قضاعه: تفاوت میان نسخه‌ها

البته معدود قضاعیانی که در عراق بودند مرام و مسلکی غیر از [[خویشان]] خود در شام داشتند. چندان که گزارشاتی از حضور برخی [[قضاعیان]]<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۷۲.</ref> از جمله عبید و عبدالرحمن [[فرزندان]] [[بشر بن عمرو کلبی]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۵۳۵ محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۱.</ref>، و نیز [[سائب بن بشر بن عمرو کلبی]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۵۳۶. برخی از منابع از کشته شدن او در معیت مصعب بن زبیر خبر داده‌اند. (محمد بن جریر طبری، تاریخ الأمم و الملوک، ج۱۱، ص۶۵۱.)</ref>، [[ابوالهیثم بن تیهان]]<ref>خوارزمی، المناقب، ص۲۲۴؛ ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، ج۵، ص۱۸۸؛ ابن اعثم، الفتوح، ج۳، ص۱۷۷؛ ابن شهر آشوب، مناقب آل ابیطالب، ج۲، ص۳۶۳.</ref>، [[عبید بن تیهان]]<ref>قاضی نعمان، شرح الأخبار، ج۲، ص۲۴؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۱۳۴۹.</ref>، [[یزید بن واصل مهری]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۶.</ref>، [[مطاع بن مطلب قینی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۶.</ref>، [[جلهمة بن هلال کلبی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۷.</ref>، [[مهاجر بن حنظله جهنی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۷.</ref>، [[مالک بن ذات کلبی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۷.</ref> و [[صالح بن شعیب قینی]]<ref>نصر بن مزاحم منقری، وقعة صفین، ص۵۵۸.</ref> در [[جمل]] و [[صفین]] در [[همراهی]] با [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} و [[شهادت]] شان در صفین در دست است. برخلاف صفین در ماجرای [[صلح امام حسن]]) ع) از [[قبیله قضاعه]] و به‌ویژه قضاعه [[شام]] و طوایفش گزارشی ثبت نشده است و چه بسا عدم وقوع [[نبرد]] از سوی دو طرف دلیل آن باشد یعنی به طور قطع جنگآوران [[قضاعی]] در [[سپاه معاویه]] به مانند صفین حضور داشتند ولی عرصه ی ابراز وجود مهیا نشد. در [[حقیقت]] معاویه با قبول شروط [[امام]]) ع)به [[فکر]] تثبیت جایگاه خود در شام بود و به [[حکومت]] می‌اندیشید، از این رو، پس از این جریان، قضاعی‌ها و در رأس ایشان [[کلبی‌ها]] سعی کردند ارتباط خود را با [[بنی امیه]] تقویت کنند. بزنگاه دیگری که [[امویان]] از [[بنی قضاعه]] بهره بردند، ماجرای [[ولی‌عهدی یزید]] بود. درواقع قضاعی‌ها و به‌ویژه [[بنی‌کلب]] پس از [[طلاق]] [[میسون]] کلبی) مادر یزید)از معاویه، پیوندهای [[سیاسی]] خود را با امویان نگسستند. آنها یزید را در [[کودکی]] به میان [[قبیله]] خود بردند ولی برای [[حفظ]] جایگاه درباری، هر از چندگاهی او را در [[کاخ معاویه]] حاضر می‌کردند<ref>ابن أثیر، الکامل فی التاریخ، ج۴، ص۱۲۶.</ref> همچنین هنگام اجرای تصمیم معاویه به [[ولایتعهدی]] یزید، قبیله ی کلب از هیچ تلاشی فروگذار نکرد. در حقیقت بسیاری از بزرگان [[صحابه]] و [[تابعین]] این اقدام معاویه را برنتافتند؛ چراکه نه تنها براساس [[اصول اسلامی]] نبود بلکه روال [[رهبری]] قبیله هم لزوماً به صورت [[وراثتی]] از پدر به پسر نبود لکن کلبی‌ها با تأثیر از نظامهای [[پادشاهی]] قبل از [[اسلام]]<ref>ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۱۳۴.</ref> و [[خویشاوندی]] با یزید، حامیان طبیعی [[خانواده]] [[حکومتی]] محسوب می‌شدند<ref>یزید حاصل ازدواج معاویه با میسون، خواهر زعیم قبیله ی کلب مالکِ بن بَحْدَل بود. (ابن کلبی، جمهرة النسب، ص۵۰)</ref>، از این رو، دو بزرگ کلب، مالک و [[حریث بن بحدل]] در [[بیعت]] ستاندن برای یزید بسیار تلاش کردند و پس از [[ولی‌عهدی]]، او را در نبرد [[قسطنطنیه]] ([[۵۰ هجری]]) [[همراهی]] کردند<ref>ابن عدیم، بغیة الطلب فی تاریخ حلب، ج۵، ص۲۱۹۷.</ref> همچنین [[حسان بن مالک کلبی]] اولین کسی بود که پس از معاویه با یزید [[بیعت]] کرد<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۴، ص۶۳.</ref>. اشعاری هم در [[حمایت]] یزید از سوی شعرای کلب سروده شده است که نشان از علاقه ی [[کلبیان]] و حمایت همه جانبه از اوست<ref>ابن کلبی، نسب معد و الیمن الکبیر، ج۲، ص۵۵۷-۵۵۸؛ بغدادی، المنمق فی اخبار قریش، ص۳۴۹.</ref>. البته مقایسه بین عملکرد [[قبیله]] در مواجهه با [[خلافت معاویه]] و یزید بیانگر آن است که [[مردم]] کلب با [[باور]] بر [[حقانیت معاویه]] در چارچوب [[خلافت اسلامی]] از او حمایت کردند. مقابل [[دشمنان]] ازجمله [[اهالی عراق]] ایستادند ولی در مورد [[ولی‌عهدی یزید]] به پیش زمینه [[ذهنی]] سلطنت‌گرا و فارغ از [[حاکمیت دینی]]<ref>Theocracy</ref> [[رجوع]] کردند که بر پایه [[مصالح]] قبیله و [[نظم]] و اطلاعت‌پذیری از [[حکومت]] [[استوار]] بود<ref>ولهاوزن، تاریخ الدولة العربیة من ظهور الاسلام الی نهایة الدولة الأمویه، ص۵۶-۵۷.</ref>. حاصل اینکه [[دولت امویان]]، به [[لطف]] [[دفاع]] و مشارکت فعال پیاده [[نظام]] و سوارکاران [[قبیله قضاعه]] که در راستای [[باورهای دینی]] [[سیاسی]] و [[منافع]] قبیلگی خود در کنار [[بنی امیه]] بودند، [[رشد]] نمود و تثبیت گردید و بدین ترتیب [[بنی قضاعه]] [[شام]] و [[طایفه]] نامدارش [[بنی‌کلب]] به نیروی اصلی مدافع خلفای [[اموی]] نه تنها در شام بلکه در گستره [[خلافت]] تبدیل شد<ref>فصلنامه علمی مطالعات تاریخی جنگ، مقاله «بررسی مواجهه نظامی قبیله کلب با جنبشهای اعتقادی و چالشهای سیاسی و اقتصادی دوره اموی(۴۱-۱۳۲ هجری)، تألیف میثم حبیبی کیان؛ مهران اسماعیلی، ص۷۹-۸۲.</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref>

== منابع ==