گوشه‌گیری: تفاوت میان نسخه‌ها

:*[[پیامبر اکرم]]{{صل}} فرمودند: "ای [[فرزندان عبدالمطلب]]! شما نمی‌توانید با [[اموال]] خود همه [[مردم]] را [[دوستدار]] خودگردانید، از این‌رو با آنان با روی باز و چهره شاد برخورد کنید"<ref>{{متن حدیث|عَنِ الْإِمَامِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ رَسُولُ اللَّهِ{{صل}} يَا بَنِي عَبْدِ الْمُطَّلِبِ إِنَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النَّاسَ بِأَمْوَالِكُمْ فَالْقَوْهُمْ بِطَلَاقَةِ الْوَجْهِ وَ حُسْنِ الْبِشْرِ}}؛اصول کافی، ج۲، ص۱۰۳.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۴، ص ۴۸۰-۴۸۱.</ref>.

*گاه نیز اُنس و اُلفت در معنایی خاص‌تر از این معنا، یعنی [[برادری]] به کار می‌رود؛ [[روایات]] ما در این رابطه نیز بسیار زیاد است:

:*[[امام صادق]]{{ع}} فرمودند: "[[مؤمن]] [[برادر]] [[مؤمن]] است، چشم او و راهنمای اوست، نه به او [[خیانت]] می‌کند و نه به او [[ظلم]] می‌کند و نه در معامله ناراستی می‌کند و نه به او وعده‌ای می‌دهد که از آن تخلُّف ورزد"<ref>{{متن حدیث|عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ{{ع}} قَالَ: الْمُؤْمِنُ أَخُو الْمُؤْمِنِ عَيْنُهُ وَ دَلِيلُهُ لَا يَخُونُهُ وَ لَا يَظْلِمُهُ وَ لَا يَغُشُّهُ وَ لَا يَعِدُهُ عِدَةً فَيُخْلِفَهُ}}؛ اصول کافی، ج۲، ص۱۶۶.</ref><ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۴، ص ۴۸۱.</ref>.

*گاه نیز اُلفت به معنای تلاش در رفع نیازمندی‌های دیگران و شادمان ساختن آنان، به کار رفته است. این معنا نیز در [[روایات]] ما به شدّت به تأکید گرفته شده، به‌گونه‌ای که گذشته از ثواب‌های بسیار آن، گویا آن را به نوعی [[واجب]] دانسته‌اند؛ در این زمینه به این [[حدیث شریف]] بنگرید:

*شاید کسانی بر آن روند که [[قانون]] [[مواسات]] و [[قانون]] [[ایثار]]، هیچ مؤیّدی در [[شریعت]] نداشته دلیلی بر آن دلالت نمی‌کند؛ ما امّا برآنیم که اگر [[ایمان]] [[حقیقی]] در [[جان]] کسی نشیند، [[قلب]] او خود بر صحّت این دو [[قانون]] دلالت می‌نماید: {{متن قرآن|قَالَتِ الْأَعْرَابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلَكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنَا وَلَمَّا يَدْخُلِ الْإِيمَانُ فِي قُلُوبِكُمْ وَإِنْ تُطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَا يَلِتْكُمْ مِنْ أَعْمَالِكُمْ شَيْئًا إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أُولَئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ}}<ref>«تازی‌های بیابان‌نشین گفتند: ایمان آورده‌ایم بگو: ایمان نیاورده‌اید بلکه بگویید: اسلام آورده‌ایم و هنوز ایمان در دل‌هایتان راه نیافته است و اگر از خداوند و پیامبرش فرمان برید از (پاداش) کردارهایتان چیزی کم نمی‌کند که خداوند آمرزنده‌ای بخشاینده است تنها مؤمنانند که به خداوند و پیامبرش ایمان آورده‌اند سپس تردید نورزیده‌اند و با دارایی‌ها و جان‌هایشان در راه خداوند جهاد کرده‌اند، آنانند که راستگویند» سوره حجرات، آیه ۱۴-۱۵.</ref>.

*این وعده‌ای است که [[خداوند]] آن را طرح نموده، و در بسیاری از [[آیات قرآن]] بر آن تأکید ورزیده است. آری! اگر [[ایمان]] در [[قلب]] کسی خانه گزیند، می‌تواند به مقتضای این دو [[قانون]] عمل نماید<ref>[[حسین مظاهری|مظاهری، حسین]]، [[دانش اخلاق اسلامی ج۴ (کتاب)|دانش اخلاق اسلامی]]، ج۴، ص ۴۸۶-۴۸۷.</ref>.

===نکته سوّم===

*اخلاق‌پژوهان در این مبحث به اشتباهی بزرگ دچار شده‌اند؛ چه [[گمان]] کرده‌اند که دو [[فضیلت]] [[عزلت]] و الفت / گوشه‌گیری و انس داشتن با [[مردم]]، در تضاد بوده از این‌رو نمی‌تواند در یک نفر به صورت همزمان پدید آید؛ بلکه اگر هر یک از این دو در [[نفس]] کسی [[راسخ]] شد، آن دیگری را از دست خواهد داد. اینان، تضادّ میان این دو [[فضیلت]] را، همچون تضادّ میان [[فضائل]] و [[رذائل]] دانسته، چون نتوانسته‌اند میان این دو جمع نمایند، به سخنان بی‌سرانجامی دچار شده‌اند. گاه یکی را بر دیگری ترجیح داده، و گاه [[روایات]] مربوط به [[فضیلت]] هر یک را ذکر و در [[مقام]] جمع میان آن [[روایات]] برآمده‌اند. در مرتبه آخر نیز به تبعیّت از غزالی در "[[احیاء]] [[علوم]] الدّین"، تفاوت افراد، زمان‌ها و مکان‌ها را در این زمینه راه خلاصی دانسته، بر آن رفته‌اند که کسی که به [[مقام]] الفت رسد، بهتر است [[عزلت]] گزیند؛ امّا کسی که هنوز به آن [[مقام]] نرسیده، بهتر است تا همچنان در میان [[مردم]] بوده با آنان [[معاشرت]] نماید.