سیره‌نویسی و سیره‌نگاران: تفاوت میان نسخه‌ها

سیره‌نویسی و سیره‌نگاران (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۶ مهٔ ۲۰۲۶، ساعت ۱۲:۱۶

۷٬۲۸۹ بایت اضافه‌شده ، ‏۱۲:۱۶

←‏منابع

دیداریویکی‌متن

Jaafari

مدیران

۸۱٬۹۴۰

ویرایش

@@ خط ۲۵۱: / خط ۲۵۱: @@
 مؤلف در آغاز هر باب سندی را آورده که مشتمل بر مطالب آن فصل است. در بین ابواب [[روایات]] بدون سند با تعبیر «آورده‌اند» و یا تنها با یاد از نام [[راوی]] [[صحابی]] مانند «ابن مسعود عن النبی» آورده می‌شود.
 کتاب شرف النبی{{صل}} همزمان شامل شماری از [[فضائل اهل بیت]] است، و همین سبب شده تا در گذر [[تاریخ]] مورد استناد نویسندگان [[شیعه]] هم قرار گیرد. در عین حال، فصلی هم درباره روافض و در واقع علیه آنان دارد که حاوی شماری [[حدیث]] منسوب به [[رسول]]{{صل}} در [[قدح]] [[شیعیان]] یا به گفته وی روافض است. این قبیل [[روایات]]، درباره اغلب فرق از قول رسول{{صل}} نقل شده و روشن است که تقریبا همه آنها محل [[تأمل]] است. خرگوشی علائق [[صوفیانه]] [[خراسانی]] دارد و کتاب صوفیانه او [[تهذیب]] الاسرار است که بسان بسیاری از کتاب‌های [[صوفیه]] آن [[وقت]] حاوی جملات [[اخلاقی]] و ریاضی از [[صحابه]] و [[تابعین]] و بزرگان صوفیه درباره [[دنیا]] و [[آخرت]] و تهذیب و [[اخلاق]] است. این کتاب در سال‌های اخیر منتشر شده است. از وی کتابی هم درباره [[تعبیر خواب]] در دست است که می‌تواند از کهن‌ترین کتاب‌ها در [[ادبیات]] تعبیر خواب در [[جهان اسلام]] باشد. نسخه منحصر این کتاب در کتابخانه مجلس ش ١٢۵٢۶ موجود است. علائق صوفیانه وی، به طوری است که می‌تواند روی نگاه وی به [[سیره نبوی]] نیز اثر گذاشته باشد. این نکته‌ای است که باید [[پژوهشگران]] به آن بپردازند. در واقع صوفیان، سیره نبوی ویژه خود را دارند.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>
+===[[سعید بن یحیی اموی]] (م ٢۴٩)===
+ابوعثمان سعید بن یحیی بن سعید بن ابان بن سعید بن عاص اموی، متوفای نیمه [[ذی‌قعده]] سال ۲۴٩ [[هجری]] است<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۳.</ref>. وی به [[بغدادی]] [[شهرت]] داشته و به گفته [[ازدی]]، از [[ابن مبارک]] و [[عیسی بن یونس]] [[روایت]] کرده [[بخاری]] و مسلم و [[بغوی]] و ابن صاعد از او روایت دارند و به گفته وی [[ثقه]] بوده است<ref>تاریخ الموصل، ج۲، ص۵۶.</ref>. او مورد [[اعتماد]] [[اهل حدیث]] بوده و بخاری هم برخی از [[احادیث]] [[سیره]] را از او نقل کرده است<ref>الاستیعاب، ج١، ص١۵٠.</ref>. بخاری چندین روایت مستقیم از خود او روایت کرده است<ref>بخاری، ج۱، ص۲۱؛ ج۲، ص۱۹۱؛ ج۳، ص۱۷، ١٩۴؛ ج۴، ص١١۶؛ ج۷، ص٣٨۵.</ref>.
+نام این سعید و [[کتاب مغازی]] او به مناسبت اینکه در [[نهج‌البلاغه]] آمده، جالب است. [[سید رضی]] در جریان نقل نامه‌ای از [[امام علی]]{{ع}} به [[ابوموسی اشعری]] می‌نویسد: {{عربی|وَ مِنْ كِتَابٍ لَهُ{{ع}} إِلَى أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ جَوَاباً فِي أَمْرِ الْحَكَمَيْنِ، ذَكَرَهُ سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى الْأُمَوِيُّ فِي كِتَابِ الْمَغَازِي}}<ref>نهج البلاغه، نامه ۷۸.</ref>. اینکه [[نامه امام]] در [[مغازی]] او آمده باشد، معلوم نیست به چه دلیل بوده اما به هر حال ممکن است او [[کتاب تاریخی]] داشته که بخشی مغازی و بخشی هم [[روایات]] [[تاریخ صدر اسلام]] باشد. شاید هم به مناسبت دیگری از آن یاد دشه است. نام این اموی مغازی شناس، در طرق روایات [[تاریخی]] مکتوب شده در دوره‌های بعدی آمده است. برای نمونه [[ابن ابی الدنیا]] در [[مقتل امام علی]]، دست کم شش بار از او روایاتی پیرامون [[اخبار]] [[شهادت امام]] نقل کرده است. بعید نیست که آنها [[خانوادگی]] به اخبار و روایات توجه داشته‌اند. وی از طریق پدرش [[راوی]] مغازی [[ابن اسحاق]] است اما چنان‌که مکرر رخ می‌داد، کسانی از این دست خود نیز صاحب مغازی می‌شدند تنوخی در [[قرن چهارم]] نوشته است: [[علی بن ابی علی معدل]] گفت، [[ابوالحسین علی بن حسن بزاز]] به نقل از [[ابوالقاسم بن بنت منیع]] گفت: من [[وراق]] بودم. از جدم احمد بن منیع خواستم همراه من نزد [[سعید بن یحیی بن سعید اموی]] برویم و از او بخواهد که جزء اول از [[مغازی]] که از پدرش از [[ابن اسحاق]] دارد را به من بدهد تا از روی آن نسخه بردارم (حتی اورّقه علیه). با من آمد او نسخه را به من داد، من گرفتم و آن را به دیگران نشان دادم. او می‌گوید، من [[ابوعبدالله بن المغلس]] را دیدم و کتاب را به او نشان دادم و گفتم که می‌خواهم این کتاب را بر سعید [[اموی]] بخوانم. او بیست دینار به من داد و گفت: یک نسخه برای من بنویس باقی آن [[روز]] کتاب را به دیگران نشان دادم و بین بیست دینار تا ده دینار، کمتر یا بیشتر درخواست گرفتم و آن روز دویست دینار به‌دست آوردم. من نسخی از این کتاب را با پولی بسیار کمتر از آنها، نویساندم و «قرأتها لهم»، و باقی را برای خود برداشتم<ref>نشوار المحاضرة، ج، ۶، ص١٣۶؛ تاریخ بغداد، ج۱۰، ص۱۱۲.</ref>.
+[[ابن سعد]] روایتی از [[مشایخ]] خود، به نقل از [[عمرو بن یحیی بن سعید اموی]] دارد که آن را از جدش «سعید بن یحیی اموی» نقل کرده است<ref>طبقات الکبری، ج۴، ص٧٢.</ref>. وی از عموی خود «[[محمد بن سعید]]» هم [[روایت]] دارد<ref>المعرفة و التاریخ، ج۲، ص۳۰.</ref>. چنان‌که از پدرش [[یحیی بن سعید فسوی]] می‌گوید، این پسر و پدر هر دو [[ثقه]] و خانه‌شان در [[بغداد]] است. (همان). در [[طبری]] روایت از او با تعبیر «حدثنی سعید بن یحیی اموی» از پدرش از ابن اسحاق آمده است<ref>تاریخ الطبری، ج١، ص٢۴۶.</ref> درباره مولد النبی{{صل}} باز وی و از طریق پدرش از ابن اسحاق روایتی آورده است (۲/ ۱۵۸). روایتی درباره رفتن خالد به سوی [[طایفه]] [[بنی جذیمة بن مالک]] (٣/ ۶٨)، خبر [[ازدواج]] [[رسول]]{{صل}} با [[عائشه]] (۳/ ١۶۲)، روایتی از پدرش به نقل از عروه از [[عایشه]] (۳/ ١٩۴)، و رویاتی از سعید از پدرش از [[ابن جریج]] درباره معنای [[صلاة]] الوسطی از دیگر [[روایات]] طبری از اوست (۱۱/۶۶٨). سعید بن یحیی، از [[محمد بن سائب کلبی]] هم روایت دارد<ref>الاغانی، ج۹، ص٨٣.</ref>. [[دارقطنی]] در [[المؤتلف والمختلف]] (۱/ ١۶٣-١۶۴) [[بخاری]] از وی خبر [[تقسیم غنائم]] را در [[جعرانه]] نقل کرده است. نقل‌های [[مغازی]] وی، اغلب از پدرش از [[ابن اسحاق]] است<ref>بنگرید: دلائل النبوه اصفهانی، ج۲، ص۳۳۲.</ref> [[خطیب بغدادی]]، علاوه بر مطالبی که در شرح حال وی نوشته<ref>تاریخ بغداد، ج۹، ص۹۲.</ref> مکرر نام وی را به مناسبت [[راویان]] از وی آورده و روایاتی را هم در [[سیره]] و رویدادهای بعد از آن آورده است. از آن جمله خبر [[شهادت امیرالمؤمنین]] است که وقتی [[زحر بن قیس جعفی]] در [[مدائن]] بوده به او رسیده است. در این خبر از [[عبدالله بن وهب السبائی]] یاد شده که [[موت]] [[امام]] را [[انکار]] کرده است، اما اندکی بعد [[نام امام حسن]] رسیده و خبر [[تأیید]] شده است<ref>تاریخ بغداد، ج۸، ص۴٩٠.</ref>.<ref>[[رسول جعفریان|جعفریان، رسول]]، [[منابع تاریخ اسلام (کتاب)|منابع تاریخ اسلام]]، ص ۱۳۷.</ref>
 == منابع ==