|
|
| خط ۶۰: |
خط ۶۰: |
| ===[[امحبیب بنت عمرو بن اهتم تمیمی]]=== | | ===[[امحبیب بنت عمرو بن اهتم تمیمی]]=== |
| ===[[ام کلثوم بنت فضل بن عباس]]=== | | ===[[ام کلثوم بنت فضل بن عباس]]=== |
| ==زنان امام حسن{{ع}}==
| |
| شمار [[زنان]] و [[فرزندان امام حسن]]{{ع}} متفاوت ذکر شده است. در پارهای به کثرت ازدواجها و طلاقهای وی اشاره و گاه بر آن تأکید شده است. حتی در شمار آنها هم [[اختلاف]] است؛ موضوعی که براساس [[روایات]] متفاوت، پذیرش یا رد آن نه ممکن است و نه کاهنده یا فزاینده ارزشی [[تاریخی]] است. در واقع به نظر میرسد طرح این مبحث بیشتر دارای جنبههای فرقهای و تقابلهای [[سیاسی]] است؛ اگرچه بسیاری از [[پژوهشگران]] و [[عالمان]] هم در نقد خود بر این روایات نشانههای برخی [[خطاها]] در سند و محتوای آنها را یاد کردهاند. این مطلب در برخی منابع متقدم و نیز در منابع سده اخیر مورد نقد تاریخی و سندی و محتوایی قرار گرفتهاند<ref>برای نمونه: ر.ک: چهارده نور پاک، ج۴، ص۵۲۳ به بعد؛ حیاة الامام الحسن بن علی{{ع}}، ج۲، ص۴۴۳ به بعد؛ مادلونگ، ص۳۸۰-۳۸۷.</ref>.
| |
| قرشی ضمن برشمردن [[دلایل]] [[اثبات]] کننده و [[نفی]] کننده این مطلب به نقل و [[نقد سندی روایات]] ناظر به آن پرداخته و در آخر [[حکم]] به جعلی بودن آنها کرده و احتمال داده است که اینگونه [[احادیث]] برساخته [[عباسیان]] در مواجهه با [[سادات حسنی]] باشد<ref>ر.ک: حیاة الامام الحسن بن علی{{ع}}، ج۲، ص۴۴۳-۴۵۲.</ref>. به ویژه اینکه باید پذیرفت که اطلاعات داده شده در منابع، بسیار مبهم و حتی بدون یادکرد نام [[همسران]] آن [[معصوم]] است. در این میان تنها نام [[جعده دختر اشعث بن قیس]] که طبق روایات اسباب [[مسموم]] شدن حضرت را فراهم کرد مشخص است.
| |
| از دیگر نقدهای معاصران [[نقد سندی]] [[علیاکبر غفاری]] و نقد محتوایی [[ویلفرد مادلونگ]] بر [[اخبار]] راجع به این موضوع است. به گفته [[مادلونگ]] نخستین کسی که شایع کرد [[امام حسن]]{{ع}} بالغ بر نود [[همسر]] داشته [[محمد بن کلبی]] بوده و رقم نود [[زن]] را هم مداینی ساخته، اما محمد بن کلبی از بیش از یازده زن نام نبرده که [[ازدواج]] پنج تن از آنان با امام حسن{{ع}} مشکوک است. مادلونگ سپس ترتیب [[تاریخی]] [[ازدواجهای امام حسن]]{{ع}} را بر پایه گزارشهای تاریخی و قرائن دیگر ارائه کرده است. طبق این بررسی [[ازدواج امام]] با شش [[زن]] [[اماسحاق دختر طلحة بن عبیدالله بن عثمان تمیمی]]، [[امبشیر دختر ابومسعود عقبة بن عمرو بن ثعلبه خزرجی]]، [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]]، [[حفصه نواده ابوبکر]]، [[خوله دختر منظور بن زبان بن سیار فزاری]] و [[هند دختر سهیل بن عمرو]] قابل [[اثبات]] است<ref>ر.ک: مادلونگ، ص۳۸۰-۳۸۵، ۵۱۰.</ref>.
| |
|
| |
| [[امام]] همچنین کنیزانی داشت که از برخی از آنان صاحب فرزند شد<ref>ر.ک: انساب الاشراف، ج۳، ص٧٣؛ تاریخ، یعقوبی، ج۲، ص۲۲۸؛ الارشاد، ج۲، ص۲۰.</ref>.
| |
| بهرغم ابهام در نام [[همسران]] در منابع بهطور تقریبی، درباره [[فرزندان امام]] [[هماهنگی]] و [[همسانی]] نسبی وجود دارد و بر همین اساس میتوان نام [[مادران]] آنها را نیز [[شناسایی]] نمود؛ از جمله: [[خوله دختر منظور بن زبان فزاری]]، [[امبشیر دختر عقبة بن عمرو خزرجی]]، [[ام اسحاق دختر طلحة بن عبیدالله تمیمی]]، [[حفصه نوه ابوبکر]] و [[هند دختر سهیل بن عمرو]]<ref>ر.ک: تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۲۸؛ الارشاد، ج۲، ص۲۰؛ المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۹؛ سر السلسلة العلویه، ص۵؛ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۱۹۲؛ عمدة الطالب، ص۶۸.</ref>.
| |
| بنا به نقل [[محمد بن سعد]] صاحب طبقات (م۲۳۰ق) [[همسران امام حسن]]{{ع}} عبارتند از: [[اماسحاق دختر طلحة بن عبیدالله بن عثمان تمیمی]]، [[امبشیر دختر ابومسعود عقبة بن عمرو بن ثعلبه خزرجی]]، [[امکلثوم دختر فضل بن عباس بن عبدالمطلب]]، [[جعده دختر اشعث بن قیس کندی]]، [[خوله دختر منظور بن زبان بن سیار فزاری]]، [[ام عبدالله زینب دختر سبیع بن عبدالله]] و برادرزاده [[جریر بن عبدالله بجلی]] و کنیزانی به نامهای [[بقیله]] ([[رمله]]) [[ظمیا]] و [[صافیه]]<ref>الطبقات الکبری، ج۵، ص۱-۲ و نیز ر.ک: الارشاد، ج۲، ص۲۰.</ref>.
| |
| در بعضی کتب از [[همسر]] دیگری به نام «[[حفصه دختر عبدالرحمان بن ابیبکر|حفصه]]» یا «[[هند دختر عبدالرحمان بن ابیبکر]]» نیز نام برده شده است<ref>ر.ک: تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۲۲۸؛ الارشاد، ج۲، ص۲۰؛ المجدی فی انساب الطالبیین، ص۱۹؛ سر السلسلة العلویه، ص۵؛ مناقب آل ابیطالب، ج۳، ص۱۹۲؛ عمدة الطالب، ص۶۸.</ref>.<ref>[[مرضیه محمدزاده|محمدزاده، مرضیه]]، [[زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین (کتاب)|زنان ائمه معصومین و زنان با ائمه معصومین]]، ص ۱۰۴.</ref>
| |
|
| |
| == منابع == | | == منابع == |
| {{منابع}} | | {{منابع}} |
