شیعه‌شناسی: تفاوت میان نسخه‌ها

'''شیعه‌شناسی''' شناخت [[شیعه]] به عنوان "فرقۀ ناجیه" و تجسّم [[اسلام]] ناب، توجّه بسیاری را جلب کرده است. این شناخت شامل مقوله‌های اقتصادی، فرهنگی، آداب و سنن، فقه و حدیث، رجال و شخصیت‌ها، کتب و آثار علمی، شهرها و کشورها، مراکز و مؤسّسات می‌شود<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۳۵۶.</ref>.

*دربارۀ شناخت شیعه در زمینۀ بحث‌های کلامی و اعتقادی، باید به کتاب‌های علمای [[شیعه]] یا کتبی که پیرامون مسائل اعتقادی تشیّع نوشته شده مراجعه کرد. در زمینۀ آثار علمی و تألیفات نیز به کتب خاصّ این موضوع. در دائرة المعارف‌های مختلف نیز در مدخل‌های گوناگون به شیعه‌شناسی پرداخته شده است.<ref>مثل دائرة المعارف تشیع ص ۴۶۱</ref> در کتاب "یادنامۀ علامه امینی"<ref>ص۵۱۳ شرکت سهامی انتشار ۱۳۵۲ش</ref> مقاله‌ای است با عنوان "[[۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه (مقاله)|۴۰۰ کتاب در شناخت شیعه]]" به قلم استاد [[محمد رضا حکیمی]]، که افزون بر آن چهارصد کتاب، کتاب‌های فراوان دیگری را که[[ اهل سنت]] دربارۀ [[اهل بیت]] و [[امام مهدی|حضرت مهدی]]{{ع}}، نیز برخی نویسندگان غیر مسلمان نوشته‌اند نام می‌برد. مؤلفان نیز در طول تاریخ به معرفی چهره‌های علمی و شخصیت‌های برجسته شیعه پرداخته‌اند، همچون [[سید محسن الأمین]] در "[[اعیان الشیعه (کتاب)|اعیان الشیعه]]" و شیخ [[آقابزرگ تهرانی]] در [[طبقات اعلام الشیعه (کتاب)|طبقات اعلام الشیعه]] و [[سید عبدالحسین شرف الدین عاملی]] در [[مع موسوعات رجال الشیعه (کتاب)|مع موسوعات رجال الشیعه]]. پژوهشگرانی نیز به شناساندن آثار و تألیفات شیعه پرداخته‌اند، همچون شیخ آقا بزرگ تهرانی در "[[الذریعة الی تصانیف الشیعه (کتاب)|الذریعة الی تصانیف الشیعه]]" و [[سید حسن صدر]] در "[[تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام (کتاب)|تأسیس الشیعة لعلوم الاسلام]]"<ref>ترجمه‌اش با عنوان «شیعه بنیان‌گذاران فرهنگ اسلام» از مشتاق عسکری</ref> و عامر الحلو در "[[معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه (کتاب)|معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعة الامامیّه]]". برخی هم به معرفی معتقدات شیعه در اصول و فروع و... پرداخته‌اند، مانند کاشف الغطاء در [[اصل الشیعة و اصول‌ها (کتاب)|اصل الشیعة و اصول‌ها]]، و [[علامه طباطبایی]] در [[شیعه در اسلام (کتاب)|شیعه در اسلام]] و [[محمد جواد مغنیه]] در [[الشیعة و التشیع (کتاب)|الشیعة و التشیع]] و [[مهدی سراج]] در [[شیعه چه می‌گوید؟ (کتاب)|شیعه چه می‌گوید؟]] و [[محمد حسین مظفر]] در [[عقائد الامامیه (کتاب)|عقائد الامامیه]]. افزون بر مطالبی که در فرهنگنامه‌ها آمده است، معرفی شیعه در زمینۀ مسائل خاص [[امامت]] و پاسخگویی به شبهات و ردّ ادعاهای بی‌اساس معاندین انجام یافته است. کتاب‌های رجالی و بیوگرافی‌های مجموعه‌ای یا تک‌نگاریها هم جای خاصّ خود را دارد. به دلیل اهمیت و نقش‌آفرینی فکر و فرهنگ شیعی در طول تاریخ و در عصر حاضر و نهضت‌های مهم برخاسته از این تفکّر و باور، به‌ویژه آنچه به صورت "انقلاب اسلامی" در ایران شکل گرفت، توجّه دوباره به "شیعه‌شناسی" را برانگیخت و در غرب و آمریکا و حتّی اسرائیل، تلاش‌های جدیدی برای شناخت ماهیت این اندیشه و پیروانش صورت گرفت.<ref>از جمله در دانشگاه تی آویو اسرائیل در سال ۱۳۶۳ سمیناری برگزار شد و در آن سمینار موضوع این کنفرانس بررسی تشیع بود(ر.ک.کیهان ۶۳/۱۰/۶)</ref> در سال‌های اخیر نهضت شیعه‌شناسی در اروپا و آمریکا شدّت و گسترش بیشتری یافته و تحوّلات جدید در کشورهای اسلامی و عربی بر دامنۀ آن افزوده است. به‌هرحال، شیعه را یا باید از رجال و شخصیت‌هایش شناخت، یا از آثار علمی فرهنگی در زمینه‌های مختلف، یا از گفتار دیگران دربارۀ این مجموعه و فرقه، یا از عمل و رفتار آنان در جامعه و تاریخ. شناخت شیعه از بعد تاریخی، پیدایش فرقه‌ها، ویژگی‌های فکری و اعتقادی و مکتب [[اهل بیت]]{{عم}} بحث مبسوطی می‌طلبد که خارج از حوصلۀ این اثر است. کتابشناسی در ابعاد مختلف تشیّع نیز، کاری عظیم است و تألیفی مستقل می‌طلبد،<ref>ر.ک. فصلنامه شیعه‌شناسی شماره ۱ بهار۸۲</ref> همچنان‌که افرادی چون شیخ [[آقا بزرگ تهرانی]]، [[سید محسن امین]]، [[سید حسن صدر]] و... در این عرصه آثار جاویدان عرضه کرده‌اند(...)<ref>[[جواد محدثی|محدثی، جواد]]، [[فرهنگ غدیر (کتاب)|فرهنگ غدیر]]، ص:۳۵۶.</ref>