تجسم اعمال: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط | موضوع مرتبط = معاد | عنوان مدخل = | مداخل مرتبط = [[تجسم اعمال در قرآن]] - [[تجسم اعمال در کلام اسلامی]] - [[تجسم اعمال در فرهنگ و معارف انقلاب اسلامی]]| پرسش مرتبط  = }}

'''تجسم اعمال''' به‌معنای مجسم‌ شدن [[اعمال]]، [[اعتقادات]] و نیت‌های [[انسان‌ها]] و ظهور و بروز آنها به صورتی مناسب با عمل در [[روز قیامت]] است. دلایل متعددی از [[آیات]] و [[روایات]] بر این امر دلالت می‌کند. از جمله آثاری که اعتقاد به تجسم اعمال دارد عبارت است از: حل مسئله تناسب اعمال و جزا؛ حل مسئله خلود در جهنم؛ ثبوت [[معاد جسمانی]] و ثبوت [[تکامل]] برزخی.

== معناشناسی ==

تجسم به معنای تناور شدن<ref>زمخشری، الکشاف، ۲۵۷.</ref> و قوت و اشتداد در جسمیت<ref>مصطفوی، التحقیق، ۲/۸۸.</ref> و در اصطلاح به معنای جسمانی‌ شدن<ref>ابن‌رشد، رسالة ما بعد الطبیعه، ۹۵؛ ملاصدرا، ایقاظ النائمین، ۱۹.</ref> است. تجسم یا [[تجسد اعمال]]<ref>نراقی، جامع السعادات، ۱/۴۹.</ref>، به معنای مجسم‌ شدن [[اعمال]]، [[اعتقادات]] و نیت‌های [[انسان‌ها]] و ظهور و بروز آنها به صورتی مناسب با عمل در [[روز قیامت]] است<ref>بهایی، الکشکول، ۱۹۲؛ ملاصدرا، المبدأ و المعاد، ۴۶۶؛ ملاصدرا، العرشیه، ۲۸۲–۲۸۳.</ref>.<ref>[[حسین دیبا|دیبا]] و [[سید علی احمدی امیری|احمدی امیری]]، [[تجسم اعمال - دیبا و احمدی امیری (مقاله)|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[دانشنامه امام خمینی ج۳ (کتاب)|دانشنامه امام خمینی ج۳]]، ص۲۵۵ ـ ۲۶۳؛ [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۵۹-۱۸۰؛ [[مسلم محمدی|محمدی، مسلم]]، [[فرهنگ اصطلاحات علم کلام (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات علم کلام]]، ص ۲۰۸.</ref>

== پیشینه بحث ==

زمینه اولیه طرح این بحث به دوران صدر اسلام بازمی‌گردد و [[مسلمانان]] و [[اندیشمندان اسلامی]] در مواجهه با برخی [[آیات]] بدین نکته پی می‌بردند که رابطه میان عمل [[انسان]] و جزای آن، رابطه‌ای صرفاً قراردادی نیست؛ مثلاً زمانی که در [[قرآن کریم]] [[اموال]] ستانده شده به ناحق از [[یتیم]] [[آتش]] شمرده می‌شود<ref>{{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا}} «آنان که دارایی‌های یتیمان را به ستم می‌خورند جز این نیست که در شکم خود آتش می‌انبارند» سوره نساء، آیه ۱۰.</ref> یا وقتی از آوردن اعمال در [[روز قیامت]] سخن می‌گوید و بیان می‌شود که [[خداوند]] عمل [[بنده]] را حتی اگر هم‌سنگ دانه خردلی باشد، در [[قیامت]] می‌آورد<ref>{{متن قرآن|إِنْ تَكُ مِثْقَالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ... يَأْتِ بِهَا اللَّهُ}} «اگر (کرداری) همسنگ دانه خردلی باشد... خداوند آن را می‌آورد» سوره لقمان، آیه ۱۶.</ref>، نمی‌توان از ظهور این تعابیر در تجسم اعمال و وجود رابطه تکوینی یاد شده به راحتی گذر کرد. البته [[مفسران]] متقدم به واسطه وجود آیاتی که در ظاهر جزای [[اخروی]] را به صورتی قراردادی و نه به صورت تجسم اعمال بیان می‌کند، سعی در توجیه و [[تأویل]] این ظهور داشتند<ref>آلوسی، محمود بن عبدالله، روح‌المعانی، ج۸، ص۱۲۴؛ طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان، ج۲، ص۸۹۶-۸۹۷.</ref>، اما بعدها با پذیرش این نظریه از سوی برخی مفسران، کم‌کم این دیدگاه به عنوان نظریه غالب مفسران دانسته شد تا جایی که برخی آن را [[ضروری دین]] دانستند<ref>نراقی، مهدی، جامع السعادات، ج۱، ص۵۳.</ref>.<ref>[[حسن رضائی|رضائی، حسن]]، [[تجسم اعمال - رضائی (مقاله)|مقاله «تجسم اعمال»]]، [[فرهنگنامه کلام اسلامی (کتاب)|فرهنگنامه کلام اسلامی]]، ص ۱۳۸.</ref>

== [[دلایل نقلی]] تجسم اعمال ==

 

 

 

 

== پانویس ==

{{پانویس}}

 

{{قیامت}}