←دلالت آیه
برچسب: پیوندهای ابهامزدایی |
|||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
# [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[صحابی]] معروف [[پیامبر]]{{صل}}، چنین نقل میکند: با پیامبر و عدهّای از [[مسلمانان]] کنار [[خانه خدا]]، [[کعبه]] معظّمه، نشسته بودیم، ناگهان علی{{ع}} از دور نمایان شد؛ هنگامی که چشم پیامبر به علی افتاد، نگاهی به [[اصحاب]] کرد و فرمود: «برادرم علی به سوی شما میآید، سپس رو به سوی کعبه کرد و فرمود: قسم به خدای کعبه که تنها علی و شیعیانش در [[روز قیامت]] از [[رستگاران]] هستند؛ زیرا به [[خدا]] [[سوگند]] او قبل از همه شما به خدا [[ایمان]] آورد، و [[قیام]] او به [[فرمان خدا]] بیش از همه شما است، وفایش به [[عهد الهی]] از همه بیشتر، و قضاوتش به [[حکم]] اللَّه افزونتر و مساواتش در تقسیم ([[بیت المال]]) از همه زیادتر، عدالتش درباره [[رعیّت]] از همه فزونتر، و مقامش نزد [[خداوند]] از همه بالاتر است. جابر میگوید: در اینجا بود که [[آیه شریفه]] [[خیر]] البریّه نازل شد و پس از [[نزول آیه]] فوق، هرگاه مسلمانان علی را میدیدند، میگفتند: بهترین مخلوق خدا پس از [[رسول]] اللَّه آمد»<ref>{{متن حدیث|قَدْ أَتاکُمْ أَخی، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَی الْکَعْبَةِ، فَقالَ وَ رَبِّ هذِهِ الْبُنْیَةِ! إِنَّ هذا وَ شِیعَتَهُ هُمُ الفائِزونَ یَوْمَ الْقیامَةِ، ثمَّ أَقْبَلَ عَلَیْنا بِوَجْهِهِ، فَقالَ: أَما وَ اللَّهِ إِنّهُ أَوَّلُکُمْ ایماناً باللَّهِ، وَ اقْوَمُکُمْ بأمر اللَّهِ وَ أَوفاکُم بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَقْضاکُمْ بِحُکْمِ اللَّهِ وَ أَقْسَمُکُمْ بِالسَّوِیَّةِ وَ أَعْدَلُکُمْ فی الرَّعیَّةِ وَ أَعْظَمُکُمْ عِنْدَ اللَّه مَزِیَّةً. قالَ جابِرُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا...* خَیْرُ الْبَرِیَّةِ» فَکانَ عَلِیٌّ إِذا أَقْبَلَ قالَ أَصْحابُ مُحَمّدٍ: قَدْ أَتاکُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ بَعْدَ رَسُول اللَّهِ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۶۲.</ref>. از جملهای که ذیل [[روایت]] آمده استفاده میشود روایت فوق در بین همه [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] مشهور بوده است؛ بنابراین، نقل آن اختصاصی به [[ابن عبّاس]] و [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[ابو برزه]] ندارد! | # [[جابر بن عبدالله انصاری]]، [[صحابی]] معروف [[پیامبر]]{{صل}}، چنین نقل میکند: با پیامبر و عدهّای از [[مسلمانان]] کنار [[خانه خدا]]، [[کعبه]] معظّمه، نشسته بودیم، ناگهان علی{{ع}} از دور نمایان شد؛ هنگامی که چشم پیامبر به علی افتاد، نگاهی به [[اصحاب]] کرد و فرمود: «برادرم علی به سوی شما میآید، سپس رو به سوی کعبه کرد و فرمود: قسم به خدای کعبه که تنها علی و شیعیانش در [[روز قیامت]] از [[رستگاران]] هستند؛ زیرا به [[خدا]] [[سوگند]] او قبل از همه شما به خدا [[ایمان]] آورد، و [[قیام]] او به [[فرمان خدا]] بیش از همه شما است، وفایش به [[عهد الهی]] از همه بیشتر، و قضاوتش به [[حکم]] اللَّه افزونتر و مساواتش در تقسیم ([[بیت المال]]) از همه زیادتر، عدالتش درباره [[رعیّت]] از همه فزونتر، و مقامش نزد [[خداوند]] از همه بالاتر است. جابر میگوید: در اینجا بود که [[آیه شریفه]] [[خیر]] البریّه نازل شد و پس از [[نزول آیه]] فوق، هرگاه مسلمانان علی را میدیدند، میگفتند: بهترین مخلوق خدا پس از [[رسول]] اللَّه آمد»<ref>{{متن حدیث|قَدْ أَتاکُمْ أَخی، ثُمَّ الْتَفَتَ إِلَی الْکَعْبَةِ، فَقالَ وَ رَبِّ هذِهِ الْبُنْیَةِ! إِنَّ هذا وَ شِیعَتَهُ هُمُ الفائِزونَ یَوْمَ الْقیامَةِ، ثمَّ أَقْبَلَ عَلَیْنا بِوَجْهِهِ، فَقالَ: أَما وَ اللَّهِ إِنّهُ أَوَّلُکُمْ ایماناً باللَّهِ، وَ اقْوَمُکُمْ بأمر اللَّهِ وَ أَوفاکُم بِعَهْدِ اللَّهِ وَ أَقْضاکُمْ بِحُکْمِ اللَّهِ وَ أَقْسَمُکُمْ بِالسَّوِیَّةِ وَ أَعْدَلُکُمْ فی الرَّعیَّةِ وَ أَعْظَمُکُمْ عِنْدَ اللَّه مَزِیَّةً. قالَ جابِرُ فَأَنْزَلَ اللَّهُ: «إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا...* خَیْرُ الْبَرِیَّةِ» فَکانَ عَلِیٌّ إِذا أَقْبَلَ قالَ أَصْحابُ مُحَمّدٍ: قَدْ أَتاکُمْ خَیْرُ الْبَرِیَّةِ بَعْدَ رَسُول اللَّهِ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۶۲.</ref>. از جملهای که ذیل [[روایت]] آمده استفاده میشود روایت فوق در بین همه [[مسلمانان]] [[صدر اسلام]] مشهور بوده است؛ بنابراین، نقل آن اختصاصی به [[ابن عبّاس]] و [[جابر بن عبدالله انصاری]] و [[ابو برزه]] ندارد! | ||
# جابر در روایت دیگری میگوید: هنگام که [[آیه]] خیر البریّه نازل شد، [[پیامبر]]{{صل}} رو به علی{{ع}} کرد و فرمود: «منظور از خیر البریّه تو و [[شیعیان]] تو میباشد. در [[روز قیامت]] تو و شیعیانت بر من وارد میشوید، در حالی که هم [[خدا]] از شما [[راضی]] است و هم شما از [[خداوند]] [[خشنود]] هستید»<ref>{{متن حدیث|هُمْ أَنْتَ وَ شِیعَتُکَ، تَرِدُ عَلَیَّ وَ شِیعَتُکَ رَاضِینَ مَرْضِیِّیْنَ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۶۰.</ref>.<ref>نک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۷/ ۲۱۰؛ همو، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۴۳۷ ـ ۴۴۵؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۸ ـ ۴۹.</ref>. | # جابر در روایت دیگری میگوید: هنگام که [[آیه]] خیر البریّه نازل شد، [[پیامبر]]{{صل}} رو به علی{{ع}} کرد و فرمود: «منظور از خیر البریّه تو و [[شیعیان]] تو میباشد. در [[روز قیامت]] تو و شیعیانت بر من وارد میشوید، در حالی که هم [[خدا]] از شما [[راضی]] است و هم شما از [[خداوند]] [[خشنود]] هستید»<ref>{{متن حدیث|هُمْ أَنْتَ وَ شِیعَتُکَ، تَرِدُ عَلَیَّ وَ شِیعَتُکَ رَاضِینَ مَرْضِیِّیْنَ}}؛ شواهد التّنزیل، ج ۲، ص۳۶۰.</ref>.<ref>نک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ۲۷/ ۲۱۰؛ همو، [[آیات ولایت در قرآن - مکارم شیرازی (کتاب)| آیات ولایت در قرآن]]، ص۴۳۷ ـ ۴۴۵؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص۴۸ ـ ۴۹.</ref>. | ||
== نکات تفسیری == | |||
=== مکی بودن آیه، مدنی بودن سوره === | |||
بر پایه برخی روایات، آیه خیرالبریه در حالی نازل شد که پیامبر در مکه در مسجد الحرام بود. به نوشته تفسیر نمونه این مسئله منافاتی با مدنی بودن سوره ندارد؛ چراکه ممکن است سوره مدنی باشد و این آیه در سفرهایی که پیامبر(ص) از مدینه به مکه داشته نازل شده باشد<ref>نک: [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[تفسیر نمونه (کتاب)| تفسیر نمونه]] ج۲۷، ص۲۱۲.</ref>. | |||
=== برتری انسانهای صالح بر فرشتگان === | |||
از جمله نکاتی که [[مفسران]] از آیه مذکور برداشت کردهاند این است که انسانهای [[باایمان]] و [[صالح]] بر [[فرشتگان]] هم [[برتری]] دارند؛ زیرا واژه "البریة" در عبارت «خیرالبریه» (بهترینِ آفریدگان) شامل همه [[مخلوقات]] میشود<ref>[[سید محمد حسین طباطبائی|طباطبائی، سید محمد حسین]]، [[تفسیر المیزان (کتاب)| تفسیر المیزان]] ج۲۰، ص۳۴۰؛ [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، [[تفسیر نمونه (کتاب)| تفسیر نمونه]] ج۲۷، ص۲۰۹.</ref>. | |||
=== [[احتجاج امیرالمؤمنین]]{{ع}} به [[آیه]] "خیر البریة" === | |||
از ابی [[رافع]] نقل شده است که علی {{ع}} [[خطاب]] به [[اهل]] [[شورا]] گفت:«شما را به [[خدا]] [[سوگند]] میدهم، آیا به یاد دارید آن روزی که من نزد شما آمدم و شما با [[رسول خدا]]{{صل}} نشسته بودید وآن حضرت فرمود: این برادرم است که نزد شما میآید. سپس به [[کعبه]] نظر کرد و فرمود: قسم به خدای کعبه بلند، یقینا این مرد و [[شیعیان]] او [[رستگاران]] [[روز قیامت]] هستند. آنگاه به شمار رو کرد و فرمود: بدانید که از میان شما اولین [[ایمان]] آورنده به من، [[وفادارترین]] شخص به [[عهد]] خدا، قاضیترین فرد به [[حکم خدا]]، عادلترین مرد در میان [[رعیت]] و بلند منزلتترین شخص در پیشگاه [[خداوند]] است. در این هنگام خداوند آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ أُوْلَئِكَ هُمْ خَيْرُ الْبَرِيَّةِ}} را نازل کرد. [[پیامبر]]{{صل}}[[ تکبیر]] گفت و شما نیز [[تکبیر]] سر دادید و همگی به من [[تبریک]] گفتید،آیا به یاد دارید؟» آنها همگی گفتند:«آری خدا [[شاهد]] است که چنین بود.» <ref>تأویل الایات الظاهره:۸۰۳</ref>.<ref>شکوهی مسعود، مقاله: آیات علوی، مجله گلستان قرآن، آبان ۱۳۷۹، شماره ۳۲.</ref>. | |||
== دلالت آیه == | == دلالت آیه == | ||