|
|
| (۲۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{خرد}} | | {{اسلام عمودی}} |
| {{نبوت}} | | {{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[فروع دین در قرآن]] - [[فروع دین در حدیث]] - [[فروع دین در نهج البلاغه]] - [[فروع دین در کلام اسلامی]] - [[فروع دین در معارف و سیره رضوی]]| پرسش مرتبط = فروع دین (پرسش)}} |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[فروع دین در قرآن]] | [[فروع دین در حدیث]] | [[فروع دین در نهج البلاغه]] | [[فروع دین در کلام اسلامی]] | [[فروع دین در عرفان اسلامی]]</div>
| |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[فروع دین (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
|
| |
|
| ==مقدمه== | | == مقدمه == |
| *[[تعالیم]] [[آیین اسلام]]، دارای دو بخش [[اعتقادی]] و عملیاند. بخش [[اعتقادی]]، از [[اصول دین]] و [[مذهب]] سخن میگوید و بخش عملی، از فروع دین. بخش دوم را از آن رو "[[فروع]]" خوانند که در برابر "اصول" جای دارد<ref>فرهنگ معارف اسلامی، ۳/ ۴۴۲.</ref>. نه از آن رو که اهمیت ندارد. از این رو، [[پایبندی]] به فروع دین نیز- همچون [[اصول دین]]- [[واجب]] است. فروع دین مجموعهای از [[وظایف]] و [[تکالیف]] عملی است که [[پیامبر اسلام]] {{صل}} برای [[سعادت دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسانها]] از [[وحی]] برگرفته و [[ابلاغ]] کرده است. برخی از فروع دین، رابطه [[انسان]] با [[خدا]] را در قالب [[قوانین]] و [[احکام]] بیان میکنند و وظایفی را برای او پیش میکشند؛ وظایفی همچون [[نماز]]، [[روزه]] و [[حج]]. برخی دیگر به وظایفی که [[انسانها]] در برابر یکدیگر دارند نظر دارند و روابط انسانی را تنظیم میکنند؛ مانند [[جهاد]]، [[خمس]] و بیع<ref>دائرة المعارف تشیع، ۲/ ۱۵۲.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 359.</ref>. | | * [[تعالیم]] [[آیین اسلام]]، دارای دو بخش [[اعتقادی]] و عملیاند. بخش [[اعتقادی]]، از [[اصول دین]] و [[مذهب]] سخن میگوید و بخش عملی، از فروع دین. بخش دوم را به خاطر این "[[فروع]]" میگویند که در برابر "اصول" جای دارد<ref>ر. ک. فرهنگ معارف اسلامی، ج ۳، ص ۴۴۲.</ref>، نه از آن جهت که اهمیت ندارد. لذا [[پایبندی]] به فروع دین ـ همچون [[اصول دین]] ـ [[واجب]] است. فروع دین، آن دسته از [[واجبات]] عملی است که [[ایمان واقعی]] در گرو انجام دادن آنهاست. بنابراین، دستورهای [[اسلام]] که به عمل [[انسان]] مربوط است، فروع دین نام دارد و اهم آنها [[نماز]]، [[روزه]]، [[خمس]]، [[زکات]]، و [[حج]] هستند<ref>ر. ک. جمعی از نویسندگان، دانشنامه کلام اسلامی، مدخل «اسلام».</ref>. |
| *[[دانش]] [[فقه]] و اصول، از دانشهای [[اسلامی]] هستند که در قلمرو فروع دین، به پرسشهای [[انسان]] پاسخ میدهند و [[وظایف]] او را مشخص میسازند<ref>آشنایی با علوم اسلامی، ۲۵۲؛ مناهج الاصول الی علم الاصول، ۱/ ۵۴- ۴۵.</ref>. [[فقهای شیعه]] از رهگذر این [[دانشها]]، فروع دین را از متون [[دینی]] استخراج و [[استنباط]] میکنند و [[احکام عملی]] [[شریعت]] را به دست میدهند. منابعی که [[فقها]] از آنها [[بهره]] میجویند عبارتاند از: کتاب ([[قرآن]])، [[سنت]] ([[حدیث]])، [[اجماع]] و [[عقل]]<ref>اصل الشیعة و اصولها، ۱۱۴ و ۱۱۵.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 359.</ref>.
| |
| *میان اصول و فروع دین تفاوتهایی وجود دارد که عبارتاند از:
| |
| #[[اصول دین]] از [[اعتقادات]] و ایمانیات سخن میگویند؛ ولی فروع دین نظر به عمل [[انسان]] دارند<ref>آموزش دین، ۱۸- ۱۰.</ref>.
| |
| #[[اصول دین]] [[نیازمند]] یقیناند و از این رو، [[تقلید]] را برنمیتابند؛ اما فروع دین [[نیازمند]] [[تبلیغ]] و بیاناند و [[حکم عقل]] در آنها کافی نیست و از این رو تقلیدپذیرند<ref>المیزان، ۱۳/ ۵۸ و ۵۹.</ref>.
| |
| #[[اصول دین]] از مقوله إخبار و [[وصف]] کردناند؛ اما فروع دین، انشائی و دستوریاند و [[امر و نهی]]<ref>کفایة الاصول، ۴۱- ۳۴.</ref>.
| |
| #در [[اصول دین]] اختلافی نیست؛ اما گاه در فروع دین اختلافاتی رخ مینماید. این بدان سبب است که عمل به ظن در [[اصول دین]] روا نیست؛ ولی ظن معتبر گاه در فروع دین منشأ عمل میشود<ref>شریعت در آینه معرفت، ۱۶۲- ۱۵۸ و ۳۶۶- ۳۶۰.</ref>.
| |
| #[[نسخ]] به فروع دین راه دارد؛ اما در [[اصول دین]] به هیچ روی وجود ندارد<ref>کشاف اصطلاحات الفنون، ۱/ ۷۶۰.</ref>. و. علمای [[شیعه]] [[اصول دین]] را پنج اصل دانستهاند؛ اما [[فروع]] را هشت یا ده فرع<ref>مجموعه آثار، ۱۷/ ۲۲۰.</ref>. حتی گاه هر آنچه را در برابر اصول جای دارد و جزو [[احکام عملی]] است، از فروع دین شمردهاند<ref>معارف و معاریف، ۴/ ۱۷۱۵؛ شرح المواقف، ۱/ ۳۸.</ref>.<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 350-360.</ref>.
| |
|
| |
|
| ==منابع== | | == تفاوت میان اصول و فروع دین == |
| * [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']] | | * میان اصول و فروع دین تفاوتهایی وجود دارد که عبارتاند از: |
| | # [[اصول دین]] از [[اعتقادات]] و [[ایمان]] سخن میگویند؛ ولی فروع دین نظر به عمل [[انسان]] دارند. |
| | # [[اصول دین]] [[نیازمند]] یقیناند و از این رو، [[تقلید]] را برنمیتابند؛ اما فروع دین [[نیازمند]] [[تبلیغ]] و بیاناند و [[حکم عقل]] در آنها [[کافی]] نیست و از این رو تقلیدپذیرند. |
| | # [[اصول دین]] از مقولۀ إخبار و وصف کردن است؛ اما فروع دین، انشائی و قابل [[دستور]] دادن و [[امر و نهی]] است. |
| | # در [[اصول دین]] اختلافی نیست؛ اما گاه در فروع دین اختلافاتی رخ مینماید و این بدان سبب است که عمل به [[ظن]] در [[اصول دین]] روا نیست؛ ولی ظنِ معتبر گاهی در فروع دین منشأ عمل میشود. |
| | # [[نسخ]] در فروع دین راه دارد؛ اما در [[اصول دین]] به هیچ روی وجود ندارد. |
| | # علمای [[شیعه]] [[اصول دین]] را پنج اصل دانستهاند؛ اما [[فروع]] را هشت یا ده فرع میدانند و حتی گاهی هر آنچه در برابر اصول جای دارد و جزء [[احکام عملی]] است را از فروع دین شمردهاند<ref>ر. ک. [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۳۵۰-۳۶۰.</ref>. |
|
| |
|
| ==جستارهای وابسته== | | == منابع == |
| | {{منابع}} |
| | # [[پرونده:1414.jpg|22px]] [[پژوهشکده تحقیقات اسلامی]]، [[فرهنگ شیعه (کتاب)|'''فرهنگ شیعه''']] |
| | # [[پرونده:10119661.jpg|22px]] [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|'''فرهنگ اصطلاحات علم کلام''']] |
| | {{پایان منابع}} |
|
| |
|
| ==پانویس== | | == پانویس == |
| {{یادآوری پانویس}} | | {{پانویس}} |
| {{پانویس2}}
| |
|
| |
|
| [[رده:مدخل]]
| |
| [[رده:فروع دین]] | | [[رده:فروع دین]] |
