←مناقشات آلوسی
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| (۱۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۴۸: | خط ۴۸: | ||
[[استرآبادی]] در '''[[تأویل الآیات الظاهرة]]'''، پس از نقل روایتی از [[ابن عباس]] در [[تفسیر]] این [[آیه]] به [[ولایت امام علی]]{{ع}}، این [[تأویل]] از آیه را دال بر [[واجب]] بودن [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} بر تمام [[خلق]] میداند و [[معتقد]] است آیه بر [[برتری]] حضرت بر تمام خلایق، جز حضرت خاتمالأنبیاء{{صل}}، دلالت واضح دارد <ref>حسینی استرآبادی، تاویل الآیات الظاهرة،ص۴۸۴</ref> تأکید این [[روایت تفسیری]] ذیل آیه بر برتری حضرت بر دیگران، با استناد به آیه ۲۴ [[صافات]] است. | [[استرآبادی]] در '''[[تأویل الآیات الظاهرة]]'''، پس از نقل روایتی از [[ابن عباس]] در [[تفسیر]] این [[آیه]] به [[ولایت امام علی]]{{ع}}، این [[تأویل]] از آیه را دال بر [[واجب]] بودن [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} بر تمام [[خلق]] میداند و [[معتقد]] است آیه بر [[برتری]] حضرت بر تمام خلایق، جز حضرت خاتمالأنبیاء{{صل}}، دلالت واضح دارد <ref>حسینی استرآبادی، تاویل الآیات الظاهرة،ص۴۸۴</ref> تأکید این [[روایت تفسیری]] ذیل آیه بر برتری حضرت بر دیگران، با استناد به آیه ۲۴ [[صافات]] است. | ||
نویسنده '''[[تفسیر منهج الصادقین]]''' پس از بیان مصادیقی برای [[آیه کریمه]]، [[تفسیر آیه]] به [[ولایت علی]]{{ع}} را به [[مصحف]] [[ابن مسعود]] نسبت میدهد و معتقد است در مصحف وی اینگونه نوشته شده: {{متن قرآن|وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئولُونَ عن ولایة علی | نویسنده '''[[تفسیر منهج الصادقین]]''' پس از بیان مصادیقی برای [[آیه کریمه]]، [[تفسیر آیه]] به [[ولایت علی]]{{ع}} را به [[مصحف]] [[ابن مسعود]] نسبت میدهد و معتقد است در مصحف وی اینگونه نوشته شده: {{متن قرآن|وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئولُونَ}} عن ولایة علی<ref>کاشانی، منهج الصادقین، ج۷، ص۴۶۴</ref> | ||
در تفسیر '''[[اثنیعشری]]''' نیز این معنا به ابن مسعود نسبت داده شده است <ref>شاه عبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ج۱۱، ص۱۱۲</ref> این توضیح خارج از آیه از نوع اضافات [[تفسیری]] یا [[تفسیر مزجی]] است که ذیل برخی [[آیات]] در بعضی از [[مصحفها]]، از جمله مصحف [[ابنمسعود]]، درج شده است. وی در ادامه نظریه، [[ابوسعید خدری]] و سعید بن [[جبیر]] را موافق این [[رأی]] تفسیری میداند و در [[تأیید]] این دیدگاه به [[روایت نبوی]]{{صل}} مذکور اشاره میکند که در [[روز قیامت]] از امور مختلف، از جمله ولایت امیرالمؤمنین{{ع}} و [[اهلبیت]]{{ع}}، پرسیده میشود. <ref>شاه عبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ج۱۱، ص۱۱۲</ref> | در تفسیر '''[[اثنیعشری]]''' نیز این معنا به ابن مسعود نسبت داده شده است <ref>شاه عبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ج۱۱، ص۱۱۲</ref> این توضیح خارج از آیه از نوع اضافات [[تفسیری]] یا [[تفسیر مزجی]] است که ذیل برخی [[آیات]] در بعضی از [[مصحفها]]، از جمله مصحف [[ابنمسعود]]، درج شده است. وی در ادامه نظریه، [[ابوسعید خدری]] و سعید بن [[جبیر]] را موافق این [[رأی]] تفسیری میداند و در [[تأیید]] این دیدگاه به [[روایت نبوی]]{{صل}} مذکور اشاره میکند که در [[روز قیامت]] از امور مختلف، از جمله ولایت امیرالمؤمنین{{ع}} و [[اهلبیت]]{{ع}}، پرسیده میشود. <ref>شاه عبدالعظیمی، تفسیر اثنی عشری، ج۱۱، ص۱۱۲</ref> | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۶: | ||
در '''[[تفسیر بیان السعادة]]'''، آیه ۲۴ صافات با آیات {{متن قرآن|عَمَّ یتَساءَلُونَ * عَنِ النَّبَإِ الْعَظیمِ}} <ref>سوره نبأ: آیات ۱ و ۲</ref> گره خورده است. این تفسیر هر دو آیه را مرتبط به ولایت امام علی{{ع}} میداند که در روز قیامت از آن پرسش میشود، سپس به [[حدیث شریف]] [[نبوی]]{{صل}} و [[امام باقر]]{{ع}} اشاره میکند که: [[بنده]] گامى برنمىدارد، مگر آنکه درباره چهار چیز از او سؤال میشود: از جوانىاش که در چه چیز صرف کرده، از عمرش که در چه چیز فنا کرده، از مالش که از کجا آورده و در کجا [[انفاق]] کرده، و از دوستى ما [[اهل بیت]]{{ع}} <ref>گنابادی، تفسیر بیان السعادة، ج۱۲، ص۲۱۵</ref>. طبق این [[تفسیر]] نیز [[پذیرش ولایت امام علی]]{{ع}} با [[وجوب محبت]] ایشان [[ارتباط مستقیم]] دارد. | در '''[[تفسیر بیان السعادة]]'''، آیه ۲۴ صافات با آیات {{متن قرآن|عَمَّ یتَساءَلُونَ * عَنِ النَّبَإِ الْعَظیمِ}} <ref>سوره نبأ: آیات ۱ و ۲</ref> گره خورده است. این تفسیر هر دو آیه را مرتبط به ولایت امام علی{{ع}} میداند که در روز قیامت از آن پرسش میشود، سپس به [[حدیث شریف]] [[نبوی]]{{صل}} و [[امام باقر]]{{ع}} اشاره میکند که: [[بنده]] گامى برنمىدارد، مگر آنکه درباره چهار چیز از او سؤال میشود: از جوانىاش که در چه چیز صرف کرده، از عمرش که در چه چیز فنا کرده، از مالش که از کجا آورده و در کجا [[انفاق]] کرده، و از دوستى ما [[اهل بیت]]{{ع}} <ref>گنابادی، تفسیر بیان السعادة، ج۱۲، ص۲۱۵</ref>. طبق این [[تفسیر]] نیز [[پذیرش ولایت امام علی]]{{ع}} با [[وجوب محبت]] ایشان [[ارتباط مستقیم]] دارد. | ||
'''تفسیر [[عقود]] المرجان''' نیز پس از بیان دلالت [[آیه]] بر [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} مینویسد: «زمانی که [[قیامت]] برپا میشود، در موقف [[صراط]] به هیچکس [[اجازه]] عبور داده نمیشود، مگر آنکه [[ولایت علی]]{{ع}} در قلبش وجود داشته باشد» <ref>جزایری، عقود المرجان، ج۴، ص۲۷۰</ref> باید توجه داشت که با در کنار هم نهادن [[روایات تفسیری]] میتوان دریافت که مراد از [[ولایت]]، وجوب محبت و [[مودت]] حضرت است که لازمه [[نجات]] از [[جهنم]] و موقفهای [[روز قیامت]] به شمار میرود.<ref>خلیلی، میثم، غفوری منش، محمد، بررسی چگونگی دلالت آیه 24 صافات بر ولایت امام علی{{ع}}، شیعه پژوهی، سال چهارم، تابستان 97</ref> | '''تفسیر [[عقود]] المرجان''' نیز پس از بیان دلالت [[آیه]] بر [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} مینویسد: «زمانی که [[قیامت]] برپا میشود، در موقف [[صراط]] به هیچکس [[اجازه]] عبور داده نمیشود، مگر آنکه [[ولایت علی]]{{ع}} در قلبش وجود داشته باشد» <ref>جزایری، عقود المرجان، ج۴، ص۲۷۰</ref> باید توجه داشت که با در کنار هم نهادن [[روایات تفسیری]] میتوان دریافت که مراد از [[ولایت]]، وجوب محبت و [[مودت]] حضرت است که لازمه [[نجات]] از [[جهنم]] و موقفهای [[روز قیامت]] به شمار میرود. | ||
صاحب '''[[تفسیر]] الجوهر الثمین''' [[اخبار]] و آرای [[تفسیری]] و [[روایی]] درباره دلالت [[آیه]] ۲۴ [[صافات]] بر [[ولایت علی]]{{ع}} را [[مستفیض]] میداند <ref>شبر، عبدالله، جوهر الثمین، ج۵، ص۲۴۷</ref> | |||
'''[[علامه طباطبایی]]''' در [[تفسیر المیزان]]، منظور از بازخواست در آیه را مورد [[اختلاف]] [[مفسران]] میداند، سپس برخی آرای تفسیری را در این زمینه نقل میکند، از جمله [[پرسش]] از [[ولایت امام علی]]{{ع}} را به برخی از مفسران و [[راویان]] نسبت میدهد. او در ادامه مینویسد: «این وجوه، بر فرض که درست باشند، هر یک به یکى از مصادیق اشاره دارد، نه اینکه منحصراً از فلان چیز بازخواست خواهند کرد» <ref>طباطبایی، سید محمد حسین، ج۱۷، ص۱۹۹</ref> بنابراین از دیدگاه [[علامه]]، تمام آرای مطرح شده در [[تفسیر آیه]] محتملاند و هیچ تناقضی با یکدیگر ندارند؛ از این رو [[انحصار]] آیه در مصداقی خاص [[نفی]] میشود. علامه سپس در بحث روایی، روایاتی از [[تفسیر مجمع البیان]] و برخی از [[کتابهای حدیثی]] و روایی متقدم [[شیعه]] درباره تفسیر آیه ۲۴ صافات به [[وجوب]] [[پذیرش امام]] علی{{ع}} و [[اهلبیت]]{{عم}} نقل میکند <ref>همان، ج۱۷، ص۲۱۳</ref> | |||
'''[[آیتالله مکارم شیرازی]]''' نیز پس از شمردن وجوه مختلف آیه، تأویلی که آیه را ناظر به ولایت علی بنابیطالب{{ع}} میداند را به بسیاری از مفسران و [[محدثان]] [[فریقین]] نسبت میدهد. او در ادامه دیدگاهی مانند [[نظریه ]]علامه طباطبایی را درباره [[آیه کریمه]] مطرح میکند: «این [[تفاسیر]] با هم منافاتى ندارند؛ چراکه در آن [[روز]] از همه چیز سؤال مىشود، از [[عقاید]]، از [[توحید]] و [[ولایت]]، از گفتار و [[کردار]] و از [[نعمتها]] و مواهبى که [[خدا]] در [[اختیار انسان]] گذارده است» <ref>مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج۱۹، ص۳۶</ref> بر این اساس، مکارم شیرازی نیز انحصاری انگاشتن [[پرسشها]] در [[روز قیامت]] را مردود میداند و بر ملزم بودن به پاسخ بازخواستها در امور مختلف، از جمله ولایت امام علی{{ع}}، تأکید میکند. | |||
علاوه بر [[مفسران شیعه]]، بسیاری از [[علمای اهل سنت]] نیز به این تفسیر از آیه کریمه اشاره کردهاند. با مراجعه به [[کتابهای تفسیری]] [[اهل سنت]]، ملاحظه میشود دیدگاهی که [[آیه]] ۲۴ [[صافات]] را ناظر به [[ولایت امام علی]]{{ع}} و [[اهلبیت]]{{عم}} میداند، [[میزان]] قابل توجهی از آرای [[تفسیری]] را به خود اختصاص داده است. [[ثعلبی]] در [[تفسیر]] خود، ذیل [[آیه]] {{متن قرآن|وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئولُونَ}}، [[حدیث شریف]] [[نبوی]]{{صل}} را نقل میکند: در [[روز قیامت]] قدم هیچ بندهای [[حرکت]] نخواهد کرد تا از چهار چیز سؤال شود: از [[جوانی]] که در چه چیز به [[پیری]] رساند، از عمرش که در چه راه صرف کرد، از مالش که از کجا آورد و در چه راه [[انفاق]] و صرف کرد و از [[دوستی]] ما اهلبیت{{عم}}<ref>ثعلبی، ۱۴۲۲: ۸/۱۴۲</ref> | |||
'''[[حاکم حسکانی]]''' در شواهد التنزیل، ذیل آیه ۲۴ [[صافات]]، شش [[روایت]] در این خصوص نقل میکند. مضمون هر شش روایت تطبیق آیه بر [[ولایت علی]] بنابیطالب{{ع}} است. در پنج روایت، مقصود از {{متن قرآن|وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئولُونَ}}، [[ولایت]] حضرت و در یک روایت <ref>حدیث شماره ۷۸۶</ref>[[ امامت]] حضرت مصداق سؤال عنوان شده است. سند یک [[روایت تفسیری]] حاکم حسکانی <ref>روایت ۷۸۵</ref> به صورت مرفوع به [[رسول خدا]]{{صل}} بر میگردد. یک روایت <ref>حدیث ۷۹۱</ref> نیز از [[امام باقر]]{{ع}} نقل شده است. دو روایت <ref>روایات ۷۸۶ و ۷۸۷</ref> به [[ابوسعید خدری]] ارجاع داده شده که [[ابوسعید]] نیز از [[پیامبر]] {{صل}} نقل کرده است. همچنین دو روایت <ref>روایات ۷۸۹ و ۷۹۰</ref> به [[ابنعباس]] بر میگردد که واسطه یکی از آنها سعید بن [[جبیر]] و واسطه روایت دیگر ابنعباس است <ref>حسکانی، شواهد التزیل،ص ۱۶۲ ـ ۱۶۴، ح۷۸۵ ـ ۷۹۱</ref> در تفسیر النکت و العیون درباره آیه ۲۴ صافات، شش دیدگاه مطرح شده است که هیچ کدام متناقض دیگری نیست <ref>ماوردی، النکت و العیون، ج۵، ص۴۴</ref> | |||
#از [[توحید]] و [[اقرار]] به {{عربی|لاإله إلا الله}} پرسیده میشود؛ چراکه مهمترین رکن [[دین توحید]] است. این دیدگاه از یحیی بن [[سلام]] نقل شده است. | |||
#مقصود از [[پرسش]] در [[آیه]]، بازخواست در برابر بدعتهایی است که پس از [[پیامبر]]{{صل}} گذاشتهاند. این نظریه به صورت مرفوع به انس بن مالک بر میگردد. | |||
#پرسیده میشود که آیا [[حق]] [[ولایت علی]] بنابیطالب{{ع}} را به جا آوردهاند یا خیر. [[روایات]] این وجه [[تفسیری]] به ابوهارون و [[ابوسعید خدری]] ارجاع داده شده است. | |||
#از آنان درباره نشست و برخاستهایی که داشتهاند پرسش میشود. این دیدگاه به عثمان بن زیاد نسبت داده شده است. | |||
#به [[اعتقاد]] [[ابن عباس]]، مقصود از {{متن قرآن|مَسْئولُونَ}} در آیه پرسش از [[اعمال]]، [[کردار]] و [[رفتار انسان]] در [[دنیا]] است. | |||
#{{متن قرآن|مَسْئولُونَ}} بدون هیچ قید و توضیح و ارجاعی، یکی از مصادیق آیه دانسته شده است. | |||
وجوه مطرحشده هیچ تناقضی با هم ندارند. برای نمونه میتوان گفت همانطور که از توحید میپرسند، از [[ولایت]] نیز خواهند پرسید و مورد سؤال در موضوعی خاص منحصر نیست. این وجوه، علاوه بر [[تفسیر]] ماوردی، در تفسیر رموز و الکنوز نیز نقل شدهاند <ref>رسعنی، عبدالرزاق، رموز الکنوز، ج۶، ص۳۷۹</ref> | |||
نویسنده تفسیر '''[[روح المعانی]]''' نیز پس از آنکه آرای تفسیری، همچون [[مسئول]] بودن در برابر توحید و اعمال و [[عقاید]]، را برای آیه میشمرد، پرسش از ولایت علی بنابیطالب{{ع}} را به [[طایفه]] [[امامیه]] و روایات آن را به ابن عباس، سعید بن [[جبیر]] و ابوسعید خدری ارجاع میدهد و مینویسد: «قول صحیح این است که در مورد عقاید و اعمال پرسیده میشود که در رأس آنها {{عربی|لا إله إلّا الله}} و از مهمترینشان ولایت علی بنابیطالب{{ع}} است» <ref>آلوسی، روح المعانی، ج۱۲، ص۷۸</ref>.<ref>خلیلی، میثم، غفوری منش، محمد، بررسی چگونگی دلالت آیه 24 صافات بر ولایت امام علی{{ع}}، شیعه پژوهی، سال چهارم، تابستان 97</ref> | |||
== [[مفردات]] آیه == | == [[مفردات]] آیه == | ||
| خط ۱۶۶: | خط ۱۸۶: | ||
== دلالت آیه == | == دلالت آیه == | ||
===[[ امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} === | ===[[ امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} === | ||
با [[عنایت]] به [[روایات]] صادره در [[شأن نزول]] این [[آیه]]، که مورد سؤال در [[قیامت]] را [[امامت]] و [[ولایت امام علی]]{{ع}} دانستهاند، این آیه به روشنی بر امامت آن حضرت دلالت دارد؛ چراکه بدیهی است [[انسان]] نسبت به چیزی در قیامت مورد سؤال و بازخواست قرار میگیرد که در [[دنیا]] نسبت به آن [[مکلف]] باشد، [[وجوب]] این [[تکلیف]] به خصوص وقتی روشنتر خواهد شد که بر اساس [[نص]] برخی روایات گذشته، در صورتی که سؤال شوندگان، نسبت به آن پاسخی نداشته باشند، مورد [[عذاب]] و [[عقاب الهی]] قرار گیرند زیرا [[عذاب اخروی]] در برابر ترک [[تکالیف]] [[دنیوی]] است. از این رو میتوان نتیجه گرفت که [[پذیرش امامت]] و [[ولایت امیرالمؤمنین]]{{ع}} بر همگان در دنیا امری لازم و بلکه [[واجب]] بوده و در قیامت از آن سؤال خواهد شد و این همان مطلوب و مدعای ما یعنی [[اثبات امامت]] آن حضرت است<ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref> | |||
=== [[افضلیت امام علی]]{{ع}} === | === [[افضلیت امام علی]]{{ع}} === | ||
با توجه اینکه در [[روایات]] صادر شده از [[معصومین]]{{عم}}، مورد سؤال در [[قیامت]] در [[آیه]] مذکور، [[ولایت امام علی]]{{ع}} بیان شده و از آن گذشته در قبال بیتوجهی به آن یا عدم [[پاسخگویی]] نسبت به آن نیز [[عذاب اخروی]] قرار داده شده است، میتوان به این نتیجه رسید که [[ولایت]] آن حضرت در [[دنیا]] به عنوان یک [[تکلیف]] بر همگان لازم و [[واجب]] است که این همان معنای دیگر [[امامت]] آن حضرت است. بر این اساس میتوان گفت کسی که [[اطاعت]] او در دنیا واجب بوده و در قیامت نیز با سؤال از آن معیار [[نجات]] و [[عذاب]] همگان تعیین میگردد، از جایگاهی عظیم و درجهای رفیع نزد [[خدای متعال]] برخوردار است به گونهای که میتوان او را [[افضل]] و [[برتر]] از دیگران دانست. با [[اثبات]] [[افضلیت]]، از این طریق نیز میتوان امامت را ثابت نمود؛ چراکه به [[حکم عقل]]، در صورت تردید یا [[اختلاف در امامت]] دو نفر که یکی افضل و برتر از دیگری است، همه عقلا به تقدیم شخص افضل[[ حکم]] کرده و [[تقدیم مفضول بر فاضل]] را [[قبیح]] میدانند. <ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref> | |||
=== [[عصمت امام علی]]{{ع}} === | === [[عصمت امام علی]]{{ع}} === | ||
کسی که در [[قیامت]] از ولایتش از همگان سؤال میشود، اطاعتش در [[دنیا]] [[واجب]] خواهد بود، [[وجوب اطاعت]] یک شخص به معنای [[اثبات امامت]] آن شخص است. حال میگوییم بر اساس قاعده کلی [[عقلی]]، [[امر]] امطلق الهی به [[اطاعت]] از شخصی بدون هیچ قید و شرطی به معنای [[عصمت]] آن شخص و مصونیت او از ارتکاب انواع [[معاصی کبیره]] و [[صغیره]]، [[خطا]]، [[اشتباه]] و [[نسیان]] است و الا در غیر این صورت، تناقض لازم میآید که آن هم محال است و از [[خدای حکیم]] صادر نخواهد شد. بدین معنا که گویا از یکسو [[خدای متعال]] امر مطلق به اطاعت از آن شخص نموده و از سوی دیگر از آنجا که فرض این است که آن شخص [[معصوم]] نیست، احتمال ارتکاب [[لغزش]] و خطا هم از او در مواضعی وجود دارد که یقینا از خارج میدانیم که خدای متعال از ارتکاب آنها [[نهی]] کرده با این حال به واسطه وجود آن امر اولیه مطلق، ناچاریم در لغزش ها و [[خطاها]] نیز از آن شخص [[تبعیت]] کنیم یعنی مجبوریم هم آن کار را انجام دهیم و هم ترک کنیم و این همان تناقض یا [[اجتماع]] [[امر و نهی]] در شیء واحد است که در هر دو حالت محال خواهد بود<ref>مکاتبه اختصاصی دانشنامه امامت و ولایت با محمد هادی فرقانی</ref> | |||
== مناقشات عامه == | == مناقشات عامه در احادیث پرسش از ولایت امام علی {{ع}} == | ||
=== [[فضل بن روزبهان]] === | === مناقشات [[فضل بن روزبهان]] === | ||
با توجه به احادیث یاد شده در [[درستی]] سند این مطلب که ولایت علی{{ع}} در قیامت مورد سؤال قرار خواهد گرفت تردید روا نیست، با این حال جای شگفت است که فضل بن روزبهان گفته است این روایت از طریق [[اهل سنت]] نقل نشده است<ref>مظفر، محمد حسن، دلائل الصدق، ج۲، ص۱۵۰.</ref>. و [[ابن تیمیه]] آن را [[کذب]] و موضوع شمرده است<ref>منهاج السنة، ج۷، ص۱۴۳- ۱۴۷.</ref>. | با توجه به احادیث یاد شده در [[درستی]] سند این مطلب که ولایت علی{{ع}} در قیامت مورد سؤال قرار خواهد گرفت تردید روا نیست، با این حال جای شگفت است که فضل بن روزبهان گفته است این روایت از طریق [[اهل سنت]] نقل نشده است<ref>مظفر، محمد حسن، دلائل الصدق، ج۲، ص۱۵۰.</ref>. و [[ابن تیمیه]] آن را [[کذب]] و موضوع شمرده است<ref>منهاج السنة، ج۷، ص۱۴۳- ۱۴۷.</ref>. | ||
| خط ۱۸۱: | خط ۲۰۶: | ||
اساسا [[علامه حلی]] ولایت را [[نص]] آشکار بر امامت ندانسته است، بلکه به قرینه افضلیت که مدلول التزامی روایات است، بر [[امامت علی]]{{ع}} استدلال کرده است. | اساسا [[علامه حلی]] ولایت را [[نص]] آشکار بر امامت ندانسته است، بلکه به قرینه افضلیت که مدلول التزامی روایات است، بر [[امامت علی]]{{ع}} استدلال کرده است. | ||
=== [[ابن تیمیه]] === | === مناقشات [[ابن تیمیه]] === | ||
نادرستی سخن ابن تیمیه نیز روشن است که گفته است: لفظ مسئولون مطلق است و در [[سیاق]] نیز قرینهای بر این که مقصود محبت علی{{ع}} است وجود ندارد ([[منهاج السنة]]) پاسخ به ابن تیمیه این است که محبت علی{{ع}} از سیاق آیه به دست نیامده است، بلکه از [[احادیث]] [[شأن نزول]] و شواهد بسیار آن در روایات دیگر استفاده شده است، | نادرستی سخن ابن تیمیه نیز روشن است که گفته است: لفظ مسئولون مطلق است و در [[سیاق]] نیز قرینهای بر این که مقصود محبت علی{{ع}} است وجود ندارد ([[منهاج السنة]]) پاسخ به ابن تیمیه این است که محبت علی{{ع}} از سیاق آیه به دست نیامده است، بلکه از [[احادیث]] [[شأن نزول]] و شواهد بسیار آن در روایات دیگر استفاده شده است، | ||
| خط ۱۹۵: | خط ۲۲۰: | ||
#پاسخ [[اشک]]ال اول این است که [[روایت]] به کتاب [[فردوس]] دیلمی اختصاص ندارد، و سند برخی از نقلهای آن معتبر است؛ چنان که شواهد بسیاری نیز آن را [[تأیید]] میکند، بنابراین، در اصل این مطلب که [[ولایت]] علی{{ع}} در [[قیامت]] مورد سؤال واقع خواهد شد، تردیدی راه ندارد. از این جا پاسخ #اشکال دوم نیز معلوم گردید؛ زیرا با وجود [[روایات]] یاد شده، [[سیاق]] اعتبار ندارد. | #پاسخ [[اشک]]ال اول این است که [[روایت]] به کتاب [[فردوس]] دیلمی اختصاص ندارد، و سند برخی از نقلهای آن معتبر است؛ چنان که شواهد بسیاری نیز آن را [[تأیید]] میکند، بنابراین، در اصل این مطلب که [[ولایت]] علی{{ع}} در [[قیامت]] مورد سؤال واقع خواهد شد، تردیدی راه ندارد. از این جا پاسخ #اشکال دوم نیز معلوم گردید؛ زیرا با وجود [[روایات]] یاد شده، [[سیاق]] اعتبار ندارد. | ||
#پاسخ اشکال سوم او نیز از مطالب قبل به دست آمد؛ زیرا دلالت ولایت و [[محبت]] بر [[امامت]] از نوع دلالت التزامی است، نه دلالت مطابقی، و پاسخ #اشکال چهارم این است که [[پرسش]] از ولایت علی{{ع}} [[خلفا]] را نیز شامل میشود، بنابراین، علی{{ع}} [[امام]] خلفا نیز خواهد بود<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۵۲-۴۵۳.</ref>. | #پاسخ اشکال سوم او نیز از مطالب قبل به دست آمد؛ زیرا دلالت ولایت و [[محبت]] بر [[امامت]] از نوع دلالت التزامی است، نه دلالت مطابقی، و پاسخ #اشکال چهارم این است که [[پرسش]] از ولایت علی{{ع}} [[خلفا]] را نیز شامل میشود، بنابراین، علی{{ع}} [[امام]] خلفا نیز خواهد بود<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت امام علی (مقاله)|امامت امام علی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۵۲-۴۵۳.</ref>. | ||
=== مناقشات آلوسی === | |||
[[آلوسی]] در [[تفسیر]] [[آیه مبارکه]] {{متن قرآن|وَقِفُوهُمْ إِنَّهُمْ مَسْئولُونَ}} مینویسد: برخی از [[امامیه]] از ابن [[جبیر]] از [[ابن عباس]] [[روایت]] کردهاند که [[مردم]] از [[ولایت علی]]{{ع}} سؤال میشوند. این روایت را از [[ابو سعید خدری]] نیز نقل کردهاند. [[شایستهترین]] قول آن است که سؤال در [[قیامت]] از [[عقاید]] و [[اعمال]] باشد و رأس عقاید، [[اعتقاد]] به {{عربی|لا إله إلا الله}} است و از بارزترین عقاید ولایت علی{{ع}} و [[برادران]] وی یعنی [[خلفا]] [[راشدین]] است. <ref>آلوسی، روح المعانی، ج23، ص80</ref>. | |||
'''نقد و بررسی''' | |||
=== مناقشات صاحب مختصر تحفه اثنی عشریه === | |||
== منابع == | == منابع == | ||