آیه نصرت الهی: تفاوت میان نسخه‌ها

| نام تصویر = آیه ۶۲ سوره انفال.jpg

| شماره آیه = ۶۲

| شماره جزء = ۱۰

=== مصداق مومنین ===

[[مفسران]] بر اساس [[روایات]]، آراء و دیدگاه‌های مختلفی پیرامون مصداق مؤمنون در [[آیه]] بیان کرده‌اند که در اینجا به سه دیدگاه عمده اشاره می‌کنیم:

# بر اساس برخی [[روایات]] نقل‌شده از [[مفسران شیعه]]<ref>نک: به: بحرانی، البرهان فی تقسیر القرآن، ۱۴۱۵ق، ج۲، ص۷۰۷.</ref> و [[اهل سنت]]<ref>سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۱۰۰؛ قندوزی، ینابیع المودة، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۲۸۲؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۹۲؛ ابن‌ عساکر، تاریخ مدینه دمشق، ۱۴۱۵ق، ج۴۲، ص۳۶۰؛ گنجی، کفایة الطالب، ۱۴۰۴ق، ص۲۳۴؛ خطیب بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۱، ص۱۷۳؛ محب‌الدین طبری، ذخائر العقبی، ۱۳۵۶ق، ص۶۹؛ حموی جوینی، فرائد السمطین، ۱۴۰۰ق، ج۱، ص۲۳۶.</ref> واژه «[[مؤمنان]]» در این [[آیه]] به [[امام علی]]{{ع}} اشاره دارد و این آیه یکی از [[آیات]] بیان‌کننده [[فضایل]] آن حضرت به شمار می‌رود. به گفته برخی [[مفسرین]]، [[آیه نصرت]] به تمامی [[یاران پیامبر]]{{صل}} اشاره دارد، اما [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} برجسته‌ترین مصداق آن است و براساس روایات<ref>سیوطی، الدر المنثور، ۱۴۱۴ق، ج۴، ص۱۰۰؛ قتدوزی، ینابیع المودة، ۱۴۲۲ق، ج۱، ص۲۸۲؛ حسکانی، شواهد التنزیل، ۱۴۱۱ق، ج۱، ص۲۹۲.</ref> ثبتِ نامِ [[امام]] آن حضرت بر [[عرش]]، به [[حکم عقل]]، نمایانگر [[برتری]] و [[شایستگی]] ایشان برای [[جانشینی پیامبر اکرم]]{{صل}} است.

# برخی دیگر از مفسرین مراد از مؤمنان در [[آیه نصر]] را [[انصار]] ([[اوس و خزرج]]) دانسته و به [[دشمنی]] و جنگ‌های میان این دو [[قبیله]] اشاره کرده‌ و معتقدند این دیدگاه از بیان [[امام باقر]]{{ع}} گرفته شده است<ref>شیخ طوسی، التبیان، دار إحیاء التراث العربی، ج۵، ص۱۵۱.</ref>. [[طبرسی]]، نویسنده [[مجمع البیان]]، این نظر را پذیرفته و آن را نظر اکثر [[مفسران]] دانسته است<ref>طبرسی، محمد بن الحسن، مجمع البیان، ۱۴۱۵ق، ج۴، ص۴۸۹.</ref>.

# دسته دیگر، منظور از مؤمنان در این آیه را همه [[مهاجران]] و انصار دانسته که [[پیامبر اکرم]]{{صل}} را [[یاری]] کردند<ref>طباطبایی، سیدمحمد حسین، المیزان، ۱۳۹۳ق، ج۹، ص۱۳۲.</ref>.<ref>[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۳۰۷ ـ ۳۱۳.</ref>

=== [[دفاع از اسلام]] با تمام توان‌ ===

در آیات ذکر شده اهمّیّت فوق‌العاده علی{{ع}}، در سایه حمایت از پیامبر{{صل}} به دست می‌آید. [[امیر المؤمنین]]{{ع}} این موقعیّت ممتاز را در سایه تلاش برای [[دفاع]] از [[رهبری]] مسلمانان کسب کرد. در لحظاتی که [[اسلام]] در لبه پرتگاه و در آستانه [[سقوط]] بوده، علی{{ع}} را در میدان می‌بینیم که با تمام نیرو به دفاع از اسلام می‌پردازد. مثلًا در [[جنگ]] احُد که همه فرار کرده بودند علی{{ع}} به تنهایی مشغول [[مبارزه]] با [[دشمن]] می‌شود، علی از [[پیامبر]]{{صل}} خبری ندارد، ولی می‌داند که پیامبر کسی نیست که پشت به جبهه کند. بدین جهت همان‌طور که مشغول جنگ است به دنبال پیامبر{{صل}} نیز می‌گردد، حضرت را در گوشه‌ای از میدان جنگ می‌یابد که دندان مبارکش شکسته و از پیشانی‌اش [[خون]] جاری است، پروانه‌وار به دور محبوبش می‌چرخد و یکّه و تنها از [[پیامبر اسلام]]{{صل}} و کیان اسلام [[دفاع]] می‌کند و زخم‌های فراوانی برمی‌دارد<ref>نور الابصار، ص ۹۷- ۹۶.</ref>.<ref>[[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۳۰۷ ـ ۳۱۴.</ref>

# حدیث دوم: از [[امام باقر]]{{ع}} نقل شده که فرمود: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ}}؛ یعنی تو را به وسیله [[امیرالمؤمنین]]، جعفر، [[حمزه]] و [[عقیل]] نیرومند ساخت»<ref>{{متن حدیث|عن الباقر{{ع}}: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ}} أی قَوّاکَ بِأَمیرِالمُومِنینَ وَ جَعفَرَ وَ حَمزَة و عَقیِل}}؛ المناقب، ج۲، ص۶۷؛ مجلسی، بحارالانوار، ج۶۸، ص۱۰۸.</ref>.<ref>برازش، علیرضا، تفسیر اهل بیت{{ع}}، ج۵، ص۶۱۶.</ref>

علّامه حلّی می‌نویسد: از طریق [[ابونعیم]] از [[ابوهریره]] [[روایت]] شده است که] گفت: رسول خدا{{صل}} فرمود: «بر [[عرش]] نوشته شده خدایی جز [[اللّه]] نیست. او واحد و بدون [[شریک]] است و محمّد [[بنده]] و [[رسول]] من است. او را به واسطۀ [[علی بن ابی‌طالب]] پشتیبانی کردم و آن قول خدای تعالی در کتاب خود است که می‌فرماید: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ}} یعنی با [[علی بن ابی طالب]].  و این از عظیم‌ترین فضائلی است که برای غیر او حاصل نشده، پس او [[امام]] است»<ref>{{عربی|البرهان الثالث والعشرون قوله تعالی: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ}}. من طریق أبی‌نعیم، عن أبی‌هریرة، قال: قال رسول اللّه صلّی اللّه علیه وآله و سلّم: {{متن حدیث|مکتوب علی العرش: لا إله إلّااللّه وحده لا شریک له، محمّد عبدی ورسولی، أیّدته بعلیّ بن أبی‌طالب، وذلک قوله تعالی فی کتابه: {{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَيَّدَكَ بِنَصْرِهِ وَبِالْمُؤْمِنِينَ}}، یعنی علیّ بن أبی‌طالب}} و هذه من أعظم الفضائل التی لم تحصل لغیره، فیکون هو الإمام}}، منهاج الکرامة، ص۱۳۴.</ref>.<ref>[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۶ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۶]]، ص۹۹-۱۰۰.</ref>

چنانچه گذشت حمایت خداوند از رسولش به واسطۀ [[امیرالمؤمنین]]{{ع}}، فضیلتی بسیار عظیم است که هیچ یک از صحابه از آن برخوردار نیست، در نتیجه این آیه به صراحت بر [[افضلیت امیرالمؤمنین]]{{ع}} دلالت دارد و به [[حکم]] قاعده عقلی قبح تقدم مفضول بر فاضل، دلیلی محکم بر اثبات ولایت و [[امامت]] حضرت امیرالمؤمنین{{ع}} پس از [[رسول خدا]]{{صل}} به شمار می‌رود<ref>[[سید علی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید علی]]، [[جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۶ (کتاب)|جواهر الکلام فی معرفة الامامة و الامام ج۶]]، ص۹۹-۱۰۰.</ref>.