تاریخنگاری: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
== انواع تاریخنگاری == | == انواع تاریخنگاری == | ||
# '''تاریخ [[نقلی]]:''' عبارت است از علم به وقایع و حوادث و اوضاع و احوال [[انسانها]] در گذشته، در مقابل اوضاع و احوالی که در زمان [[حال]] وجود دارد. هر وضع و حالتی و هر واقعه و حادثهای که زمانش منقضی شود، به گذشته تعلق دارد و جزو [[تاریخ]] میشود. این نوع تاریخنگاری را که در درجه اول [[علم جزئی]] است. یعنی [[علم]] به یک سلسله امور شخصی و فردی است، نه علم به کلیات در [[قواعد]] و ضوابط و روابط و درجه دوم نقل وقایع و درجه سوم علم به «بودن» هاست و نه علم به «شدن»ها، «تاریخ [[نقلی]]» میگویند. [[شیوه]] [[نگارش]] تاریخ نقلی بر مبنای [[روایات]] شفاهی و قصههای پیشینیان، ثبت وقایع بر مبنای سالشماری بر وقایع دودمانها، تدوین فرهنگنامه و شیوه تبارشناختی است که در میان [[تاریخنگاران اسلامی]]، علاوه بر آن شیوه [[حدیثی]] – خبری و تدوین بر مبنای صفات نیز رواج داشته، ضمن آنکه نقلهای [[تاریخی]] فراوانی هم در منابع جغرافیایی و [[فقهی]] و [[اداری]] آمده است. | # '''تاریخ [[نقلی]]:''' عبارت است از علم به وقایع و حوادث و اوضاع و احوال [[انسانها]] در گذشته، در مقابل اوضاع و احوالی که در زمان [[حال]] وجود دارد. هر وضع و حالتی و هر واقعه و حادثهای که زمانش منقضی شود، به گذشته تعلق دارد و جزو [[تاریخ]] میشود. این نوع تاریخنگاری را که در درجه اول [[علم جزئی]] است. یعنی [[علم]] به یک سلسله امور شخصی و فردی است، نه علم به کلیات در [[قواعد]] و ضوابط و روابط و درجه دوم نقل وقایع و درجه سوم علم به «بودن» هاست و نه علم به «شدن»ها، «تاریخ [[نقلی]]» میگویند. [[شیوه]] [[نگارش]] تاریخ نقلی بر مبنای [[روایات]] شفاهی و قصههای پیشینیان، ثبت وقایع بر مبنای سالشماری بر وقایع دودمانها، تدوین فرهنگنامه و شیوه تبارشناختی است که در میان [[تاریخنگاران اسلامی]]، علاوه بر آن شیوه [[حدیثی]] – خبری و تدوین بر مبنای صفات نیز رواج داشته، ضمن آنکه نقلهای [[تاریخی]] فراوانی هم در منابع جغرافیایی و [[فقهی]] و [[اداری]] آمده است. | ||
# '''تاریخ [[علمی]] (تحلیلی):''' عبارت است از علم به قواعد و [[سنن]] [[حاکم]] بر [[زندگی]] گذشتگان که از مطالعه و بررسی و [[تحلیل حوادث]] و وقایع گذشته بهدست میآید. بنابراین آنچه محتوا و مسائل تاریخی نقلی را تشکیل میدهد، یعنی حوادث و وقایع گذشته، به منزله مبادی و مقدمات تاریخ علمی یا تحلیلی است. در تاریخنگاری علمی (تحلیلی) [[مورخ]] در پی [[کشف]] [[طبیعت]] حوادث تاریخی و روابط علی و معلولی آنهاست تا به یک سلسله قواعد، ضوابط عمومی و قابل تعمیم به موارد مشابه [[حال]] و گذشته دست یابد. [[تاریخ]] علمی یا تحلیلی مانند تاریخ نقلی به گذشته تعلق دارد، نه به حال؛ و علم به «بودن» هاست نه علم به «شدنها». اما بر خلاف تاریخ نقلی، کلی است، یعنی نه جزئی و [[عقلی]] است، نه نقلی محض | # '''تاریخ [[علمی]] (تحلیلی):''' عبارت است از علم به قواعد و [[سنن]] [[حاکم]] بر [[زندگی]] گذشتگان که از مطالعه و بررسی و [[تحلیل حوادث]] و وقایع گذشته بهدست میآید. بنابراین آنچه محتوا و مسائل تاریخی نقلی را تشکیل میدهد، یعنی حوادث و وقایع گذشته، به منزله مبادی و مقدمات تاریخ علمی یا تحلیلی است. در تاریخنگاری علمی (تحلیلی) [[مورخ]] در پی [[کشف]] [[طبیعت]] حوادث تاریخی و روابط علی و معلولی آنهاست تا به یک سلسله قواعد، ضوابط عمومی و قابل تعمیم به موارد مشابه [[حال]] و گذشته دست یابد. [[تاریخ]] علمی یا تحلیلی مانند تاریخ نقلی به گذشته تعلق دارد، نه به حال؛ و علم به «بودن» هاست نه علم به «شدنها». اما بر خلاف تاریخ نقلی، کلی است، یعنی نه جزئی و [[عقلی]] است، نه نقلی محض.<ref>[[سید حسین دینپرور|دینپرور، سید حسین]]، [[دانشنامه نهج البلاغه ج۱ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه ج۱]]، ص۱۹۵ ـ ۱۹۶.</ref> | ||
==شرایط تحقیق در تاریخ== | ==شرایط تحقیق در تاریخ== | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۱: | ||
البته در میان این دو [[گرایش]] [[افراطی]] و [[تفریطی]]، گرایش متوسطی وجود دارد که به اهتمام [[متفکران اسلامی]] و علمایی که به بررسیهای [[تاریخی]] علاقهمندند، شکل گرفته است. آنها تمام تلاش خود را برای ابهامزدایی از جوانب تاریخ که به وسیله جاعلین و مغرضین، ایجاد شده است، مبذول میدارند و به دنبال رسیدن به واقع هستند<ref>مقدمه دراسات فی التاریخ الاسلامی، ص۸-۹؛ شیخ محمد باقر ناصری (همراه با اندکی تصرف).</ref>.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[تاریخ تحقیقی اسلام ج۱ (کتاب)|تاریخ تحقیقی اسلام]]، ج۱، ص٣٩-۴٠.</ref> | البته در میان این دو [[گرایش]] [[افراطی]] و [[تفریطی]]، گرایش متوسطی وجود دارد که به اهتمام [[متفکران اسلامی]] و علمایی که به بررسیهای [[تاریخی]] علاقهمندند، شکل گرفته است. آنها تمام تلاش خود را برای ابهامزدایی از جوانب تاریخ که به وسیله جاعلین و مغرضین، ایجاد شده است، مبذول میدارند و به دنبال رسیدن به واقع هستند<ref>مقدمه دراسات فی التاریخ الاسلامی، ص۸-۹؛ شیخ محمد باقر ناصری (همراه با اندکی تصرف).</ref>.<ref>[[محمد هادی یوسفی غروی|یوسفی غروی، محمد هادی]]، [[تاریخ تحقیقی اسلام ج۱ (کتاب)|تاریخ تحقیقی اسلام]]، ج۱، ص٣٩-۴٠.</ref> | ||
==[[تاریخنگاری اسلامی]]== | ==[[تاریخنگاری اسلامی]]== | ||