وفای به عهد: تفاوت میان نسخه‌ها

*وفای به عهد و [[پیمان]] در [[فرهنگ دینی]]، جایگاهی والا دارد و از مصادیق [[مسئولیت‌پذیری]] [[انسان]] به‌شمار می‌رود. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] به این موضوع اشاره دارد. [[آیات]] نخستین سوره [[مائده]] و [[آیه]] ۳۴ سورل [[اسراء]] و [[آیه]] ۹۱ سوره نحل، آشکارا به این موضوع اشاره کرده است:ای کسانی‌که [[ایمان]] آورده‌اید، به پیمان‌ها وفا کنید...<ref>{{متن قرآن| يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ أُحِلَّتْ لَكُم بَهِيمَةُ الأَنْعَامِ إِلاَّ مَا يُتْلَى عَلَيْكُمْ غَيْرَ مُحِلِّي الصَّيْدِ وَأَنتُمْ حُرُمٌ إِنَّ اللَّهَ يَحْكُمُ مَا يُرِيدُ}}؛ سوره مائده، آیه ۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 890</ref>.

*وفای به عهد از دو بعد فردی و [[اجتماعی]] مورد توجه [[امام]]{{ع}} قرار گرفته است. [[هم‌بستگی]] این صفت با کمال روحی و انسانیَت [[انسان]] در [[ارتباط مستقیم]] است. [[انسان]] هرقدر از [[کمال انسانی]] برخوردار باشد، نسبت به عهده و [[پیمان]] خویش پای‌بندی بیشتری دارد. از دیگر سو، پای‌بند نبودن به [[عهد]] و [[پیمان]]، پایه‌های [[ایمان]] را متزلزل می‌کند. از این‌رو [[امام]]{{ع}} بنیاد دین‌درای را [[ادای امانت]] و [[وفای به پیمان]]، [[امانت‌داری]] را معیار [[ایمان]] و [[دیانت]]، [[امین]] بودن و [[ادای امانت]] را رأس [[اسلام]] برمی‌شمرد و پای‌بندی به تعهدات و پیمان‌ها را عامل بازدارنده [[انسان]] از [[خیانت]] و رعایت [[اخلاق]] در همه وجوه فردی و [[اجتماعی]] و [[خانوادگی]] می‌داند. به‌همین [[دلیل]] از دیدگاه [[امام]]، بدترین [[مردمان]] کسی است که بر [[عهد]] خویش پای‌بند نباشد<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 890.</ref>.

*از دیگر سو، وفای به عهد به‌دلیل [[ارزش]] [[اجتماعی]] آن و تأثیری که در [[روابط اجتماعی]] و تثبیت بنیاد [[جامعه]] می‌گذارد، مورد توجه [[امام علی]]{{ع}} است. وفای به عهد موجب برقراری [[اعتماد]] در [[جامعه]] و به تبع ان ایجاد انس و الفت افراد با یکدیگر و گسترش تعامل بین آنها و در نتیجه، ایجاد [[وحدت]] و [[هم‌بستگی]] [[اجتماعی]] می‌شود. [[امام]]{{ع}} در [[نهج البلاغه]] بر این موضوع تأکید دارد و حتی رعایت آن را در مورد [[دشمن]] نیز مورد [[تصدیق]] قرار می‌دهد: اگر با [[دشمن]] پیمانی بستی یا او را [[امان]] دادی، [[پیمان]] را وفا کن و [[امان]] را ادا، و از [[دل]] و [[جان]] بر سر آن باش، زیرا [[مردم]] (با وجود گوناگونیِ خواست‌ها و اختلاف‌نظرهاشان) اتفاق نظری که در اهمیت وفای به عهد دارند، در هیچ یک از فرایض دیگر [[الهی]] ندارند. حتی [[مشرکان]] هم آن را رعایت می‌کنند، زیرا عواقب [[پیمان‌شکنی]] را می‌دانند<ref>نهج البلاغه، نامه ۵۳</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 890.</ref>.

*[[امام]]{{ع}} در فرازی دیگر از [[نامه]] ۵۳ وفای به عهد و [[پیمان]] را مایه امن و [[آسایش]] در [[جامعه]] می‌داند که در سایه آن [[امنیت جامعه]] و [[مردمان]] تأمین می‌شود. از این‌رو خود چندان پای‌بند به [[عهد]] و [[پیمان]] خویش بود که پس از ماجرای [[حکمیت]] که [[امام]] به آن [[راضی]] نبود، در پاسخ برخی که نقض عهدنامه را از او می‌خواستند، فرمود: آیا پس از اینکه عهدی را نوشتیم، آن را نقض کنیم؟ این کار جایز نیست<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 890.</ref>.

*[[اندیشه]] [[توحیدی]] [[امام]]{{ع}} هر [[پیمان]] و تعهدی را مانند [[پیمان]] با [[خدا]] می‌بیند و هرگز اجازه عهدشکنی به خود نمی‌دهد. [[خداوند]] در [[قرآن کریم]] می‌فرماید: {{متن قرآن| وَأَوْفُواْ بِعَهْدِ اللَّهِ إِذَا عَاهَدتُّمْ وَلاَ تَنقُضُواْ الأَيْمَانَ بَعْدَ تَوْكِيدِهَا وَقَدْ جَعَلْتُمُ اللَّهَ عَلَيْكُمْ كَفِيلاً إِنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ}}<ref>سوره نحل، آیه ۹۱</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 891.</ref>.

*از این‌رو شکستن [[عهد]] و [[پیمان]] [[گناه]] است. پای‌بندی [[امام]]{{ع}} بر [[عهد]] و [[پیمان]] به اندازه‌ای است که حتی حاضر نشد با کسی که [[نیرنگ]] می‌بست و [[نقص]] [[پیمان]] را بدون کمترین دغدغه‌ای به‌کار می‌گرفت، مقابله به مثل کند<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 891.</ref>.

*[[خیانت]] در [[امانت]] و شکستن [[عهد]] و [[پیمان]]، [[انسان]] را در این [[جهان]] [[خوار]] و رسوا می‌کند و اثر آن در [[آخرت]] بس بزرگ‌تر از اثر این‌جهانی آن است<ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 891.</ref>.

*آن کس که به [[امانت]] [[الهی]] بی‌اعتنا باشد و در کشتزار [[خیانت]] چرد و شخصیت انسانی و [[دینی]] خود را پاس ندارد، [[ذلت]] و [[خواری]] را در [[دنیا]] برای خود خریده است و در [[آخرت]] نیز، ذلیل‌تر و بدبخت‌تر خواهد شد<ref>نهج البلاغه، نامه ۲۶</ref><ref>[[دانشنامه نهج البلاغه ج۲ (کتاب)|دانشنامه نهج البلاغه]]، ج۲، ص 891.</ref>.