خباب بن الارت: تفاوت میان نسخه‌ها

خَبّاب از اهالی کَسْکر<ref>(در جنوب عراق کنونی که جزو قلمرو پارسیان در روزگار ساسانی بود) ر.ک: بلدان الخلافه، ص۵۹، ۶۳.</ref> در پی حمله عرب‌های طایفه ربیعَه از [[قبیله تمیم]] به [[اسارت]] آنان درآمد و سپس در [[مکه]] به [[بردگی]] فروخته شد. ام انمار، حلیف و هم‌پیمان [[بنی زهره]] از [[قریش]] او را خرید و پس از [[آزاد]] شدنش از [[موالی]] این طایفه به شمار آمد. برخی هم او را از [[قبیله خزاعه]] یا [[تمیم]] دانسته‌اند<ref>اسدالغابه، ج ۲، ص۱۴۷؛ الکامل، ج ۲، ص۶۷ ـ ۶۸.</ref>، زیرا ام‌انمار، خریدار او نسبش به قبیله خزاعه می‌رسید<ref> الطبقات، ج ۳، ص۱۲۲؛ الاستیعاب، ج ۲، ص۴۳۸.</ref> و طایفه ربیعه نیز که او را به بردگی فروخته بودند، از بخشی از قبیله تمیم بود<ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[خباب بن ارت زهری (مقاله)|مقاله «خباب بن ارت زهری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref>.

== اسلام آوردن خباب ==

خباب که مردی چهارشانه و پیشانی بلند بود و ریش‌های پرپشتی داشت، پیش از [[اسلام]] آهنگر بود و [[شمشیر]] می‌ساخت<ref>انساب الاشراف،، ج ۱، ص۲۰۳ ـ ۲۰۴.</ref> و پس از ظهور اسلام ششمین کسی بود که [[دعوت پیامبر]]{{صل}} را پذیرفت<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۰؛ شرح الاخبار، ج ۲، ص۲۱۴؛ رک: العثمانیه، ص۳.</ref> و [[امام علی]]{{ع}} او را "سابق نبط" دانست<ref>الخصال، ص۳۱۲.</ref>. با توجه به سن [[خباب]] به هنگام [[مرگ]]، می‌توان گفت [[زمان]] پذیرش اسلام نزدیک ۲۳ سال داشته است.

در آغاز، [[خباب]] [[اسلام]] خود را پنهان می‌کرد و برای [[خواندن نماز]]، با دیگر [[مسلمانان]] از [[مکه]] بیرون رفته و مخفیانه [[نماز]] می‌خواند که یک بارِ آن به درگیری با [[مشرکان]] انجامید<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۱۳۲.</ref>. بر پایه گزارشی، پیش از دیگران، اسلام خود را برای [[کافران]] [[قریش]] ابراز کرد<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۱۷۹؛ ۲۰۰.</ref> و بر اثر [[ایستادگی]] در برابر درخواست [[قریش]] برای رها کردن [[آیین]] محمد{{صل}} فشارهای فراوانی را تحمل کرد: مولای او آهن داغ سرش می‌گذاشت<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۳.</ref> و مشرکان وی را بر سنگ‌های حرارت دیده می‌کشاندند<ref>اسد الغابه، ج ۲، ص۱۴۷.</ref>. دو تن از [[بنی‌زهره]] به نام‌های اسود بن عبدِیَغوث و [[عتبة بن ابی وقاص]]، [[برادر]] سعد را نیز از شکنجه‌گران او دانسته‌اند<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۳.</ref>. آثار شکنجه‌های هولناک تا اواخر [[زندگی]] خباب بر بدنش مانده بود، به گونه‌ای که برخی در [[مقام]] [[تشبیه]]، پوست او را مانند مبتلایان به پیسی دانسته‌اند<ref> الطبقات، ج ۳، ص۱۲۳.</ref>.<ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[خباب بن ارت زهری (مقاله)|مقاله «خباب بن ارت زهری»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۲]].</ref>

خباب در همه [[غزوات]] [[رسول خدا]]{{صل}} شرکت داشت<ref>الطبقات، ج ۳، ص۱۲۳؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۱.</ref> و حضرت او را در [[جنگ بدر]] به نگهداری [[غنایم]] گمارد<ref>المغازی، ج ۱، ص۱۰۰؛ المنمق، ص۲۴۴؛ امتاع الاسماع، ج ۱، ص۱۱۲.</ref>. در رخداد [[پیمان برادری]] میان [[مهاجران]] و [[انصار]] در [[سال دوم هجری]]، [[رسول خدا]]{{صل}} میان او و [[جبر بن عتیک]] از [[اوس]]، [[عقد برادری]] بست<ref>الطبقات، ج ۳، ص۱۲۳.</ref>.

 

== خباب در دوره [[خلفا]] ==

در دوره خلفا و در فتوحات آن [[روزگار]] از وی یادی نیست. هنگامی که وی در دوره [[خلافت عمر]] نزد او آمد، وی را روی تشک خود نشاند و گفت: هیچ کس برای ورود در این مجلس جز [[عمار بن یاسر]] از تو شایسته‌تر نیست. چون نزد عمر از [[بلال]] و شکنجه‌های وی سخن به میان آمد، خباب گفت: بلال میان مشرکان کسانی را داشت که گاه مانع [[شکنجه]] او شوند؛ ولی من هیچ کسی نداشتم<ref> الطبقات، ج ۳، ص۱۲۲ ـ ۱۲۳؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص۲۰۱ ـ ۲۰۲.</ref>. با تأسیس [[کوفه]] در سال ۱۷ هجری<ref>تاریخ طبری، ج ۴، ص۴۰؛ الکامل، ج ۲، ص۵۲۷.</ref> خباب در کوفه اقامت کرد و عثمان روستای "صَعْنَبی" یا "اِسْبِینا" را به او واگذارد<ref> فتوح البلدان، ص۲۶۹؛ معجم البلدان، ج ۳، ص۴۰۸.</ref>. پذیرش [[اقطاع]] از سوی این افراد در [[آینده]] مستندی برای [[شرعی]] جلوه دادن این نوع اقدامات برای افراد سودجو بود<ref>رک: تاریخ طبری، ج ۳، ص۵۸۹.</ref>. [[خباب]] از درآمد این [[زمین‌ها]] به [[ثروت]] فراوانی رسید<ref> المحلی، ج ۸، ص۲۱۶.</ref>؛ حتی انگشتر طلا به دست کرد؛ ولی در پی سفارش عبداللّه بن [[مسعود]] انگشتر طلا را کنار گذاشت<ref> تاریخ الاسلام، ج ۳، ص۵۶۴.</ref>.

 

از حضور خباب در حوادث [[دوران خلافت امام علی]]{{ع}} یادی نیست. عدم حضورش می‌توانسته بر اثر کهولت سن و [[بیماری]] وی باشد. به روایتی، وی جزو صالحانی است که به آنها [[نعمت]] داده و در [[آیه]] {{متن قرآن|وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَالرَّسُولَ فَأُولَئِكَ مَعَ الَّذِينَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنَ النَّبِيِّينَ وَالصِّدِّيقِينَ وَالشُّهَدَاءِ وَالصَّالِحِينَ وَحَسُنَ أُولَئِكَ رَفِيقًا}}<ref>«و آنان که از خداوند و پیامبر فرمان برند با کسانی که خداوند به آنان نعمت داده است از پیامبران و راستکرداران و شهیدان و شایستگان خواهند بود و آنان همراهانی نیکویند» سوره نساء، آیه ۶۹.</ref> از ایشان یاد شده است<ref>المناقب، ج ۲، ص۲۸۳.</ref>.<ref>[[منصور داداش‌نژاد|داداش‌نژاد، منصور]]، [[خباب بن ارت زهری (مقاله)|مقاله «خباب بن ارت زهری»]]، [[دائرة المعارف [[قرآن کریم]] ج۱۲ (کتاب)|دائرة المعارف [[قرآن کریم]]]]، ج۱۲.</ref>

 

== مرگ خباب ==