |
|
| |
| == شب زفاف ==
| |
| «زفاف» از ماده «زفّ» در اصل در مورد وزش باد و حرکت سریع شترمرغ که مخلوطی از راه رفتن و پریدن است به کار رفته است. سپس این کلمه به طور کنایه در مورد «زفاف عروس»، یعنی بردن عروس به [[خانه]] داماد همراه با [[نشاط]] و هیجان استعمال شده است<ref>مفردات الفاظ قرآن، ج۱، ص۳۸۰.</ref>. [[معصومین]]{{عم}} [[آداب]] مهمی را در این زمینه سفارش فرمودهاند که به اختصار اشاره میکنیم: صادق آل محمد در این باره میفرمایند: «عروسی را در شب قرار دهید و [[روز]] [[اطعام]] نمایید»<ref>{{متن حدیث|زُفُّوا عَرَائِسَكُمْ لَيْلًا، وَ أَطْعِمُوا ضُحًى}}؛ الکافی، ج۵، ص۳۶۶.</ref>.
| |
|
| |
| [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} در برگزاری این [[سنت]] پیش قدم بودهاند، چنانکه در جریان ازدواج قمرَین، منیرَین [[امیرالمؤمنین]] و [[زهرای اطهر]] میخوانیم: هنگامی که [[آفتاب]] نزدیک به غروب رسید [[حضرت رسول]] به [[ام سلمه]] فرمود: فاطمه [[زهرا]] را بیاور. ام سلمه رفت و [[حضرت زهرا]] را در حالی آورد که پرِ لباسهایش به [[زمین]] کشیده میشد و از روی پدر بزرگوارش به قدری عرق خجلت میریخت که به زمین خورد. [[پیامبر خدا]] به او فرمود: خدا تو را در [[دنیا]] و [[آخرت]] از زمین خوردن نگاه دارد. موقعی که [[فاطمه اطهر]] در مقابل پدر خود رسید، [[رسول خدا]] نقاب را از صورت آن بانو برداشت تا [[حضرت علی]] صورت آن شفیعه [[روز جزا]] را دید. سپس [[حضرت محمد]]{{صل}} دست [[فاطمه]] را گرفت و در دست [[امیرالمؤمنین]] نهاد و فرمود: {{متن حدیث|بَارَكَ اللَّهُ لَكَ فِي ابْنَةِ رَسُولِ اللَّهِ، يَا عَلِيُّ، نِعْمَ الزَّوْجَةُ فَاطِمَةُ، وَ يَا فَاطِمَةُ، نِعْمَ الْبَعْلُ عَلِيٌّ}}؛ «[[یا علی]]! [[خدا]] قدم این دختر [[پیغمبر]] را برای تو [[مبارک]] کند! یا علی! فاطمه خوب زوجهای است، ای فاطمه! علی خوب شوهری است. متوجه [[منزل]] شوید و عملی انجام ندهید تا خود بیایم. [[حضرت امیر]] میفرماید: من دست فاطمه را گرفتم و پس از اینکه متوجه منزل شدیم، وی یک طرف نشست و من هم نزد او نشستم. من و فاطمه هر کدام به علت اینکه از یک دیگر [[خجالت]] میکشیدیم و [[حیا]] میکردیم به [[زمین]] [[چشم]] دوخته بودیم<ref>امالی شیخ طوسی، ص۴۳.</ref>.<ref>[[حامد ولیزاده|ولیزاده، حامد]]، [[سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت (کتاب)|سیره خانوادگی پیامبر و اهل بیت]]، ص ۴۷.</ref>
| |
|
| |
|
| == منابع == | | == منابع == |
