بنی ضبه: تفاوت میان نسخهها
←منابع
بدون خلاصۀ ویرایش |
(←منابع) برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
||
| خط ۹۵: | خط ۹۵: | ||
==ضبه و اخبار آخرالزمان== | ==ضبه و اخبار آخرالزمان== | ||
«ضبه» از جایگاه ویژهای در بین [[احادیث]] آخرالزمان برخوردار است. آنان در برخی اخبار از نقشآفرینان مهم وقایع آخرالزمان و [[زمان]] نزدیک به ظهور معرفی شدهاند. «بنی ضبه» در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}}، در کنار [[قبایل]] «[[بنی غنی]]»، «[[باهله]]» و «[[ازد]]» و نیز ساکنان، [[مکه]]، [[مدینه]]، [[شام]]، [[بصره]]، دَسْتُمِیسان<ref>ناحیهای است بین واسط بصره و اهواز که به اهواز نزدیکتر است و مرکز آن بساسی یا به نقلی ابلّه است. (ابن عبد الحق، مراصد الاطلاع علی اسماء الامکنة و البقاع، ج۲، ص۵۲۶)</ref>، [[ری]] و نیز [[اقوام]] [[کُرد]] و [[اعراب]]، در شمار ۱۳ [[قوم]] و [[قبیله]] و ساکنان بلادی قرار گرفتهاند که هنگام [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} بر ضد ایشان به [[نبرد]] بر میخیزند<ref>{{متن حدیث|قال ابا عبدالله{{ع}} «ثَلَاثَ عَشْرَةَ مَدِینَةً وَ طَائِفَةً یحَارِبُ الْقَائِمُ أَهْلَهَا وَ یحَارِبُونَهُ أَهْلُ مَکةَ وَ أَهْلُ الْمَدِینَةِ وَ أَهْلُ الشَّامِ وَ بَنُو أُمَیةَ وَ أَهْلُ الْبَصْرَةِ وَ أَهْلُ دَسْتُمِیسَانَ وَ الْأَکرَادُ وَ الْأَعْرَابُ وَ ضَبَّةُ وَ غَنِی وَ بَاهِلَةُ وَ أَزْدٌ وَ أَهْلُ الرَّی}} (نعمانی، الغیبه، ص۲۹۹؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۶۳.)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | «ضبه» از جایگاه ویژهای در بین [[احادیث]] آخرالزمان برخوردار است. آنان در برخی اخبار از نقشآفرینان مهم وقایع آخرالزمان و [[زمان]] نزدیک به ظهور معرفی شدهاند. «بنی ضبه» در روایتی از [[امام صادق]]{{ع}}، در کنار [[قبایل]] «[[بنی غنی]]»، «[[باهله]]» و «[[ازد]]» و نیز ساکنان، [[مکه]]، [[مدینه]]، [[شام]]، [[بصره]]، دَسْتُمِیسان<ref>ناحیهای است بین واسط بصره و اهواز که به اهواز نزدیکتر است و مرکز آن بساسی یا به نقلی ابلّه است. (ابن عبد الحق، مراصد الاطلاع علی اسماء الامکنة و البقاع، ج۲، ص۵۲۶)</ref>، [[ری]] و نیز [[اقوام]] [[کُرد]] و [[اعراب]]، در شمار ۱۳ [[قوم]] و [[قبیله]] و ساکنان بلادی قرار گرفتهاند که هنگام [[ظهور حضرت مهدی]]{{ع}} بر ضد ایشان به [[نبرد]] بر میخیزند<ref>{{متن حدیث|قال ابا عبدالله{{ع}} «ثَلَاثَ عَشْرَةَ مَدِینَةً وَ طَائِفَةً یحَارِبُ الْقَائِمُ أَهْلَهَا وَ یحَارِبُونَهُ أَهْلُ مَکةَ وَ أَهْلُ الْمَدِینَةِ وَ أَهْلُ الشَّامِ وَ بَنُو أُمَیةَ وَ أَهْلُ الْبَصْرَةِ وَ أَهْلُ دَسْتُمِیسَانَ وَ الْأَکرَادُ وَ الْأَعْرَابُ وَ ضَبَّةُ وَ غَنِی وَ بَاهِلَةُ وَ أَزْدٌ وَ أَهْلُ الرَّی}} (نعمانی، الغیبه، ص۲۹۹؛ مجلسی، بحار الانوار، ج۵۲، ص۳۶۳.)</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | ||
==مشاهیر ضبه== | |||
اعلام و [[رجال]] نامآور بسیاری از این [[قبیله]] در دورههای مختلف [[تاریخی]] بپا خاستند که از جمله مشاهیر و معاریف بنام [[جاهلی]] ایشان میتوان از: ابو [[قبیصه]] [[ضرار]] بن [[عمرو بن مالک]] ضبی ملقب به «الردیم» -[[رییس]] جاهلی ضبه-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۳ و ۳۰۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۳؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۶۳۹. او را «الردیم» میخواندند چون هر جا به جنگ میایستاد «ردم ناحیته». یعنی آنجا را سد میکرد و مانع پیشروی دشمن میشد. (هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۴؛ بغدادی، خزانة الادب، ج۳، ص۱۶۸)</ref>، حُبَیش بن دُلَف -از تکسواران و بزرگان جاهلی [[قوم]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۳؛ سمعانی، الانساب، ج۷، ص۳۳۸.</ref> و پسرش هنیء بن حبیش<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۷.</ref>، زید الفوارس بن حصین بن ضرار -از سران و [[شجاعان]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۴؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۶۶-۳۶۷؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۴.</ref> و شعرای جاهلی ضبه<ref>زرکلی، الاعلام، ج۳، ص۵۸.</ref>- [[محلم بن سویط بن عبد]] معروف به «الرئیس الأول»<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱؛ ابن حبیب بغدادی، المحبر، ص۲۴۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۸۱. قلقشندی از او با نام و نسب «محل بن سوید» یاد کرده است. (قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۳۰۶)</ref>، [[مالک بن منتفق]]- از تک سواران و بزرگان جاهلی قوم-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۰؛ ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۸؛ ابن اثیر، الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۶۱۴.</ref>، [[محترث بن أوس]] -از تکسواران ضبه- و پسرش نَبْهان بن محترث<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۱.</ref>، [[ظالم بن غضبان]] -از اشراف جاهلی و سادِن ([[نگهبان]]) [[بت]] قوم-<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۳.</ref>، [[أنیف بن جبله]] معروف به «فارسُ الشَّیط» -از تک سواران ضبه-<ref>«الشَّیط»را نام اسب او گفتهاند. (ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۶)</ref>، [[حنتف بن سجف]] -از تک سواران قوم و قاتل [[حبیش بن دلجة قینی]] در «[[یوم]] الهَنِیم»-<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۷.</ref>، [[علقمة بن مرهوب بن عبید]] -تک سوارا [[جاهلی]] [[بنی ضبّه]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵.</ref>، [[جلیلة بن ثابت بن عبد العزى]] -از سران ضبه-<ref>برخی منابع او را هم ردیف ملوک گفتهاند. (هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۹؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶)</ref>، [[عاصم بن خلیفة بن معقل]] -[[قاتل]] [[بسطام بن قیس بن مسعود شیبانی]] در «[[یوم]] القرنتین»-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶.</ref>، [[حنیف بن عمرو بن سیف]] -از رؤسای جاهلی [[قوم]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱</ref>، [[أصحم بن حباس بن عبید]] -از [[سادات]] و بزرگان ضبه-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱.</ref> و... یاد کرد. ضمن این که از [[اصحاب]] بنام این قوم هم باید از افرادی چون: [[سلمان بن عامر بن اوس]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۸۲؛ فسوی، المعرفة و التاریخ، ج۱، ص۳۲۱؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۲، ص۶۳۲.</ref>، [[اسامة بن اخذر شقری]]<ref>قلقشندی، نهایة الارب فی معرفة انساب العرب، ص۳۰۶.</ref>، [[منجاب بن راشد بن اصرم ضبی]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۴۸۹.</ref>، [[علفاء بن مر بن عائذه ضبی]]-از اصحاب و از شهدای [[سریه موته]]-<ref>ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۴۱، ص۱۲۶. ابن حزم از او با نام و نسب «علباء بن مرّة بن عائذه» نام برده است. (ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴)</ref>، [[هوبجة بن بجیر بن عامر ضبی]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۵؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۴، ص۶۴۴.</ref>، -از اصحاب و از شهدای سریه موته- [[حلیس بن زید بن صفوان]]<ref>ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۱، ص۵۲۵.</ref> و برادرش [[عبدالحارث بن زید بن صفوان صباحی]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۹؛ ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۵، ص۱۶۰. برخی منابع از او با نام و نسب «عبدالله بن حارث بن زید صباحی» یاد کردهاند. (دار قطنی، المؤتلف و المختلف، ج۳، ص۱۴۴۴؛ ابن عبد البر، الاستیعاب فی معرفة الاصحاب، ج۳، ص۸۸۴؛ ابن اثیر، اسد الغابه فی معرفة الصحابه، ج۳، ص۱۰۱)</ref> و [[بجة بن عامر]]<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۹.</ref> -همگی از وفودکنندگان بر [[پیامبر]]{{صل}}- نام برد. از [[امراء]]، [[فرماندهان]] و [[فرمانداران]] بسیار این [[قوم]] در ادوار مختلف [[اسلامی]] هم باید به اسامی: [[عصمة بن عبدالله ضبی]]<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۳۸۰ و ۴۶۰؛ ابن کثیر، البدایه و النهایه، ج۶، ص۳۵۱؛ حمیری کلاعی، الاکتفاء بما تضمّنه من مغازی رسولالله و الثلاثة الخلفاء، ج۲، ص۴۲۶.</ref> و [[کلج ضبی]] -هر دو از فرماندهان ضبه در [[فتوحات]]-<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۳، ص۴۷۲-۴۷۳؛ حمیری کلاعی، الاکتفاء بما تضمّنه من مغازی رسولالله و الثلاثة الخلفاء، ج۲، ص۴۲۶.</ref>، [[محمد بن عمرو بن یثربی]] -[[مسئول بیتالمال]] سیستان در دوران [[امویان]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۵.</ref>، [[زید بن حصین بن زهیر]] -[[حاکم اصفهان]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۶؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۶؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، ج۳، ص۲۹۶.</ref> یا به نقلی [[ری]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۶.</ref>- [[یعلى بن عامر بن سالم]] -عامل [[خراج]] ری<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۶؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۵.</ref> و همدان و ماهین-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷.</ref>، [[عمرو بن یثربی]] -[[امیر]] [[طوایف]] [[رباب]]<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۴۷؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۸۸.</ref> و [[فرمانده]] جناح راست [[لشکر]] [[ناکثین]] در [[جنگ جمل]]-<ref>دینوری، الاخبار الطوال، ص۱۴۹.</ref>، [[هلال بن هرمی ضبی]] -از امرای [[حجاج بن یوسف ثقفی]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۹۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶.</ref>، [[مثجور بن غیلان بن خرشه]] -از اشراف و [[نسبشناسان]] معروف ضبه و امیر حجاج بن یوسف ثقفی بر ابن قباذ-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۰.</ref>، [[مسیب بن زهیر بن عمرو]] -[[رییس]] پلیس منصور<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۷۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۸، ص۵۶.</ref> و [[هادی]] ([[موسی]]) [[عباسی]]<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref> و [[فرماندار خراسان]] در دوران [[حکومت]] [[مهدی عباسی]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۸، ص۱۴۹.</ref>، [[عبدالله بن مسیب]] -[[والی مصر]] و فارس و جزیره-<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref>، [[محمد بن مسیب]] -[[رییس]] پلیس ([[شرطه]]) [[محمد امین عباسی]]-<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref>، [[عباس بن مسیب]] -رییس پلیس [[مأمون عباسی]]-<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref>، [[زهیر بن مسیب]] -[[فرماندار]] [[هارون الرشید]] در کرمان<ref>ابن قتیبه، المعارف، ص۴۱۳.</ref> و نیز از [[سرداران]] مأمون عباسی<ref>خلیفة بن خیاط، تاریخ، ص۳۱۰؛ محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۸، ص۴۴۵؛ ابو علی مسکویه، تجارب الامم، ج۴، ص۸۷.</ref> و [[استاندار]] او در سیستان<ref>مجهول، تاریخ سیستان، ص۱۷۰.</ref>- [[حکیم بن عاصم]] -[[امیر مهدی عباسی]] در [[سرحدات]] [[ارمنستان]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۹۱.</ref>، [[ابوشبرمه عبدالله بن شبرمة بن طفیل]] -از سرداران [[بنی عباس]] و [[حاکم]] [[متوکل عباسی]] در [[مصر]]-<ref>ابن خلدون، تاریخ، ج۲، ص۳۸۱.</ref>، [[ابو حاتم عنبسة بن إسحاق بن شمس]] -از [[فرماندهان]] بزرگ بنی عباس و [[فرماندار مصر]] در دوران [[حکومت]] متوکل عباسی-<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴.</ref> و... و از [[موالیان]] آنها به نام مساور ضبی -[[والی ری]]-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج، ۱۱، ص۳۹۲.</ref> اشاره کرد. | |||
[[معدّ بن عوف بن هلال ضبی]]<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۹۱؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۶.</ref> یا به نقلی [[معد بن هلال بن شاس]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۳۰۱.</ref> «صاحب [[عذاب]]» [[حجاج بن یوسف ثقفی]]، [[منذر بن حسان بن ضرار ضبی]] -از اشراف و حاضران در [[فتوحات]] [[ایران]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۴؛ بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۵۰. نیز ر.ک: ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴.</ref>، [[حسان بن منذر بن ضرار]] -از اشراف و بزرگان این [[قوم]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۴.</ref>، [[مثجور بن غیلان بن خرشه]] -از [[اشراف بصره]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۴؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴.</ref>، [[هبیرة بن أشعث بن عبد الرحمن]] -از سران و اشراف این [[طایفه]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵.</ref>، [[ابو غیلان بن خرشه]] از [[سادات]] و بزرگان [[بصره]] و از [[سخنوران]] ایشان<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴. ابن درید از او با نام «غیلان بن خَرَشه» یاد کرده است. (ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۴)</ref>، [[علقمة بن موهوب بن عبید]] -از تک سواران بنى ضبّه-<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۴.</ref>، نیز، از دیگر [[رجال]] برجسته این [[قوم]] بودند که نامی از آنان در منابع به ثبت و ضبط رسیده است. | |||
ضمن این که از [[مفضل بن محمد بن یعلى ضبی کوفی]] -از [[راویان]] و [[محدثان]] بنام عصر و عالم به [[شعر]] و [[ادب]] و [[ایام العرب]]<ref>ابن ندیم، فهرست، ص۷۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۱۳، ص۱۲۲؛ سمعانی، الانساب، ج۸، ص۳۸۵.</ref> و صاحب آثاری چون«المفضّلیات»-<ref>ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۵.</ref>، [[ابو عبداللّه جریر بن عبدالحمید بن جریر ضبی رازی]]<ref>ابن حبان، الثقات، ج۶، ص۱۴۵؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۷، ص۲۶۲؛ ابن اثیر، اللباب فی تهذیب الأنساب، ج۲، ص۲۶۱.</ref>، [[شعبة بن توءم]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۸۳.</ref>، [[عتاب بن شمیر بن توءم]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۸۳.</ref>، [[کدیر بن نیار ضبی]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۲۱۸.</ref>، [[بشر بن شغاف بن مقطع]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۲، ص۷۶؛ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۲، ص۳۵۹؛ ابن حبان، الثقات، ج۴، ص۶۶.</ref>، [[انس بن حکیم]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۳۳۰.</ref>، [[محمد بن ابی یعقوب]]<ref>خلیفة بن خیاط، طبقات، ص۳۶۵.</ref>، [[محمد بن عیسی بن محمد]] معروف به «ابوصالح الکاتب» عالم و [[راوی]] این قوم<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۱، ص۷۱.</ref>، [[داود بن عمرو بن زهیر ضبی]] معروف به «[[ابوسلیمان بغدادی]]»<ref>ابن سعد، الطبقات الکبری، ج۷، ص۳۴۹؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۸، ص۴۲۵-۴۲۶؛ ابنحجر عسقلانی، تقریب التهذیب، ج۱، ص۲۸۱.</ref>، [[عمار بن زریق ضبی تمیمی کوفی]] معروف به «[[ابوالاحوص کوفی]]»<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۷، ص۲۹؛ المزی، تهذیب الکمال، ج۲۱، ص۸۹.</ref>، [[ابوالفضل محمد بن حجاج بن جعفر ضبی کوفی]]<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۲، ص۲۸۳؛ سمعانی، الانساب، ج۸، ص۳۸۲-۳۸۳.</ref>، [[محمد بن عبدالرحمن بن محمد ضبی]]<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۳، ص۱۱۶.</ref>، [[محمد بن عباس بن احمد ضبی]]<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۳، ص۳۳۵.</ref>، [[ابوالعباس احمد بن یونس بن مسیّب ضبی کوفی]]<ref>ابن حبان، الثقات، ج۸، ص۵۱-۵۲؛ حافظ اصفهانی، ذکر اخبار اصبهان، ج۱، ص۸۱؛ ابن عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ج۶، ص۱۲۱.</ref>، [[ابوعمر حمزه عائذی]]<ref>بخاری، التاریخ الکبیر، ج۳، ص۴۹؛ ابن ابیحاتم، الجرح و التعدیل، ج۳، ص۲۱۲؛ سمعانی، الانساب، ج۹، ص۱۶۹.</ref>، [[سعد بن حنظله عائذی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۱۶۹.</ref>، [[ابوطلق عدی بن حنظله عائذی]]<ref>سمعانی، الانساب، ج۹، ص۱۶۹.</ref>، [[زکریا بن یحیی بن عبدالرحمن ضبی بصری]]<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲۳، ص۲۰۹.</ref>، [[حمزة بن عمرو ضبی]]<ref>ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۷، ص۳۵۰.</ref> و... -همگی از [[راویان]] و [[محدثان]] این [[طایفه]]،- در کنار قضاتی چون: [[عمیرة بن یثربی بن بشر]] -[[قاضی بصره]] در [[زمان]] [[عمر بن خطاب]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۸؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۳۷۷-۳۷۸؛ ابن حزم، جمهرة انساب العرب، ص۲۰۵.</ref> و [[معاویة بن ابوسفیان]]-<ref>محمد بن جریر طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۲۸۶؛ ابن جوزی، المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک، ج۵، ص۲۴۴.</ref>، [[عمرو بن یثربی]] -[[برادر]] عمیره- [[قاضی]] عثمان در [[بصره]]<ref>تقی الدین مقریزی، إمتاع الأسماع بما للنبی من الأحوال و الأموال و الحفدة و المتاع، ج۱۳، ص۲۴۶؛ ابن حجر عسقلانی، الاصابه فی تمییز الصحابه، ج۵، ص۱۲۱؛ زرکلی، الاعلام، ج۵، ص۸۷.</ref>، [[ابو شبرمه عبداللّه بن شبرمه ضبی]] -قاضی منصور در [[سواد کوفه]]-<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۴؛ ابن قتیبه، المعارف، ص۴۷۰؛ بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۶۹.</ref>، [[سلمة بن راشد]] -قاضی [[هارون الرشید]] در همدان-<ref>بلاذری، انساب الاشراف، ج۱۱، ص۳۹۱.</ref> و [[ابوعبدالله حسین بن هارون بن محمد ضبی]] -قاضی ربع [[کرخ]] و سپس عهده دار [[منصب قضاوت]] در [[بغداد]] و [[کوفه]]-<ref>خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ج۸، ص۱۴۰؛ ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۲۷، ص۳۵۶.</ref>، نیز میتوان به عنوان دیگر معاریف این [[قوم]] یاد کرد. از ادبا و شعرای شهیر این طایفه هم باید از شخصیتهای بارزی چون: [[ربیعة بن مقروم ضبی]] [[شاعر]] [[مخضرم]] ([[جاهلی]] - [[اسلامی]])<ref>ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۹؛ ابوالفرج اصفهانی، الاغانی، ج۲۲، ص۳۳۶؛ صفدی، الوافی بالوفیات، ج۱۴، ص۶۳.</ref>، [[البردخت ضبی]]<ref>ابن قتیبه، الشعر و الشعرا، ج۲، ص۷۰۲. نام اصلی او در برخی منابع «علی بن خالد» ذکر شده است. (بلاذری، فتوح البلدان، ص۲۷۹؛ مرزبانی، معجم الشعراء، ص۱۶۹؛ یاقوت حموی، معجم البلدان، ج۳، ص۳۹۴)</ref>، [[حتیف بن سجف بن عبد]]<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۲، ص۵۶۰-۵۶۱.</ref>، [[حویص بن معقل بن صباح]]<ref>ابن ماکولا، اکمال الکمال، ج۵، ص۱۶۰.</ref>، [[عویة بن مسعود]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۵.</ref>، [[ابو عبداللّه بن عنمه]]<ref>هشام بن محمد کلبی، جمهرة النسب، ص۲۹۷. ابن درید از او با عنوان «عبدالله بن عَنَمه» یاد کرده است. (ابن درید، الاشتقاق، ص۱۹۹)</ref>، [[محرز بن معکبر ضبی]]<ref>مرزبانی، معجم الشعراء، ص۳۹۰؛ فواد سزگین، تاریخ التراث العربی، قسم۲ ج۲، ص۱۷۴.</ref>، [[مسهر بن عمرو ضبی]]<ref>مرزبانی، معجم الشعراء، ص۳۸۸.</ref>، [[محمد بن علی بن فضل]] معروف به «[[ابوالحسن ضبی قزوینی]]» لغوی و [[ادیب]] [[قرن چهارم هجری]]<ref>رافعی قزوینی، التدوین فی اخبار قزوین، ج۱، ص۴۶۹.</ref>، [[احمد بن یحیی ضبی]] (متوفی ۵۹۹ [[هجری]]) [[مورخ]] شهیر اندلسی و صاحب کتاب «بغیة الملتمس فی [[تاریخ]] [[رجال]] [[اهل]] الاندلس»<ref>زرکلی، الاعلام، ج۱، ص۲۶۸؛ عبداللّه محمودحسین، قبیلة تمیم عبر العصور، ص۳۰۵- ۳۰۶، ۳۰۹، ۳۴۲، ۴۰۳- ۴۴۸، ۴۲۰- ۴۲۲. نیز ر.ک: ذهبی، تاریخ الاسلام، ج۱۶، ص۵۶.</ref>، [[یونس بن حبیب ضبی]] -پیشوای نحویان [[بصره]] و از [[مراجع]] ادیبان و نحویان و استادِ [[سیبویه]] و کسائی و فرّاء-<ref>ذهبی، سیر اعلام النبلاء،، ج۸، ص۱۹۱-۱۹۲؛ زرکلی، الاعلام، ج۸، ص۲۶۱.</ref> و... نام برد<ref>علاوه بر اسامی مذکور، منابع مختلف اسلامی از بسیاری از مشاهیر و معاریف، با نسبت «ضبی» یاد کردهاند. اما به جهت تردیدی که در انتساب این رجال به مورد نظر داشتیم، از ذکرشان خودداری کردیم.</ref>. | |||
همچنین از [[راویان]] ضبی که از [[ائمه معصومین]]{{عم}} [[روایت]] نقل کردند میتوان از [[عبدالله بن شبرمه ضبی]] از [[راویان امام سجاد]]{{ع}}<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۱۱۶.</ref>، [[جریر بن عبدالحمید ضبی کوفی]] از [[راویان امام صادق]]{{ع}}<ref>شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۱۷۷.</ref> و احمد بن یحیی ضبی [[راوی]] روایت [[امام رضا]]{{ع}}<ref>شیخ طوسی، الامالی، ص۳۳۷ و ۳۴۰؛ نمازی، مستدرکات علم رجال الحدیث، ج۱، ص۵۱.</ref> نام برد<ref>منابع شیعی از تعداد بسیاری از راویان و اصحاب ائمه{{عم}} با نسبت «ضبی» یاد کردهاند. اما به جهت وجود تردید در انتساب این محدثان به قبیله مورد نظر، از ذکر آنها خودداری کردیم. من باب نمونه ر.ک: شیخ طوسی، رجال الطوسی، ص۸۰، ۱۱۵، ۱۲۶، ۱۵۹، ۱۷۸، ۱۹۲ و....؛ نجاشی، رجال النجاشی، ص۱۸۴؛ خویی، معجم رجال الحدیث، ج۲، ص۱۰۸، ج۳، ص۱۱۷، ج۵، ص۵۲۳ و...</ref>.<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، مکاتبه اختصاصی با [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]].</ref> | |||
== منابع == | == منابع == | ||