حلیمه سعدیه در تاریخ اسلامی: تفاوت میان نسخهها
←منابع
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۵۴: | خط ۵۴: | ||
دختر حلیمه هم همین مسئله را تقاضا کرد. حضرت فرمود: "سهم خود و سهم فرزندان و [[خاندان]] [[عبدالمطلب]] را به شما بخشیدم، اما سهم مسلمانان را نمیتوانم ببخشم ولی از ایشان بخواه و مرا [[شفیع]] قرار بده تا شاید از [[حق]] خود بگذرند". دختر حلیمه پس از نماز ظهر برخاست و از مردم همین مسئله را تقاضا کرد، همه مردم به [[احترام]] پیامبر{{صل}} از سهم خود گذشتند مگر [[اقرع بن حابس]] و عیینه که [[رضایت]] ندادند و گفتند: چون ایشان در [[جنگی]] که میان ما رخ داد، از زنان ما استفاده کردند، اکنون ما هم از زنانشان استفاده خواهیم کرد؛ سپس پیامبر برای مشخص شدن سهم این دو نفر در میان اسرا قرعه افکند و ضمن قرعه فرمود: "خدایا! سهم ایشان را ناچیز قرار بده". پس از قرعه به هر یک از ایشان بندهای رسید و آنها هم چون چنین دیدند، سهم خود را بخشیدند <ref>بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۲۱، ص۱۷۲-۱۷۳ (به نقل از: مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی).</ref>.<ref>[[راحله ضائفی|ضائفی، راحله]]، [[حلیمه سعدیه (مقاله)|مقاله «حلیمه سعدیه»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴]]، ص۴۳۵-۴۳۶.</ref> | دختر حلیمه هم همین مسئله را تقاضا کرد. حضرت فرمود: "سهم خود و سهم فرزندان و [[خاندان]] [[عبدالمطلب]] را به شما بخشیدم، اما سهم مسلمانان را نمیتوانم ببخشم ولی از ایشان بخواه و مرا [[شفیع]] قرار بده تا شاید از [[حق]] خود بگذرند". دختر حلیمه پس از نماز ظهر برخاست و از مردم همین مسئله را تقاضا کرد، همه مردم به [[احترام]] پیامبر{{صل}} از سهم خود گذشتند مگر [[اقرع بن حابس]] و عیینه که [[رضایت]] ندادند و گفتند: چون ایشان در [[جنگی]] که میان ما رخ داد، از زنان ما استفاده کردند، اکنون ما هم از زنانشان استفاده خواهیم کرد؛ سپس پیامبر برای مشخص شدن سهم این دو نفر در میان اسرا قرعه افکند و ضمن قرعه فرمود: "خدایا! سهم ایشان را ناچیز قرار بده". پس از قرعه به هر یک از ایشان بندهای رسید و آنها هم چون چنین دیدند، سهم خود را بخشیدند <ref>بحارالانوار، علامه مجلسی، ج۲۱، ص۱۷۲-۱۷۳ (به نقل از: مجمع البیان فی تفسیر القرآن، طبرسی).</ref>.<ref>[[راحله ضائفی|ضائفی، راحله]]، [[حلیمه سعدیه (مقاله)|مقاله «حلیمه سعدیه»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴]]، ص۴۳۵-۴۳۶.</ref> | ||
==[[دوران شیرخوارگی نبی اکرم]]{{صل}}== | |||
[[مجلسی]] از [[کازرونی]] در المنتقی از [[بَّره خُزاعیه]] نقل میکند: اولین کسی که [[رسول الله]]{{صل}} را شیر داد، [[ثویبه]]، [[کنیز]] [[ابو لهب]]، بوده است. ثویبه نوزادی به نام مسروح داشت و قبل از آن که [[نبی اکرم]]{{صل}} به [[حلیمه سعدیه]] سپرده شود، چند روزی وی را شیر داده بود. وی همچنین [[خمرة بن عبد المطلب]] و بعد از او [[ابو سلمة بن عبد الأسد مخزومی]] را شیر داده بود. | |||
هنگامی که ثویبه نزد رسول الله{{صل}} میآمد، او را [[اکرام]] میکرد و بعد از [[هجرت]] نیز برای او [[هدیه]] و صلة میفرستاد، این [[زن]] [[اسلام]] آورد و بعد از [[فتح خیبر]] فوت کرد<ref>بحار الانوار، ج۱، ص۳۸۴. از کازرونی، المنتقی فی مولد المصطفی.</ref>. | |||
مرحوم [[کلینی]] در [[فروع کافی]] از [[امام صادق]]{{ع}} [[روایت]] میکند که آن حضرت فرمود: روزی [[حضرت علی]]{{ع}} دختر خمرة را به رسول الله پیشنهاد کرد و رسول الله در [[جواب]] فرمود: آیا نمیدانی که او برادرزاده رضاعیام میباشد. سپس امام صادق{{ع}} فرمود: رسول الله{{صل}} و عمویش خمرة از یک زن شیر خورده بودند<ref>بحار الانوار، ج۱، ص۳۴۰. از فروع کافی، ج۲، ص۴۱-۴۲. و مرحوم صدوق آن را در من لا یحضره الفقیه، ج۳، ص۲۶۰ و طوسی آن را در تهذیب، ج۷، ص۲۹۲ نقل کردهاند و در مفتاح الکتب الاربعه، ج۱۴، ص۳۴۰-۳۴۳ نیز آمده است.</ref>. | |||
[[یعقوبی]] مینویسد: اولین شیری را که رسول الله از غیر مادرش نوشید، شیر [[ثویبة]] کنیز ابو لهب بود و همین زن خمرة بن عبد المطلب و [[جعفر بن ابی طالب]] و [[ابو سلمة بن عبد الاسد مخزومی]] را شیر داده بود<ref>تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۹.</ref>. | |||
[[طبری]] همان خبری را که کازرونی نقل کرده است با اسناد به برة دختر ابی تجزأة از طریق [[واقدی]] نقل کرده است<ref>تاریخ طبری، ج۲، ص۱۵۸.</ref>. | |||
[[طبرسی]] در [[إعلام الوری]] مینویسد: ثویبه کنیز ابو لهب، چند روزی با شیری که از پسرش مسروح داشت، رسول الله{{صل}} را شیر داد و این زن پس از [[اسلام آوردن]] در [[سال هفتم هجری]] درگذشت و پسرش نیز قبل از وی فوت کرد. او قبل از آن [[خمرة بن عبد المطلب]] را شیر داده بود و برای همین دختر خمرة، برادرزاده رضاعیاش بوده است و خمرة چهار سال از [[رسول الله]]{{صل}} بزرگتر بود<ref>اعلام الوری، ج۱، ص۴۵ و گفته شده است که [[رسول الله]]{{صل}} به هنگام [[فتح مکه]] از ثوبیه و پسرش سؤال کرد که گفتند: آنها فوت کردهاند، چنان که در استیعاب و الروض الانف و شرح المواهب به این مطلب اشاره شده است.</ref>. [[ابن شهر آشوب]] هم [[روایت]] [[طبری]] را نقل کرده است<ref>مناقب، ج۱، ص۱۷۳.</ref>. | |||
[[إربلی]] هم در [[کشف الغمة]] مینویسد: [[ثویبة]] با استفاده از شیر پسرش مسروح چند [[روز]] [[نبی اکرم]]{{صل}} را شیر داده بود و این قبل از آن بود که وی به حلیمه سپرده شود و [[ثویبه]] در حالی که [[مسلمان]] بود در [[سال هفتم هجری]] درگذشت و پسرش هم قبل از وی فوت کرده بود. این [[زن]] قبل از دایگی برای نبی اکرم{{صل}} به خمرة، [[عموی پیامبر]] [[اکرم]]{{صل}} شیر داده بود و لذا به هنگام [[پیشنهاد ازدواج]] با دختر خمرة بن عبد المطلب فرمود: او برادرزاده رضاعی من است و خمره چهار سال از رسول الله مسنتر بود<ref>کشف الغمة، ج۱، ص۱۵. این عبارت همان عبارتی است که طبرسی آن را در اعلام الوری بدون سند ذکر کرده است و این مطلب در نظر بعضی از غلاة از شیعیان سنگین آمده است و نمیخواستهاند قبول کنند که ثوبیه کنیز ابو لهب اولین کسی بوده است که به رسول الله{{صل}} شیر داده است و برای این که بتوانند این فاصله زمانی بین میلاد نبی اکرم{{صل}} و سپرده شدن وی به حلیمه سعدیه را پر کنند، به روایتی که کلینی قدس سره از علی بن حمزه بطائنی از ابی بصیر از امام صادق{{ع}} نقل کرده است، متمسک شدهاند که آن حضرت فرموده است: هنگامی که رسول الله{{صل}} متولد شد، تا چند روزی شیر نداشت و برای همین ابو طالب او را بر سینههای خود گذاشت و به اذن الهی در سینههایش شیر جاری شد و چند روزی نبی اکرم{{صل}} از آن استفاده کرد تا آنکه حلیمه سعدیه را پیدا کردند و طفل را به او سپردند. (اصول کافی، ج۱، ص۴۴۸). اما باید گفت که کشی در کتاب رجال خویش اخبار زیادی را در مورد دروغگو بودن علی بن ابی حمزه بطائنی نقل نموده و او را لعن کرده است که لعنت خدا بر او باد. و خداوند کلینی و ابن شهر آشوب و مجلسی را رحمت کند که این خبر دروغ را روایت کردهاند خداوند مرحوم ربانی شیرازی را بیامرزد که در تعلیقهاش بر حاشیه بحار گفته است: این حدیث مقداری عجیب و غریب است و در روایاتش افرادی هستند که مورد اعتماد نیستند. (بحار الانوار، ج۱۵، ص۳۴۰) و قطب راوندی خبر مربوط به دایگی حلیمه سعدیه را در الخرائج و الجرائح، ج۱، ص۸۱، حدیث ۱۳۴ نقل کرده و بحار الانوار آن را در ج۱۵، ص۳۳۱ آورده است و ما آن را به طور کامل در اینجا نقل کردیم.</ref>.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[[[تاریخ]] تحقیقی [[اسلام]] ج۱ (کتاب)|تاریخ تحقیقی ا[[سلام]]]]، ج۱، ص۲۲۰.</ref> | |||
==دایگی حلیمه سعدیه== | |||
[[ابن اسحاق]] با سندی از [[عبد الله بن جعفر بن ابی طالب]] از حلیمه، دختر [[ابی ذؤیب سعدیة]]، نقل میکند که او گفت: همراه همسرش، [[حارث بن عبد العزی]] از [[بنی هوازن]] خارج شد در حالی که فرزند شیر خوارش [[عبد الله بن حارث]] در بغلش بود. به همراه آنها عدهای از [[زنان]] [[بنی سعد]] بودند که همگی برای قبول دایگی به [[مکه]] آمده بودند و [[امید]] داشتند که از طرف پدر طفل شیرخوار انعامی را دریافت دارند، در آن سال همه [[سرزمینها]] و به خصوص منطقه بنی سعد به [[خشکسالی]][[ سختی]] [[مبتلا]] شده بودند و در سینههای حلیمه آن قدر شیر نبود که حتی طفل خود را [[سیر]] کند و برای همین شبها از صدای [[گریه]] طفل نمیتوانستند بخوابند. شتر ماده [[پیری]] هم که داشتند، به اندازه کافی شیر نمیداد و چون [[ضعیف]] بود، نمیتوانستند بر آن سوار شوند. | |||
در مکه همه زنان، طفلی را برای شیر دادن پیدا کردند مگر حلیمه که کسی را پیدا نکرده بود. از طرفی چون [[رسول الله]]{{صل}} [[یتیم]] بود، زنان از [[پذیرفتن]] وی خودداری کرده بودند. در این حال حلیمه به همسرش گفت: من [[دوست]] ندارم که بدون طفل برگردم، چون از زنان دیگر [[خجالت]] میکشم. همسرش گفت: اشکالی ندارد. برو و او را بیاور و ان شاء [[الله]] که باعث خیر و [[برکت]] میگردد. | |||
من برای آوردنش رفتم و پس از آنکه او را به محل اسکانمان آوردم و سینههایم را در دهانش گذاردم. آن قدر شیر خورد تا سیر شد و پس از او برادرش آن قدر شیر خورد تا [[سیر]] شد و همسرم نیز که برای دوشیدن [[ناقه]] رفته بود، پستانهایش را پر از شیر یافته بود و آن قدر شیر دوشیده بود که همه ما نوشیدیم و سیر شدیم. سپس همسرم به من گفت: ای حلیمه، [[عجب]] طفل با برکتی را به [[خانه]] آوردهای. من هم گفتم: به [[خدا]] قسم که من همین را [[آرزو]] داشتهام. | |||
سپس به منزلمان در منطقه [[بنی سعد]] رفتیم و دائما خیر و [[برکت]] فراوان [[الهی]] را [[مشاهده]] میکردیم. گوسفندان من به هنگام غروب با شکمهای [[سیر]] و سینههای پرشیر برمیگشتند، در حالی که گوسفندان همسایههایم گرسنه و با سینههای خشک برمیگشتند. [[رسول الله]]{{صل}} با سرعتی بیش از [[اطفال]] دیگر [[رشد]] میکرد و هنوز دوساله نشده بود که جسمش [[قوی]] و محکم شده بود. پس از دو سالگی و اتمام شیرخوارگیاش او را به مادرش برگرداندیم و در عین حال بسیار علاقهمند بودیم که او را به خاطر خیر و برکتش نزد خودمان نگه داریم و مادرش هم با این درخواست ما موافقت کرد و او را پیش ما فرستاد. | |||
حلیمه میگوید: پس از چند ماهی که پیش ما ماند او را نزد مادرش برگردانیدیم. مادرش گفت: چرا او را برگرداندهای در حالی که بسیار علاقهمند به نگهداری از او بودی؟ گفتم: [[فرزندان]] خودم نیز بزرگ شدهاند و من [[وظیفه]] خودم را انجام دادهام و میترسم که آسیبی به وی برسد و برای همین او را همانگونه که [[دوست]] داری نزد شما برگرداندهام. [[آمنه]] گفت: آیا ترسیدی که [[شیطان]] بر وی مسلط شود؟ گفتم: بله. گفت: هرگز،[[ شیطان]] هیچگاه نمیتواند در وی [[نفوذ]] کند و سپس از حوادث و [[کرامات]] مربوط به دوران حاملگی و زایمانش برای من صحبت کرد. | |||
[[ابن اسحاق]] میگوید: بعضی از [[اهل علم]] برایم نقل کردهاند که آنچه باعث شد حلیمه سعدیه [[نبی اکرم]]{{صل}} را به مادرش برگرداند، این بود که گروهی از نصارای [[حبشه]] او را دیده بودند و از حلیمه خواسته بودند که او را به آنها بدهد تا به سرزمینشان ببرند و حتی نزدیک بود که این کار انجام بگیرد. | |||
ابن اسحاق میگوید: [[مردم]] میگویند که وقتی [[حلیمه سعدیه]] نبی اکرم{{صل}} را به سوی خانوادهاش در [[مکه]] میآورد، او را در میان مردم گم کرد و هر چه جست و جو کرد، نتوانست او را پیدا کند. پس نزد [[عبد المطلب]] آمد و گفت: دیشب من به همراه محمد{{صل}} به سوی [[مکه]] آمدم، اما هنگامی که به بلندیهای این [[شهر]] رسیدیم، او را گم کردم و به [[خدا]] که نمیدانم او الان کجاست؟ | |||
[[عبد المطلب]] کنار [[کعبه]] رفت و از خدا درخواست کرد که نوهاش را به وی بازگرداند. پس از مدتی دو نفر از [[قریشیان]] که یکی از آنها [[ورقة بن نوفل]]- پسر عموی [[خدیجه]]- بود،[[ محمد]] را نزد عبد المطلب آوردند و گفتند: نوهات را در بلندیهای مکه پیدا کردیم. [[عبد المطلب]] او را بر دوش خویش نشاند و او را به دور [[کعبه]] [[طواف]] داد و برایش [[دعا]] کرد. آنگاه او را نزد مادرش [[آمنه]] فرستاد<ref>ابن اسحاق، ج۸، ص۱۷۱-۱۷۷ با اندکی [[تصرف]] و [[طبری]] این مطلب را در تاریخش از [[ابن اسحاق]] نقل کرده است، ج۲، ص۱۶۰ و [[ابن ابی الحدید]] در [[شرح نهج البلاغه]]، ج۳، ۲۵۲-۲۵۳ این مطلب را از آنها نقل کرده است و [[مرحوم مجلسی]] از [[کازرونی]] در المنتقی نقل کرده است: هنگامی که [[رسول الله]]{{صل}} با [[خدیجه]] [[ازدواج]] کرد، حلیمه نزد رسول الله آمد و از خشکی سرزمینشان [[گلایه]] کرد و رسول الله پس از صحبت با خدیجه، چهل گوسفند و شتر به وی [[هدیه]] کرد و [[بعد از ظهور اسلام]] هم نزد رسول الله{{صل}} آمد که رسول الله او را با لفظ مادر، صدا کرد و عبایش را بر [[زمین]] گسترد تا حلیمة بر آن بنشیند ([[بحار الانوار]]، ج۱۵، ص۴۰۱).</ref>.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[تاریخ تحقیقی اسلام ج۱ (کتاب)|تاریخ تحقیقی اسلام]]، ج۱، ص۲۲۲.</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
# [[پرونده:IM010323.jpg|22px]] [[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[تاریخ تحقیقی اسلام ج۱ (کتاب)|'''تاریخ تحقیقی اسلام ج۱''']] | |||
# [[پرونده:1100353.jpg|22px]] [[راحله ضائفی|ضائفی، راحله]]، [[حلیمه سعدیه (مقاله)|مقاله «حلیمه سعدیه»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']] | # [[پرونده:1100353.jpg|22px]] [[راحله ضائفی|ضائفی، راحله]]، [[حلیمه سعدیه (مقاله)|مقاله «حلیمه سعدیه»]]، [[دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴ (کتاب)|'''دایرة المعارف صحابه پیامبر اعظم ج۴''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||