فرزندان امام حسن مجتبی: تفاوت میان نسخه‌ها

حسن بن حسن بن علی بن ابی طالب، مشهور به «حسن مثنی»، فرزند [[امام حسن مجتبی]] {{ع}} و مادرش [[خوله بنت منظور فزاریه]] است<ref>ارشاد مفید، ج۲، ص۲۰؛ تنقیح المقال، ج۲، ص۲۷۲؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۴۶۹.</ref>، وی در [[حماسه عاشورا]] ۱۷ ساله بوده است<ref>اعیان الشیعه، ج۵، ص۴۴، وی در سنه ۹۷ هجری در سن ۵۳ سالگی از دنیا رفت. بنابراین در سنه ۶۱ هجری که حادثه جانگداز کربلا اتفاق افتاد هفده‌ساله بوده است.</ref>. حسن مثنی با کاروان حسینی از [[مدینه]] به [[مکه]] و از آنجا به [[کربلا]] آمد و در [[روز عاشورا]] با اذن امام {{ع}} عازم میدان و [[کارزار]] با [[دشمن]] شد، با اینکه هفده سال بیشتر نداشت توانست جمعی از سپاهیان دشمن را که تا هفده نفر گفته شده را مجروح و یا به هلاکت رساند. البته در همین [[نبرد]]، این [[جوان]] [[دلاور]] هیجده زخم برداشت و دست راستش قطع شد و بیهوش روی [[زمین]] افتاد و چون [[دشمن]] خیال می‌‌کرد که او کشته شده است، [[دست]] از [[قتل]] او برداشت، ولی فردای آن [[روز]]، یازدهم [[محرم]] وقتی [[عمر سعد]] [[دستور]] داد [[سرهای شهدا]] را از بدن جدا کنند و به [[کوفه]] بفرستند دیدند که حسن مثنی زنده است و [[جان]] در بدن دارد، [[اسماء بن خارجة فزاری]] که در میان [[سپاه]] دشمن بود و با مادر حسن مثنی بستگی و [[خویشاوندی]] داشت گفت: [[زندگی]] او را به من ببخشید و به [[اسارت]] ببرید. اسماء او را معالجه کرد و بعد به [[مدینه]] فرستاد<ref>تنقیح المقال، ج۲، ص۲۷۲؛ اعیان الشیعه، ج۵، ص۴۴ با کمی تفاوت؛ ارشاد مفید، ج۲، ص۲۵؛ مقتل مقرم، ۳۰۶؛ اللهوف، ص۱۹۱؛ ابصارالعین، ص۲۶.</ref>.

== قاسم بن حسن بن علی بن ابی‌طالب ==

 

 

مورخان از [[امام سجاد]] {{ع}} نقل کرده‌اند که: «شب عاشورا پدرم خطبه‌ای خواند و به همه [[یاران]] و [[جوانان]] [[بنی هاشم]] فرمود، فردا من و همه شما کشته خواهیم شد و سپس به همه یاران و بستگان اجازه مرخصی داد تا از [[تاریکی]] شب استفاده کنند و بروند<ref>خطبه امام {{ع}} را در ترجمه حضرت عباس قمر بنی هاشم و مسلم بن عوسجه و حبیب بن مظاهر و اعلام وفاداری آنان را در همین اثر در ترجمه هر کدام ذکر کرده‌ایم.</ref>. در پی این [[خطبه]] و [[اعلان]] [[وفاداری]] [[اصحاب]] و [[نزدیکان]]، طبق نقل [[شیخ عباس قمی]]، حضرت قاسم ـ که در سن نوجوانی بود و هنوز به حد [[بلوغ]] نرسیده بود پنداشت که افتخار [[شهادت]] از آنِ مردان و بزرگسالان است و شامل نوجوانان نمی‌شود، از این رو ـ خدمت عموی گرامی‌اش [[حضرت حسین]] {{ع}} عرض کرد: «آیا من هم فردا جزء کشته شدگانم»؛ [[امام]] {{ع}} از او پرسید: «پسرم، [[مرگ]] در نزد تو چگونه است؟»<ref>{{متن حدیث|يَا بُنَيَّ كَيْفَ‏ الْمَوْتُ‏ عِنْدَكَ‏}}.</ref> قاسم]عرض کرد: «ای عموجان، مرگ برای من از عسل شیرین‌تر است»<ref>{{متن حدیث|يَا عَمِّ أَحْلَى مِنَ الْعَسَلِ}}</ref>. سپس حضرت به او فرمود: «عمویت به فدایت، آری تو هم پس از ابتلا به بلایی بزرگ کشته خواهی شد و پسر کوچکم [[عبدالله]] (شیرخواره) هم کشته می‌‌شود، بعد گفت: عمو [[جان]] کار به آنجا می‌‌رسد که کودک شیرخوار را بکشند؟، فرمود: آری»<ref>نفس المهموم، ص۲۲۲.</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظم‌زاده (کتاب)|اصحاب امام حسین]]، ص ۲۴۱-۲۴۳؛ [[محمد محمدی ری‌شهری|محمدی ری‌شهری، محمد]]، [[گزیده دانشنامه امام حسین (کتاب)|گزیده دانشنامه امام حسین]] ص ۵۸۸.</ref>

 

برخی از مورخان نوشته‌اند، [[عبدالله بن الحسن]] به هنگام شهادت هنوز به حد [[بلوغ]] نرسیده بوده است<ref>ر.ک: ارشاد مفید، ج۲، ص۱۱۰؛ اللهوف، ص۱۷۳؛ تاریخ طبری، ج۵، ص۴۵۰ می‌گوید، خرج غلام نوجوان و نمی‌گوید غیر بالغ.</ref>. اکثر مورخان مثل [[شیخ مفید]]، [[سید بن طاووس]]، [[محمد بن جریر طبری]] و دیگران نوشته‌اند: موقعی که [[امام حسین]] {{ع}} پس از آنکه تمامی [[اصحاب]] و بستگانش به شهادت رسیدند و حضرت در [[گودال قتلگاه]] در محاصره [[دشمن]] قرار داشت، ناگهان [[عبدالله بن الحسن]] از داخل خیمه‌ها و از [[زنان]] [[حرم]] جدا شد و شتابان دوید تا خود را به عم گرامی‌اش [[امام حسین]] {{ع}} برساند، [[زینب کبری]] تلاش کرد تا او را از رفتن به جبهه [[نبرد]] باز دارد ولی این نوجوان با [[وفا]] [[مقاومت]] کرد تا بلکه خود را به عمویش برساند. در این هنگام [[بحر بن کعب]] (أبجر بن کعب) و به قولی [[حرملة بن کاهل اسدی]] با [[شمشیر]] بر امام {{ع}} حمله کرد. آن مرد سنگ [[دل]] جلو آمد و شمشیر بر سر آن کودک خردسال فرود آورد، اما عبدالله [[دست]] خود را سپر کرد تا جلو شمشیر را بگیرد که دست او قطع شد و به حالت آویزان درآمد، نوجوان فریاد برآورد: ای مادر کجایی؟ امام {{ع}} او را در بغل کشید و فرمود: «برادرزاده‌ام، در آنچه برایت پیش آمده [[صابر]] باش و آن را نزد خدا [[نیکو]] به حساب‌آور و [[خداوند]] تو را به پدران و نیاکان شایسته‌ات ملحق خواهد نمود»<ref>{{متن حدیث|يَا اِبْنَ أَخِي اِصْبِرْ عَلَى مَا نَزَلَ بِكَ، وَ اِحْتَسِبْ فِي ذَلِكَ اَلْخَيْرَ، فَإِنَّ اَللَّهَ يُلْحِقُكَ بِآبَائِكَ اَلصَّالِحِينَ}}</ref>.<ref>[[سید اصغر ناظم‌زاده|ناظم‌زاده، سید اصغر]]، [[اصحاب امام حسین - ناظم‌زاده (کتاب)|اصحاب امام حسین]]، ص۱۸۶-۱۹۰؛ جمعی از نویسندگان، [[پژوهشی پیرامون شهدای کربلا (کتاب)|پژوهشی پیرامون شهدای کربلا]]، ص۲۳۱-۲۳۴.</ref>

 

{{اصلی|ام‌الحسن بنت حسن بن علی بن ابی‌طالب}}

ام‌حسن، [[فرزند امام مجتبی]] {{ع}} و مادرش «[[اُمِّ‌بشیر]]»<ref>ام‎بشر (تنقیح المقال، ج۱، ص۱۰۳؛ وسیلة الدارین، ص۲۴۷.)</ref> دختر [[ابی مسعود انصاری]]<ref>معالی السبطین، ج۲، ص۲۳۵.</ref> یا [[خزرجی]]<ref>ارشاد، شیخ مفید، ج۲، ص۲۰، کنگره جهانی هزاره شیخ مفید؛ المجدی، ص۱۹. نیز ر. ک: (معالی السبطین، ج۲، ص۲۳۶.) خزرج، شاخه‎ای است از انصار. (الانساب، سمعانی، ج۲، ص۳۵۹.)</ref> است. به گفته برخی از معاصرین، وی همراه مادر، [[برادران]] خود [[قاسم بن حسن]] و [[احمد بن حسن]] و خواهرش «[[ام الخیر]]» با [[امام حسین]] {{ع}} از [[مدینه]] به [[کربلا]] آمد<ref>تنقیح المقال، ج۱، ص۱۰۳؛ وسیلة الدارین، ص۲۴۷.</ref> و هنگام [[غارت]] خیمه‌های [[سیدالشهداء|سیّدالشهداء]] {{ع}} زیر دست و پای مهاجمین بی‌رحم به [[شهادت]] رسید<ref>معالی السبطین، ج۲، ص۲۳۵.</ref>. ولی در منابع پیشین از او به عنوان [[شهید]] یاد نشده است<ref>جمعی از نویسندگان، [[پژوهشی پیرامون شهدای کربلا (کتاب)|پژوهشی پیرامون شهدای کربلا]]، ص۹۸-۹۹.</ref>.

 

== ام‌سلمه بنت حسن بن علی بن ابی‌طالب ==

== فاطمه بنت حسن بن علی بن ابی‌طالب ==

{{اصلی|فاطمه بنت حسن بن علی بن ابی‌طالب}}

فاطمه بنت الحسن مادر بزرگوار [[امام باقر]] {{ع}}، نوه [[امام]]، دختر امام و [[همسر]] امام است. وی سومین «فاطمه» از تبار [[بنی‌هاشم]] است که در رحم [[مطهر]] و [[پاک]] او امامی پرورش یافته است. وی اولین دختر از نسل علی {{ع}} و زهرا {{س}} است که امامی را به [[دنیا]] آورده و آخرین [[زن]] [[علوی]] و فاطمی است که افتخار مادر بودن امام را کسب نموده است؛ زیرا بعد از امام باقر {{ع}} مادران [[امامان]] از تبارهای مختلف دیگری بوده‌اند.

ازدواج [[امام سجاد]] {{ع}} با دختر عمویش [[فاطمه]]، دختر [[امام حسن]] {{ع}}، از خاطره‌انگیز‌ترین ازدواج‌ها در [[بیت]] [[امامت]] است. با این ازدواج، دو نسل [[امامت امام حسن]] و [[امام حسین]] {{عم}} به هم رسیدند و فرزندانی [[پاک]] و [[طاهر]] به [[دنیا]] آمدند<ref>اعلام الوری، ص۲۴۶؛ اعیان الشیعه، ج۱، ص۶۵۰.</ref>.

شیرین‌ترین و [[بهترین]] دوره [[عمر]] فاطمه وقتی بود که پنجمین اختر فروزان و چراغ هدایت، [[امام باقر]] {{ع}} را به دنیا آورد. جدّش، [[پیامبر اکرم]] {{صل}} از طریق [[جابر بن عبداللّه انصاری]]، نویدِ فرزندش را داده و به او [[سلام]] رسانده و نام او را نیز فرموده بود<ref>الفصول المهمة، ص۱۵؛ کشف الغمه، ص۱۲۳.</ref>. امام صادق {{ع}} درباره مادربزرگش، فاطمه بنت الحسن، فرمود: {{متن حدیث|كَانَتْ صِدِّيقَةً لَمْ تُدْرَكْ فِي آلِ الْحَسَنِ {{ع}} مِثْلُهَا}}<ref>اصول کافی، ج۱، ص۵۳۶؛ بحارالانوار، ج۴۶، ص۲۱۵.</ref>؛ «او زنی راست‌گو بود و نظیری در خاندان امام حسن {{ع}} نداشت».

ام عبداللّه همراه همسرش [[امام زین العابدین]] {{ع}} و فرزندش [[امام باقر]] {{ع}} در کربلا حضور داشت<ref>أعلام النساء المؤمنات، ص۴۹۸؛ ریاحین الشریعه، ج۳، ص۱۲؛ در مکتب فجر دانش‌ها حضرت امام باقر {{ع}}، ص۲۸.</ref> و [[شهادت]] عمویش [[امام حسین]] {{ع}} و برادرانش قاسم و عبداللّه و به [[غل و زنجیر]] کشیدن و [[اسارت]] [[همسر]] بیمارش و [[تشنگی]] فرزند خردسالش، امام باقر {{ع}} را به چشم دید<ref>[[حیدر مظفری ورسی|مظفری ورسی، حیدر]]، [[مادران چهارده معصوم (کتاب)|مادران چهارده معصوم]]، ص۱۳۵ ـ۱۴۰.</ref>.