آیه اذن واعیة: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
(←منابع) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۳۱: | خط ۳۱: | ||
== شأن نزول آیه == | == شأن نزول آیه == | ||
[[خداوند سبحان]] بعد از آنکه در [[آیات]] ابتدائی [[سوره حاقه]] به سرگذشت [[قوم ثمود]] و عاد و [[پایان زندگی]] آنان با [[عذاب الهی]] به دلیل [[انکار]] [[قیامت]] اشاره دارد<ref>{{متن قرآن|كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ * فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ * وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ * سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَى كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ * فَهَلْ تَرَى لَهُمْ مِنْ بَاقِيَةٍ}} «قوم ثمود و عاد، آن (هنگامه) درهم کوبنده را دروغ شمردند * اما قوم ثمود با سرکشی خویش به نابودی افکنده شدند * و اما (قوم) عاد با تندباد سردی بنیانکن، از میان برداشته شد * که (خداوند) آن را هفت شب و هشت روز پیاپی بر آنان چیره گردانید و آن قوم را در آن (شب و روز)ها برزمین افتاده میدیدی، گویی تنههای خرمابنهایی فرو افتادهاند * آیا از ایشان بازماندهای میبینی؟» سوره حاقه، آیه ۴-۸.</ref>، [[مردم]] [[جزیرة العرب]] را | [[خداوند سبحان]] بعد از آنکه در [[آیات]] ابتدائی [[سوره حاقه]] به سرگذشت [[قوم ثمود]] و عاد و [[پایان زندگی]] آنان با [[عذاب الهی]] به دلیل [[انکار]] [[قیامت]] اشاره دارد<ref>{{متن قرآن|كَذَّبَتْ ثَمُودُ وَعَادٌ بِالْقَارِعَةِ * فَأَمَّا ثَمُودُ فَأُهْلِكُوا بِالطَّاغِيَةِ * وَأَمَّا عَادٌ فَأُهْلِكُوا بِرِيحٍ صَرْصَرٍ عَاتِيَةٍ * سَخَّرَهَا عَلَيْهِمْ سَبْعَ لَيَالٍ وَثَمَانِيَةَ أَيَّامٍ حُسُومًا فَتَرَى الْقَوْمَ فِيهَا صَرْعَى كَأَنَّهُمْ أَعْجَازُ نَخْلٍ خَاوِيَةٍ * فَهَلْ تَرَى لَهُمْ مِنْ بَاقِيَةٍ}} «قوم ثمود و عاد، آن (هنگامه) درهم کوبنده را دروغ شمردند * اما قوم ثمود با سرکشی خویش به نابودی افکنده شدند * و اما (قوم) عاد با تندباد سردی بنیانکن، از میان برداشته شد * که (خداوند) آن را هفت شب و هشت روز پیاپی بر آنان چیره گردانید و آن قوم را در آن (شب و روز)ها برزمین افتاده میدیدی، گویی تنههای خرمابنهایی فرو افتادهاند * آیا از ایشان بازماندهای میبینی؟» سوره حاقه، آیه ۴-۸.</ref>، [[مردم]] [[جزیرة العرب]] را مخاطب خویش ساخته و به آنان یادآور میشود که در [[عذاب]] [[قوم حضرت نوح]]{{ع}} و واقعه [[طغیان]] آب، این [[خداوند سبحان]] بود که اجداد آنان را سوار بر کشتی کرد و نجاتشان داد<ref>{{متن قرآن|إِنَّا لَمَّا طَغَى الْمَاءُ حَمَلْنَاكُمْ فِي الْجَارِيَةِ}} «ما آنگاه که آب سر برکشید، شما را در کشتی (نوح) سوار کردیم» سوره حاقه، آیه ۱۱.</ref>. سپس این اقدام را تذکری برای [[مسلمانان]] دانسته و میفرماید: {{متن قرآن|لِنَجْعَلَهَا لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}}<ref>«تا آن را برایتان یادکردی کنیم و گوشهای نیوشنده آن را به گوش گیرند» سوره حاقه، آیه ۱۲.</ref>. | ||
علمای شیعه و [[اهل سنت]] روایاتی از [[نبی اکرم]]{{صل}} نقل کردهاند که دلالت بر این دارد که مراد از «[[اذن واعیه]]» (گوش شنوا) در این آیه [[حضرت علی]]{{ع}} است. در منابع شیعه از [[ائمه اهل بیت]]{{عم}} نیز روایاتی در این خصوص نقل شده است<ref>[[مهدی فرمانیان|فرمانیان]] و [[رضا پورعلی سرخه دیزج|پورعلی سرخه دیزج]]، [[دلالت آیه و تعیها اذن واعیه بر امامت حضرت علی و پاسخ به شبهات ابن تیمیه (مقاله)|دلالت آیه و تعیها اذن واعیه بر امامت حضرت علی و پاسخ به شبهات ابن تیمیه]]، ص ۸۸.</ref>. | |||
در بسیاری از کتب معروف [[اسلامی]] اعم از [[تفسیر]] و [[حدیث]] آمده است که [[پیغمبر گرامی اسلام]] به هنگام نزول این [[آیه]] فرمود: {{متن حدیث|سَألتُ رَبِّی أَن یَجعَلَها أُذُنُ عَلِیّ}}: من از [[خدا]] خواستم که گوش علی را از گوشهای شنوا و نگه دارنده [[حقایق]] قرار دهد» و به دنبال آن علی{{ع}} میفرمود: {{متن حدیث|مَا سَمِعتُ مِن رسولِ الله{{صل}} شَیئا قَطُّ فَنَسِیته، اِلاّ وَ حَفِظته}}: من هیچ سخنی بعد از آن از [[رسول خدا]]{{صل}} نشنیدم که آن را فراموش کنم، بلکه همیشه آن را به خاطر داشتم». | در بسیاری از کتب معروف [[اسلامی]] اعم از [[تفسیر]] و [[حدیث]] آمده است که [[پیغمبر گرامی اسلام]] به هنگام نزول این [[آیه]] فرمود: {{متن حدیث|سَألتُ رَبِّی أَن یَجعَلَها أُذُنُ عَلِیّ}}: من از [[خدا]] خواستم که گوش علی را از گوشهای شنوا و نگه دارنده [[حقایق]] قرار دهد» و به دنبال آن علی{{ع}} میفرمود: {{متن حدیث|مَا سَمِعتُ مِن رسولِ الله{{صل}} شَیئا قَطُّ فَنَسِیته، اِلاّ وَ حَفِظته}}: من هیچ سخنی بعد از آن از [[رسول خدا]]{{صل}} نشنیدم که آن را فراموش کنم، بلکه همیشه آن را به خاطر داشتم». | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۷: | ||
[[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] بعد از اشاره به دو [[روایت]] در [[شأن نزول آیه]] شریفه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} و تطبیق «[[اذن واعیه]]» بر حضرت علی{{ع}} بر اساس آن دو روایت، ایشان را تنها فرد شایسته [[امامت]] بعد از [[رحلت نبی اکرم]]{{صل}} دانسته است؛ چراکه او تنها کسی است که آیه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} در [[شأن]] وی نازل گشته و [[رسول خدا]]{{صل}} از [[خداوند سبحان]] خواستار آن گشته است که او را مصداق «اذن واعیه» قرار دهد. | [[علامه حلی]] در کتاب [[منهاج الکرامه]] بعد از اشاره به دو [[روایت]] در [[شأن نزول آیه]] شریفه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} و تطبیق «[[اذن واعیه]]» بر حضرت علی{{ع}} بر اساس آن دو روایت، ایشان را تنها فرد شایسته [[امامت]] بعد از [[رحلت نبی اکرم]]{{صل}} دانسته است؛ چراکه او تنها کسی است که آیه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} در [[شأن]] وی نازل گشته و [[رسول خدا]]{{صل}} از [[خداوند سبحان]] خواستار آن گشته است که او را مصداق «اذن واعیه» قرار دهد. | ||
== پاسخ به یک سوال == | |||
میان [[فضیلت]] اختصاص شأن نزول آیه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} به حضرت علی{{ع}} و مسأله اختصاص [[امامت]] بعد از [[نبی اکرم]]{{صل}} به ایشان، چه ارتباطی برقرار است؟ | |||
میان [[فضیلت]] اختصاص شأن نزول آیه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} به حضرت علی{{ع}} و مسأله اختصاص [[امامت بعد از نبی اکرم]]{{صل}} به ایشان، چه ارتباطی برقرار است؟ | |||
[[علامه مجلسی]]<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۳۵، ص۳۳۱.</ref> در پاسخ به این سؤال مینویسد: «به [[اتفاق]] [[فریقین]] آیه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} بر کمال علم حضرت علی{{ع}} و اختصاص ایشان به این فضیلت در میان تمام [[صحابه]] دلالت دارد. روشن است که فضیلت [[انسان]] با علم است و مسأله اساسی در [[خلافت]] که [[ریاست]] [[دین]] و [[دنیا]] است، علم است. [[آیات]] و [[روایات متواتر]] زیادی بر این مسأله دلالت دارند. بنابراین حضرت علی{{ع}} از سایر صحابه به خلافت سزاوارتر است و مقدم کردن دیگران بر او جایز نیست». [[مرحوم مظفر]]<ref>مظفر، محمد حسن، دلائل الصدق لنهج الحق، ج۵، ص۴۷.</ref> نیز بر این [[باور]] است که اختصاص شأن نزول آیه مذکور به حضرت علی{{ع}} دلالت بر | [[علامه مجلسی]]<ref>مجلسی، محمد باقر، بحارالانوار، ج۳۵، ص۳۳۱.</ref> در پاسخ به این سؤال مینویسد: «به [[اتفاق]] [[فریقین]] آیه {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} بر کمال علم حضرت علی{{ع}} و اختصاص ایشان به این فضیلت در میان تمام [[صحابه]] دلالت دارد. روشن است که فضیلت [[انسان]] با علم است و مسأله اساسی در [[خلافت]] که [[ریاست]] [[دین]] و [[دنیا]] است، علم است. [[آیات]] و [[روایات متواتر]] زیادی بر این مسأله دلالت دارند. بنابراین حضرت علی{{ع}} از سایر صحابه به خلافت سزاوارتر است و مقدم کردن دیگران بر او جایز نیست». [[مرحوم مظفر]]<ref>مظفر، محمد حسن، دلائل الصدق لنهج الحق، ج۵، ص۴۷.</ref> نیز بر این [[باور]] است که اختصاص شأن نزول آیه مذکور به حضرت علی{{ع}} دلالت بر اعلمیت و [[افضلیت]] ایشان دارد، به همین دلیل وی نسبت به دیگران به امامت سزاوارتر است. وی به این نکته نیز اشاره دارد که در برخی از [[احادیث]] عبارت {{متن حدیث|و حقٌّ علي الله أن تعي}} (و بر [[خداوند]] است که تو گوش شنوا باشی) آمده است، که دلالت بر [[وجوب]] «[[اذن واعیه]]» (گوش شنوا) شدن حضرت علی{{ع}} دارد و این مسأله کاشف از این است که بر خداوند سبحان [[واجب]] است امامی واعی ([[امام]] دارای گوش شنوا) بر [[مردم]] [[نصب]] کند و به این دلیل است که ایشان به [[پیامبر]] خویش دستور داد که حضرت علی{{ع}} را [[آموزش]] دهد. | ||
حاصل سخن اینکه: اختصاص [[شأن نزول آیه]] {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} به [[حضرت علی]]{{ع}} و [[روایات]] موجود در این زمینه به همراه اقوال [[مفسران]] [[فریقین]] دلالت بر این دارند که ایشان | حاصل سخن اینکه: اختصاص [[شأن نزول آیه]] {{متن قرآن|وَتَعِيَهَا أُذُنٌ وَاعِيَةٌ}} به [[حضرت علی]]{{ع}} و [[روایات]] موجود در این زمینه به همراه اقوال [[مفسران]] [[فریقین]] دلالت بر این دارند که ایشان عالمترین فرد در میان [[صحابه]] است و تنها او کمال [[علم]] را داراست و [[وارث علم نبی]] اکرم{{صل}} است. از آنجا که [[جانشینی]] [[نبی اکرم]]{{صل}} بدون [[وراثت]] علم ایشان امکان ندارد، بنابراین حضرت علی{{ع}} تنها کسی است که شایسته خلافت بعد از نبی اکرم{{صل}} است<ref>[[مهدی فرمانیان|فرمانیان]] و [[رضا پورعلی سرخه دیزج|پورعلی سرخه دیزج]]، [[دلالت آیه و تعیها اذن واعیه بر امامت حضرت علی و پاسخ به شبهات ابن تیمیه (مقاله)|دلالت آیه و تعیها اذن واعیه بر امامت حضرت علی و پاسخ به شبهات ابن تیمیه]]، ص ۱۰۱.</ref>. | ||
== منابع == | == منابع == | ||