ورع: تفاوت میان نسخه‌ها

# منع از [[معصیت]]: [[پیامبر]]{{صل}} در تعریف ورع به کارکرد و تأثیر آن پرداخته و می‌فرماید: {{متن حدیث|وَ وَرَعٌ يَحْجُزُهُ عَنْ مَعَاصِي اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ}}<ref>خصال، صدوق، ص۱۴۵ و ۱۴۶، ح۱۷۲.</ref>؛ «و پارسایی که او را از [[معاصی]] خدای عز و جل باز می‌دارد و مانع می‌شود».

# صیانت از [[دین]]: صدقین{{عم}} ورع و پارسایی را موجب صیانت دین دانسته و می‌فرمایند: {{متن حدیث|اتَّقُوا اللَّهَ وَ صُونُوا دِينَكُمْ بِالْوَرَعِ}}<ref>کافی، چاپ الاسلامیه، ج۲، ص۷۶، ح۲.</ref>؛ «تقوای خدا پیشه کنید و دینتان را با ورع و پارسایی صیانت و [[حفظ]] کنید».

# پارسایی در [[رفتار]]: تقوای [[باطنی]] و از جمله ورع خود را در عمل و رفتار شخص نشان می‌دهد. پس کسی که [[اهل]] پارسایی است در رفتارش به گونه‌ای است که از هرگونه شبهات نیز پرهیز می‌کند. [[پیامبر اکرم]]{{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث|وَرَعُ الْمُؤْمِنِ يَظْهَرُ فِي عَمَلِهِ؛ وَرَعُ الْمُنَافِقِ لَا يَظْهَرُ إِلَّا عَلَى لِسَانِهِ}}<ref>عیون الحکم و المواعظ، لیثی، ص۵۰۴، ح۹۲۳۰ و ۹۲۳۱.</ref>؛ «[[پارسایی]] و ورع [[مؤمن]] در رفتارش آشکار می‌شود و پارسایی [[منافق]] جز در زبانش ظاهر نمی‌شود».

# ثمره‌بخشی تلاش: هر تلاش و کوششی مثمر ثمر نخواهد بود، بلکه عملی تأثیر مثبت دارد که همراه با ورع و پارسایی باشد. [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لَا يَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِيهِ}}<ref>کافی، چاپ الاسلامیه، ج۲، ص۷۶، ح۱.</ref>؛ «[[اجتهاد]] و کوششی که پارسایی در آن رعایت نشود، سودی نخواهد داشت». پس [[مجاهدت]] و تلاش باید هماره با [[ترک معاصی]] و پارسایی باشد که تأثیر و نفع خود را برساند.

# [[مقام]] و عنوان [[شیعه]] بودن: از نظر امام صادق{{ع}} [[شیعیان]] باید در مرتبه عالی [[تقوای الهی]] یعنی ورع و پارسایی باشند و از [[متشابهات]] نیز پرهیز کنند. کسی که در چنین مرتبه‌ای نیست اصولاً از شیعیان شمرده نخواهد شد. ایشان می‌فرماید: {{متن حدیث|لَيْسَ مِنَّا وَ لَا كَرَامَةَ مَنْ كَانَ فِي مِصْرٍ فِيهِ مِائَةُ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ وَ كَانَ فِي ذَلِكَ الْمِصْرِ أَحَدٌ أَوْرَعَ مِنْهُ}}<ref>کافی، چاپ الاسلامیه، ج۲، ص۷۸، ح۱۰.</ref>؛ «از ما نیست و کرامتی ندارد آن‌که در شهری صد هزار نفری با بیشتر [[زندگی]] کند و در آن [[شهر]] کسی پارساتر از او باشد». از این [[حدیث]] به دست می‌آید که خود پارسایی و ورع نیز دارای مراتب و درجاتی است که سخن از [[اورع]] و [[پارساترین]] است. [[امام علی]]{{ع}} نیز می‌فرماید: {{متن حدیث|مَنْ أَحَبَّنَا فَلْيَعْمَلْ بِعَمَلِنَا وَ لْيَسْتَعِنْ بِالْوَرَعِ، فَإِنَّهُ أَفْضَلُ مَا يُسْتَعَانُ بِهِ فِي أَمْرِ الدُّنْيَا وَ الْآخِرَةِ}}<ref>بحارالانوار، ج۷۰، ص۳۰۶، حدیث ۳۰.</ref>؛ «هر کس ما را [[دوست]] می‌دارد پس باید به عمل ما عمل کند و از ورع [[یاری]] [[استعانت]] جوید؛ زیرا ورع بهترین چیزی است که می‌توان در امر [[دنیا]] و [[آخرت]] بداناستعانت جست». امام صادق{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لَيْسَ مِنَّا - وَ لَا كَرَامَةَ - مَنْ كَانَ فِي مِصْرٍ فِيهِ مِائَةُ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ، وَ كَانَ فِي ذَلِكَ الْمِصْرِ أَحَدٌ أَوْرَعَ مِنْهُ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۷۸، حدیث ۱۰.</ref>؛ «از ما نیست - و کرامتی نیست - کسی که در شهری باشد که در آن صد هزار یا بیشتر هستند و در آن شهر کسی باشد که پارساتر از اوست».

# [[اصلاح نفس]]: [[امیرمؤمنان]] امام علی{{ع}} اصلاح نفس را به ورع دانسته است. ایشان می‌فرماید: {{متن حدیث|سَبَبُ صَلَاحِ النَّفْسِ الْوَرَعُ}}<ref>غررالحکم، حدیث ۵۵۱۲ و ۵۵۴۷.</ref>؛ «موجب [[اصلاح]] و صلاح نفس، [[پارسایی]] و ورع است».

# عنایت خاص الهی: از فواید و آثار ورع بهره‌مندی از عنایت خاص الهی در [[قیامت]] است. [[پیامبر خدا]]{{صل}} می‌فرمرد: {{متن حدیث|جُلَسَاءُ اللَّهِ غَداً أَهْلُ الْوَرَعِ وَ الزُّهْدِ فِي الدُّنْيَا}}<ref>کنزالعمال، ح۷۲۷۹.</ref>؛ «همنشینان [[خداوند]] در فردای قیامت [[پارسایان]] و بی‌رغبتان به دنیایند».

# رهایی از حساب [[اخروی]]: از نظر [[اسلام]] کسی که در [[دنیا]] به [[محاسبه نفس]] بپردازد و با پارسایی [[رفتار]] کند و از هرگونه [[شبهات]] و [[متشابهات]] پرهیز کند، به طور طبیعی دیگر حساب و کتابی ندارد که پاسخگو باشد؛ چون در دنیا به حساب خویش رسیده است؛ از این رو بی‌حساب و کتاب به [[بهشت]] می‌رود. [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: [[خداوند متعال]] فرمود: ای [[موسی]]! هیچ بنده‌ای در صحرای قیامت مرا دیدار نکند، مگر اینکه به آنچه در دست دارد (دستاورد او)، رسیدگی دقیق کنم؛ مگر کسی که از پارسایان و [[اهل]] ورع باشد؛ زیرا من از آنان [[حیا]] می‌کنم و ایشان را بزرگ و گرامی می‌دارم و بدون [[حسابرسی]] به بهشتشان می‌برم<ref>کنزالعمال، ح۷۳۲۲.</ref>.

# آثار مجالست با [[پارسا]]: از نظر [[آموزه‌های وحیانی اسلام]]، اهل ورع و پارسایی هم خود را [[نجات]] می‌دهند و هم برای [[مردم]] مفید و سازنده هستند. از تأثیرات پارسایی در زندگی اجتماعی می‌توان به این حدیث [[پیامبر خدا]]{{صل}} اشاره داشت که می‌فرماید: نمازی که پشت سر مردی پارسا خوانده شود، در درگاه [[حق]] پذیرفته است و هدیه‌ای که به مردی پارسا داده شود، در درگاه خداوند پذیرفته است و نشستن با مردی پارسا، از [[عبادت]] است و گفت وگو کردن با او، [[صدقه]] است<ref>کنزالعمال، ح۷۲۸۳.</ref>.

# صلاح امور: اصولاً پارسایی هر کار و عملی را به صلاح می‌رساند. [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|ثَمَرَةُ الْوَرَعِ صَلَاحٌ}}<ref>غررالحکم، ح۴۶۳۶.</ref>؛ «میوه [[پارسایی]] صلاح است».

# میوه‌دهی کارها: همچنین آن حضرت{{ع}} درباره نقش مهم پارسایی در ثمربخشی [[اعمال]] [[انسانی]] می‌فرماید: {{متن حدیث|مَعَ الْوَرَعِ يُثْمِرُ الْعَمَلُ}}<ref>غررالحکم، ح۹۷۳۹.</ref>؛ «با پارسایی عمل میوه می‌دهد».

# مانع [[گناه]]: امام علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ يَحْجُزُ عَنِ ارْتِكَابِ الْمَحَارِمِ}}<ref>غررالحکم، ح۱۴۳۶.</ref>؛ «پارسایی از [[ارتکاب محرمات]] باز می‌دارد».

# اساس [[تقوا]]: هرچند تقوا و ورع از یک [[حقیقت]] هستند، ولی به نظر می‌رسد که کسی که پارسایی ندارد و به شبهات [[گرایش]] دارد، [[اهل تقوا]] نیست؛ زیرا چنین شخصی آماده [[سقوط]] است. از این رو آن حضرت{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ أَسَاسُ التَّقْوَى}}<ref>غررالحکم، ح۱۱۰۷.</ref>؛ «پارسایی اساس تقوا است».

# [[رهایی]] از پستی‌ها: امام علی{{ع}} در این باره می‌فرماید: {{متن حدیث|بِالْوَرَعِ يَكُونُ التَّنَزُّهُ مِنَ الدَّنَايَا}}<ref>غررالحکم، ح۴۲۸۰.</ref>؛ «با پارسایی می‌توان از پستی‌ها [[پاک]] شد». آن حضرت{{ع}} در جایی دیگر همچنین می‌فرماید: {{متن حدیث|وَرَعُ الْمَرْءِ يُنَزِّهُهُ عَنْ كُلِّ دَنِيَّةٍ}}<ref>غررالحکم، ح۱۰۰۸۱.</ref>؛ «پارسایی مرد او را از هر [[پستی]] [[پاکیزه]] می‌کند».

# آرایه [[مروت]]: مروت و [[جوانمردی]] با پارسایی [[زینت]] می‌یابد. امام علی{{ع}} ضمن بیان چند فایده و اثر پارسایی می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ يُصْلِحُ الدِّينَ، وَ يَصُونُ النَّفْسَ، وَ يُزَيِّنُ الْمُرُوءَةَ}}<ref>غررالحکم، ح۱۸۶۷.</ref>؛ «پارسایی [[دین]] را [[اصلاح]] و نفس را صیانت و مروت را زینت می‌بخشد».

# رشد علمی: اگر کسی بخواهد از نظر [[علمی]] به [[رشد]] و نمو دست یابد باید به پارسایی توجه یابد. امام علی{{ع}} همچنین می‌فرماید: {{متن حدیث|لَا يَزْكُو الْعِلْمُ بِغَيْرِ وَرَعٍ}}<ref>غررالحکم، ح۱۰۶۸۹.</ref>؛ «[[علم]] جز با پارسایی نمو و رشد نمی‌یابد».

# [[درستی]] دین: اگر بخواهیم دین ما از [[فساد]] دور بماند، باید پارسایی را عامل صلاح آن قرار دهیم. امام علی{{ع}} فرماید: {{متن حدیث|سَبَبُ صَلَاحِ الدِّينِ الْوَرَعُ}}<ref>غررالحکم، ح۵۵۱۲.</ref>؛ «سبب اصلاح دین [[پارسایی]] است».

# صلاح و درستی [[نفس انسانی]]: اصولاً صلاح نفس آن است که [[انسان]] [[پارسا]] باشد تا از فساد رهایی یابد؛ همچنین [[اصلاح نفس]] به پارسایی است. [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|سَبَبُ صَلَاحِ النَّفْسِ الْوَرَعُ}}<ref>غررالحکم، ح۵۵۴۷.</ref>؛ «سبب اصلاح نفس پارسایی است».

# چراغ [[رستگاری]] و [[پیروزی]]: امام علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ مِصْبَاحُ نَجَاحٍ}}<ref>غررالحکم، ح۷۵۰.</ref>؛ «پارسایی چراغ پیروزی و رستگاری است».

# کاهش [[گناه]]: امام علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|مَنْ زَادَ وَرَعُهُ نَقَصَ إِثْمُهُ}}<ref>غررالحکم، ح۸۳۳۱.</ref>؛ «هر کسی پارسایی‌اش افزایش یافت گناهش نقصان یافت».

# [[عبادت]] مفید: اگر کسی بخواهد عبادتی مفید و تأثیرگذار داشته باشد، باید پارسایی پیشه کند. [[امیرمؤمنان]] امام علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لَا خَيْرَ فِي نُسُكٍ لَا وَرَعَ فِيهِ}}<ref>المحاسن، ج۱، ص۶۵، حدیث ۹.</ref>؛ «خیری در عبادتی نیست که در آن پارسایی نباشد».

# تلاش مفید: هر تلاشی بدون پارسایی سود و فایده‌ای نخواهد داشت. [[امام صادق]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لَا يَنْفَعُ اجْتِهَادٌ لَا وَرَعَ فِيهِ}}<ref>الکافی، ج۲، ص۷۷، حدیث ۴.</ref>؛ «کوشش بدون پارسایی سودی ندارد».

# قبولی اعمال: چنان که [[خدا]] در [[قرآن]] فرموده است، قبولی اعمال با [[تقوای الهی]] و برای [[متقین]] است<ref>{{متن قرآن|وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ بِالْحَقِّ إِذْ قَرَّبَا قُرْبَانًا فَتُقُبِّلَ مِنْ أَحَدِهِمَا وَلَمْ يُتَقَبَّلْ مِنَ الْآخَرِ قَالَ لَأَقْتُلَنَّكَ قَالَ إِنَّمَا يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ}} «و برای آنان داستان دو پسر آدم (هابیل و قابیل) را به درستی بخوان! که قربانی‌یی پیش آوردند اما از یکی از آن دو پذیرفته شد و از دیگری پذیرفته نشد، (قابیل) گفت: بی‌گمان تو را خواهم کشت! (هابیل) گفت: خداوند تنها از پرهیزگاران می‌پذیرد» سوره مائده، آیه ۲۷.</ref>؛ و از آنجا که پارسایی نشانی از متقین است، [[پیامبر]]{{صل}} می‌فرماید: {{متن حدیث|لَوْ صَلَّيْتُمْ حَتَّى تَكُونُوا كَالْأَوْتَارِ وَ صُمْتُمْ حَتَّى تَكُونُوا كَالْحَنَايَا لَمْ يَقْبَلِ اللَّهُ مِنْكُمْ إِلَّا بِوَرَعٍ}}<ref>بحارالانوار، ج۸۴، ص۲۵۸، حدیث ۵۶ و ۷۰.</ref>؛ «اگر چنان [[نماز]] بگذارید که مانند زه کمان شوید؛ و چنان [[روز]] بگیرید که چون کمان و گنبد شوید، خدا از شما جز به [[پارسایی]] نمی‌پذیرد».

# [[نظام]] [[عبادت]]: [[امام زین العابدین]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ نِظَامُ الْعِبَادَةِ فَإِذَا انْقَطَعَ ذَهَبَتِ الدِّيَانَةُ كَمَا إِذَا انْقَطَعَ السِّلْكُ اتَّبَعَهُ النِّظَامُ}}<ref>تنبیه الخواطر، ج۲، ص۸۸.</ref>؛ «پارسایی نظام عبادت است. پس هرگاه پارسایی قطع شود [[دیانت]] از میان برود همچنان که با قطع و بریده شدن نخ نظام از میان می‌رود».

# بهترین [[یار]] در [[دنیا]] و [[آخرت]]: [[امام علی]]{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ خَيْرُ قَرِينٍ}}<ref>غررالحکم، ح۴۹۳.</ref>؛ «پارسایی بهترین [[دوست]] همراه در دنیا و آخرت است».

# [[برترین]] [[لباس]]: همان‌طوری که [[لباس تقوا]] بهترین است، لباس ورع و پارسایی برترین است. امام علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|الْوَرَعُ أَفْضَلُ لِبَاسٍ}}<ref>غررالحکم، ح۴۷۶.</ref>؛ «پارسایی بهترین لباس است».

# عزت‌آفرین: امام علی{{ع}} می‌فرماید: {{متن حدیث|وَرَعٌ يُعِزُّ خَيْرٌ مِنْ طَمَعٍ يُذِلُّ}}<ref>غررالحکم، ح۱۰۰۷۹.</ref>؛ «پارسایی که عزت‌آفرین باشد بهتر از طمعی است که خواری‌آور است».

# بهره‌مند از [[ولایت]] [[معصومان]]{{عم}}: [[امام باقر]]{{ع}} به خیثمة در زمانی که برای خداحافظی نزدش آمد فرمود: {{متن حدیث|أَبْلِغْ مَوَالِيَنَا السَّلَامَ عَنَّا، وَ أَوْصِهِمْ بِتَقْوَى اللَّهِ الْعَظِيمِ، وَ أَعْلِمْهُمْ يَا خَيْثَمَةُ أَنَّا لَا نُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً إِلَّا بِعَمَلٍ، وَ لَنْ يَنَالُوا وَلَايَتَنَا إِلَّا بِوَرَعٍ}}<ref>بحارالانوار: ج۷۰، ص۳۰۹، حدیث ۳۸.</ref>؛ «[[سلام]] ما را به [[دوستداران]] ما برسان و ایشان را به تقوای خدای عظیم سفارش کن و به آنان ای خیثمه، از طرف ما اعلام کن به [[راستی]] هیچ چیزی آنان را از خدا بی‌نیاز نمی‌کند مگر عمل و هرگز به ولایت ما نمی‌رسند، مگر با پارسایی»<ref>[[خلیل منصوری|منصوری، خلیل]]، [[عرفان در قرآن (کتاب)|عرفان در قرآن]]، ص ۱۲۴ ـ ۱۳۰.</ref>.