جهاد در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←ارزش جهاد
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۱۰۴: | خط ۱۰۴: | ||
نخستین فرمان جهاد، با [[آیه]] {{متن قرآن|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ}}<ref>«به کسانی که بر آنها جنگ تحمیل میشود اجازه (ی جهاد) داده شد زیرا ستم دیدهاند و بیگمان خداوند بر یاری آنان تواناست» سوره حج، آیه ۳۹.</ref>، در [[سال دوم هجری]] صادر شده است. برخی، آیه {{متن قرآن|وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«و در راه خداوند با آنان که با شما جنگ میکنند، جنگ کنید اما تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمیدارد» سوره بقره، آیه ۱۹۰.</ref> و برخی دیگر، آیه {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و داراییهاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار میکنند، میکشند و کشته میشوند بنا به وعدهای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کردهاید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref> را نخستین فرمان جهاد میدانند<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۴.</ref>. | نخستین فرمان جهاد، با [[آیه]] {{متن قرآن|أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ}}<ref>«به کسانی که بر آنها جنگ تحمیل میشود اجازه (ی جهاد) داده شد زیرا ستم دیدهاند و بیگمان خداوند بر یاری آنان تواناست» سوره حج، آیه ۳۹.</ref>، در [[سال دوم هجری]] صادر شده است. برخی، آیه {{متن قرآن|وَقَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوا إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْمُعْتَدِينَ}}<ref>«و در راه خداوند با آنان که با شما جنگ میکنند، جنگ کنید اما تجاوز نکنید که خداوند تجاوزکاران را دوست نمیدارد» سوره بقره، آیه ۱۹۰.</ref> و برخی دیگر، آیه {{متن قرآن|إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَى مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنْفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَيَقْتُلُونَ وَيُقْتَلُونَ وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا فِي التَّوْرَاةِ وَالْإِنْجِيلِ وَالْقُرْآنِ وَمَنْ أَوْفَى بِعَهْدِهِ مِنَ اللَّهِ فَاسْتَبْشِرُوا بِبَيْعِكُمُ الَّذِي بَايَعْتُمْ بِهِ وَذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«همانا خداوند از مؤمنان، خودشان و داراییهاشان را خریده است در برابر اینکه بهشت از آن آنها باشد؛ در راه خداوند کارزار میکنند، میکشند و کشته میشوند بنا به وعدهای راستین که بر عهده او در تورات و انجیل و قرآن است و وفادارتر از خداوند به پیمان خویش کیست؟ پس به داد و ستدی که کردهاید شاد باشید و آن است که رستگاری سترگ است» سوره توبه، آیه ۱۱۱.</ref> را نخستین فرمان جهاد میدانند<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژهنامه فقه سیاسی (کتاب)|واژهنامه فقه سیاسی]]، ص ۷۴.</ref>. | ||
== [[ | == ارزش جهاد در قرآن == | ||
در قرآن [[آیات]] بسیاری هست که [[مسلمانان]] و [[مؤمنان]] را به [[قتال]] در [[راه خدا]] و اعتلای کلمة الله و استقرار [[شعایر]] [[اسلامی]] امر میکند. برخی آیات هم کسانی را که هنوز وارد عرصه [[پیکار]] نشدهاند، [[تشویق]] و ترغیب میکند تا به صف پیکارگران راه خدا بپیوندند. همچنین آیاتی را مییابیم که نکتههایی دقیق و پرمعنا از [[فلسفه جهاد]] و [[فضیلت]] و اهمیت آن به مخاطبان ارائه میدهد: {{متن قرآن|كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ وَهُوَ كُرْهٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئًا وَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَعَسَى أَنْ تُحِبُّوا شَيْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَكُمْ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ}}<ref>«جنگ بر شما مقرر شده است در حالی که شما را ناپسند است و بسا چیزی را ناپسند میدارید و همان برای شما بهتر است و بسا چیزی را دوست میدارید و همان برایتان بدتر است و خداوند میداند و شما نمیدانید» سوره بقره، آیه ۲۱۶.</ref>. | |||
این [[ناگواری]] و مشقتآمیز بودن جهاد به معنای آن نیست که افراد [[مؤمن]] از آن بدشان بیاید؛ بلکه به این معناست که چون جهاد مستلزم مخاطرات و [[مشکلات]] است، بهطور طبیعی بر افراد سنگین میآید؛ اما این ناخوشایندی مربوط به [[زمان]] پیش از صدور [[فرمان خداوند]] درباره آن است؛ ولی پس از [[امر الهی]] و توجه به اینکه خواست و [[خشنودی خداوند]] در آن است افراد مؤمن نه تنها آن را سنگین نمیدانند بلکه جهاد در نظر آنها [[لذتبخش]] هم خواهد بود<ref>فضل بن حسن طبرسی، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص٣١٠.</ref>. | |||
مشتقات کلمه [[حرب]] به معنای [[جنگ]] و [[دشمنی]] دوازده بار در [[قرآن کریم]] تکرار شده است و بیشتر آنها اشاره به دشمنی [[شیطان]] و شیطانصفتان با [[خدا]] دارد. ولی قتال و مشتقات آن ۱۷۰ بار در قرآن آمده که از آن میان ۳۸ مورد مربوط به [[ستایش]] از پیکار در راه خدا و نکوهش مخالفان [[نبرد]] و متخلفان از [[فرمان]] [[مبارزه]] در راه استقرار شعائر دینی و اعتلای کلمه الله است. [[دفاع]] و مشتقات آن نیز ۱۰ بار در [[قرآن]] به کار رفته است. مشتقات [[جهاد]] نیز ۴۲ بار و بیشتر در سورههای مدنی به کار رفته است که ۳۳ مورد آن در [[تمجید]] از جهاد و [[مجاهدان]] است. این در حالی است که در [[قرآن مجید]] کلمه [[صلاة]] به صورت مفرد و جمع ۸۳ بار، و واژه [[زکات]] ۳۲ بار و [[صوم]] تنها ۱۲ بار تکرار شده است و همین [[ارزش]] [[جهاد]] [[مقدس]] را در کنار دیگر [[عبادات]] [[اسلامی]]، به خوبی نشان میدهد. [[خداوند]] در [[سوره توبه]] به صراحت تقدم رتبی [[جهاد در راه خدا]] را بر هر یک از شئون زندگی [[انسان]] [[مسلمان]] بیان کرده و آن را به دو دلیل بر هر امری مقدم کرده است؛ یکی اینکه ترک جهاد به خاطر عزیزان و [[نزدیکان]] موجب نزول عذاب میشود؛ دیگری همردیف بودن [[خدا]] و [[پیامبر]] و جهاد، که مفهوم آن این است که همانگونه که خدا و پیامبر بر [[مال]] و [[جان]] [[مسلمانان]] [[حق]] اولویت دارند، جهاد اسلامی نیز باید بر هر چیزی مقدم باشد<ref>سیدرضا موسوی، آشنایی با نهضت حسینی، ص۲۶۸.</ref>: {{متن قرآن|قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِي سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِيَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«بگو اگر پدرانتان و فرزندانتان و برادرانتان و همسرانتان و دودمانتان و داراییهایی که به دست آوردهاید و تجارتی که از کساد آن بیم دارید و خانههایی که میپسندید از خداوند و پیامبرش و جهاد در راه او نزد شما دوستداشتنیتر است پس چشم به راه باشید تا خداوند امر (عذاب) خود را (در میان) آورد و خداوند گروه نافرمانان را راهنمایی نمیکند» سوره توبه، آیه ۲۴.</ref>.<ref>[[علی امین رستمی|رستمی، علی امین]]، [[آموزههای معنوی در سیره نظامی معصومان (کتاب)|آموزههای معنوی در سیره نظامی معصومان]]، ص ۴۳.</ref> | |||
== صلح، اصلی زیربنایی در اسلام == | == صلح، اصلی زیربنایی در اسلام == | ||