نامۀ ۷۲ نهج البلاغه: تفاوت میان نسخه‌ها

*پندی است که امام به پسر عم خویش، عبدالله بن عباس، در معرفی دنیا و روزی انسان‌ها می‌دهد. در این پند چندین نکته وجود دارد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>:

#آن‌که آدمی پیش از فرارسیدن اجل نمی‌میرد، چون اجل همان وقت معینی است که تنها در دانش خداوندی است و خداوند هرچیز را از روی حکمت معین می‌کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>

#این‌که آنچه روزی آدمی نیست، نصیبش نخواهد شد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>

#آن‌که روزگار دو روز است: روزی که به سود آدمی است، که منافعی چون لذت و کمالات نصیب او می‌شود و روزی به زیان او، که در آن روز زیان‌هایی چون درد و رنج و پیامدهای آن نصیبش می‌شود. خداوند متعال می‌فرماید:روزگار را به اختلاف میان مردم می‌گردانیم<ref>{{متن قرآن| إِن يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِّثْلُهُ وَتِلْكَ الأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُواْ وَيَتَّخِذَ مِنكُمْ شُهَدَاء وَاللَّهُ لاَ يُحِبُّ الظَّالِمِينَ }}؛ سوره آل عمران، آیه ۱۴۰</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>

#این‌که به او یادآوری می‌کند آنچه سهم انسا از خوبی‌های دنیاست، در هر شرایطی (حتی اگر ناتوان باشد) به او می‌رسد، زیرا علم خداوند بر آن استوار شده و نیز آنچه از شر دنیا در علم ازلی ثبت است نیز، نصیب آدمی می‌شود، هر چند فردی توانمند باشد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 813.</ref>

*امام {{ع}} در این نامه از واژه‌های ناتوانی و تانوایی یاد کرده است تا معلوم سازد تمام امور و مقدرات مربوط به مدبر داناست و اوست که تمام این‌ها را افاضه می‌کند و به وجود آورنده وسایل همه و ناظم وجود تمامی آن‌هاست. خداوند قسمت‌کننده کمالات و بهره‌مندی‌ها و روزی‌کننده نیک و بد براساس دانش و حکمت خویش است. گاهی موجود زنده‌ای ناتوان است در صورتی که روزی فراوان نصیبش می‌شود و همین ناتوانی زمینه‌ای برای فراوانی روزی اوست. گاهی نیز فردی نیرومند است، اما نیرومندی سبب محرومیت او می‌شود. در هر حال خداوند مافوق همه است و بر همگان احاطه دارد و او روزی‌دهنده و بسیار تواناست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>

*قرینه تاریخی مشخصی برای این نامه در شروح نهج البلاغه ذکر نشده است، اما صاحب کتاب نهج السعادة فی مستدرک نهج البلاغة تاریخ نامه را سال ۳۹ ق می‌داند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>

*به‌عنوان چکیده‌ای از این نامه می‌توان گفت هر چیز در عالم از اراده الهی سرچشمه می‌گیرد؛ اراده‌ای که از دانش و حکمت خداوند نشأت می‌گیرد و متناسب با استعداد آدمی و قابلیت‌های او و مصالح موجود جریان می‌یابد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 814.</ref>

*اما بعد، تو از اجل خویش پیش نخواهی افتاد و آنچه را روزی تو نیست به تو نخواهند داد. بدان که روزگار دو روز است: روزی به سود توست و روزی به زیان تو، و این که دنیا خانه‌ای است گردان، از دست این به دست آن. آنچه از آن توست هرچند ناتوان باشی، خود را به تو خواهد رساند و آنچه به زیان توست به نیروی خود بازش نتوانی گرداند.