←راسخان در علم در روایات
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
==[[راسخان در علم]] در [[روایات]]== | ==[[راسخان در علم]] در [[روایات]]== | ||
*دو دسته از [[روایات]] | *دو دسته از [[روایات]] [[اسلامی]] در منابع [[فریقین]] در معناشناسی [[راسخون در علم]] مفید به نظر میرسد:<ref>الجامع لأحکام القرآن، ج۴، ص۱۹</ref> | ||
*'''دستۀ اول:''' روایاتی که [[رسوخ در علم]] را به معنایی سلبی و حاکی از پایبندیهای علمی و عملی شمرده و بر [[پرهیز]] [[راسخان در علم]] از ورود به عرصههای ژرف و [[ناپیدا]] و شبههزای [[معارف]] تأکید میکند. در [[روایت]] مشهوری از [[پیامبر]]{{صل}} به [[نقل]] تنی چند از [[صحابه]]، [[فضیلتهای اخلاقی]] و [[روحی]] ملاک [[صدق]] [[رسوخ]] درعلم شمرده شده که میتواند در همین زمینه ارزیابی شود: "کسی که دستش به [[نیکی]] و زبانش به [[راستی]] و دلش به [[استواری]] و شکمش به عفّت و [[پاکی]] متّصف باشد، [[راسخ]] درعلم است"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ الرَّاسِخَ مَنِ اسْتَقَامَ قَلْبُهُ وَ صَدَقَ لِسَانُهُ وَ بُرَّتْ يَمِينُهُ وَ عَفَّ بَطْنُهُ وَ فَرْجُه}}؛ تفسير القرآن العظيم، ج ۲، ص ۵۹۹؛ الاتقان، ج ۲، ص۵۰۵؛ جامع البيان، ج ۳، ص۱۸۵ </ref><ref>ر.ک: اسعدی، محمد، مقالۀ معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی، فصلنامه علوم حدیث، ش ۵۳</ref> | |||
*در منابع [[شیعی]] نیز روایاتی از [[اهل بیت]]{{ع}} همان وجه سلبی را [[تأیید]] میکند: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در پاسخ مردی که از ایشان درخواست کرد تا [[خدا]] را چنان توصیف کند که [[محبت]] و معرفتش چنان افزون شود که گویی به طور مستقیم به او مینگرد، با [[خشم]] و [[غضب]] [[مردم]] را به [[مسجد]] فرا خوانده و در بخشی از [[خطبه]] خویش چنین میفرماید: "بدان که "[[راسخان در علم]]" کسانی هستند که [[اقرار]] به [[جهل]] نسبت به آنچه در پردۀ [[غیب]] [[نهان]] است، آنان را از فرو افتادن در پس این پردهها بینیاز ساخته است. پس [[خداوند]] نیز اعتراف آنها را به [[ناتوانی]] از دستیابی به آنچه در قلمرو [[دانش]] ایشان نیست، ستوده و ترک ژرف کاوی را در آنچه به پیجویی در عمق آن وادار نشدهاند، "[[رسوخ]]" نامیده است. پس تو نیز به همان بسنده کن و [[عظمت]] [[خداوند سبحان]] را با [[میزان]] [[عقل]] خود مسنج تا از تباهان نباشی"<ref>{{متن حدیث|وَ اعْلَم أَنَّ الرَّاسِخِينَ فِي الْعِلْمِ هُمُ الَّذِينَ أَغْنَاهُمْ عَنِ اقْتِحَامِ السُّدَدِ الْمَضْرُوبَةِ دُونَ الْغُيُوبِ الْإِقْرَارُ بِجُمْلَةِ مَا جَهِلُوا تَفْسِيرَهُ مِنَ الْغَيْبِ الْمَحْجُوبِ فَمَدَحَ اللَّه اعْتِرَافَهُمْ بِالْعَجْزِ عَنْ تَنَاوُلِ مَا لَمْ يُحِيطُوا بِهِ عِلْماً وَ سَمَّى تَرْكَهُمُ التَّعَمُّقَ فِيمَا لَمْ يُكَلِّفْهُمُ الْبَحْثَ عَنْ كُنْهِهِ رُسُوخاً فَاقْتَصِرْ عَلَى ذَلِكَ وَ لَا تُقَدِّرْ عَظَمَةَ اللَّهِ سُبْحَانَهُ عَلَى قَدْرِ عَقْلِكَ فَتَكُونَ مِنَ الْهَالِكِين}}نهج البلاغه، خ ۹۱؛ نيز ر.ک. التوحيد، ص ۴۸، ح ۱۳؛ تفسير العیاشی، ج ۱، ص۱۶۳</ref><ref>ر.ک: اسعدی، محمد، مقالۀ معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی، فصلنامه علوم حدیث، ش ۵۳</ref>. | |||
*'''دستۀ دوم:''' روایاتی که از [[رسوخ در علم]] معنایی ایجابی و ناظر به ویژگیهای علمی [[راسخان]] به دست داده و به طور خاص با [[تطبیق]] مفهوم "[[الراسخون فی العلم]]" بر [[پیشوایان معصوم]] [[دین]] در منابع [[شیعی]] و برخی [[صحابه]] در منابع [[سنی]]، این معنا را نشان میدهند. | |||
*در این زمینه [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} میفرمایند: "کجایند آنان که به [[دروغ]] و [[تجاوز]] [[گمان]] بردهاند که آنها [[راسخان]] در علماند، نه ما؟ آنها از این رو، به این [[گمان]] رفتهاند که [[خداوند]] ما را رفعت بخشیده وآنان را پایین نشانده است"<ref>{{متن حدیث|أَيْنَ الَّذِينَ زَعَمُوا أَنَّهُمُ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ دُونَنَا كَذِباً وَ بَغْياً عَلَيْنَا أَنْ رَفَعَنَا اللَّهُ وَ وَضَعَهُم}}نهج البلاغه، خ ۲۰۱</ref><ref>ر.ک: اسعدی، محمد، مقالۀ معناشناسی راسخان در علم با تأکید بر کاربرد روایی، فصلنامه علوم حدیث، ش ۵۳</ref> | |||
==[[روایات]] [[راسخ در علم]] بودن [[امامان]]== | ==[[روایات]] [[راسخ در علم]] بودن [[امامان]]== | ||