پرش به محتوا

ضرورت نبوت در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

۷٬۷۲۵ بایت اضافه‌شده ،  ‏۱۹ آوریل ۲۰۲۰
جز (جایگزینی متن - 'رده:مدخل‌های اصلی دانشنامه ' به 'رده:مدخل ')
خط ۲۴: خط ۲۴:
# تذکر و یادآوری: آدمی پاره‌ای دریافت‌های فطری و عقلی دارد که هدایت‌گر او به‌سوی حقیقت و نیکی‌اند اما چه‌بسا آنها را به فراموشی می‌سپارند ازاین‌رو، یکی از اهداف اصلی [[پیامبران]]، یادآوری است {{متن قرآن|هَذَا بَلاغٌ لِّلنَّاسِ وَلِيُنذَرُواْ بِهِ وَلِيَعْلَمُواْ أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}} <ref>سوره ابراهیم، آیه: ۵۲.</ref> <ref>[[آموزش کلام اسلامی (کتاب)|آموزش کلام اسلامی]]، ج۲، ص ۱۹.</ref>. در نتیجه: خداوند سبحان بر اساس حکمت خود و قابلیت‌های انسان در پذیرش دعوت، پیامبران را مبعوث ساخت، تا توحید و یکتاپرستی و امیدواری به آخرت را به انسان‌ها بیاموزند و اختلاف‌ها و خصومت‌های مردم را رفع سازند و با تبشیر و انذار مردم و تشکیل حکومت دینی و آموزش کتاب و حکمت، بر بندگان اتمام‌حجت نمایند <ref>[[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۵۸.</ref>.  
# تذکر و یادآوری: آدمی پاره‌ای دریافت‌های فطری و عقلی دارد که هدایت‌گر او به‌سوی حقیقت و نیکی‌اند اما چه‌بسا آنها را به فراموشی می‌سپارند ازاین‌رو، یکی از اهداف اصلی [[پیامبران]]، یادآوری است {{متن قرآن|هَذَا بَلاغٌ لِّلنَّاسِ وَلِيُنذَرُواْ بِهِ وَلِيَعْلَمُواْ أَنَّمَا هُوَ إِلَهٌ وَاحِدٌ وَلِيَذَّكَّرَ أُوْلُواْ الأَلْبَابِ}} <ref>سوره ابراهیم، آیه: ۵۲.</ref> <ref>[[آموزش کلام اسلامی (کتاب)|آموزش کلام اسلامی]]، ج۲، ص ۱۹.</ref>. در نتیجه: خداوند سبحان بر اساس حکمت خود و قابلیت‌های انسان در پذیرش دعوت، پیامبران را مبعوث ساخت، تا توحید و یکتاپرستی و امیدواری به آخرت را به انسان‌ها بیاموزند و اختلاف‌ها و خصومت‌های مردم را رفع سازند و با تبشیر و انذار مردم و تشکیل حکومت دینی و آموزش کتاب و حکمت، بر بندگان اتمام‌حجت نمایند <ref>[[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۵۸.</ref>.  
# مبارزه با ظلم و فساد: {{متن قرآن|أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ * وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ * وَلا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ}} <ref>سوره شعراء، آیه: ۱۸۱-۱۸۳.</ref>؛ {{متن قرآن|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّن الْعَالَمِينَ * إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّن دُونِ النِّسَاء بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُونَ}} <ref>سوره اعراف، آیه: ۸۰ و ۸۱.</ref>.
# مبارزه با ظلم و فساد: {{متن قرآن|أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ * وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ * وَلا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلا تَعْثَوْا فِي الأَرْضِ مُفْسِدِينَ}} <ref>سوره شعراء، آیه: ۱۸۱-۱۸۳.</ref>؛ {{متن قرآن|وَلُوطًا إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَتَأْتُونَ الْفَاحِشَةَ مَا سَبَقَكُم بِهَا مِنْ أَحَدٍ مِّن الْعَالَمِينَ * إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجَالَ شَهْوَةً مِّن دُونِ النِّسَاء بَلْ أَنتُمْ قَوْمٌ مُّسْرِفُونَ}} <ref>سوره اعراف، آیه: ۸۰ و ۸۱.</ref>.
==مقدمه==
*یکی از پرسش‌های [[اندیشمندان]] [[دینی]] در باره [[دلیل]] [[اثبات]] [[ضرورت]] [[فرستادن پیامبران]] از سوی [[خداوند]] و به ویژه [[پیامبر]] در [[قرآن]] است. به تعبیر دیگر آیا [[ضرورت وحی]] و [[ارسال رسل]] با [[قطع]] نظر از [[مقام ثبوت]]، دلیلی قابل [[اثبات]] دارد، یا خیر؟ در این باره [[فیلسوفان]] و [[متکلمان]] از گذشته‌های دور به دلایلی روی آورده‌اند که مورد نقد و بررسی [[دانشمندان]] معاصر قرار گرفته است<ref>در این باره کتابهای فراوانی نگاشته شده از آن جمله: ابن سینا، بوعلی، الشفاء تصحیح سعید زاید، افست، مکتبه مرعشی، ۱۴۰۴ ق؛، کشف المراد فی شرح الاعتقاد، حلی، مؤسسه نشر اسلامی، تحقیق حسن زاده آملی، چ ۴، ۱۴۱۳ ق. در دوره معاصر: بازرگان، مهدی، راه طی شده، تهران، شرکت سهامی انتشار، ۱۳۳۸؛ منتظری، حسین علی، از آغاز تا انجام، قم، نشر سرایی، ۱۳۸۲؛ طباطبایی، محمد حسین. وحی یا شعور مرموز، قم، دارالفکر، مطهری، مرتضی، نبوت، تهران، صدرا، چ ۵، ۱۳۷۸؛ بهشتی، محمد حسین، شناخت از دیدگاه قرآن، تهران، بقعه، ۱۳۸۰؛ مصباح، محمد تقی، راهنما‌شناسی، تهران، امیر کبیر، ۱۳۷۵؛ مصباح، محمد تقی، راه و راهنماشناسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، چ ۷، ۱۳۸۹؛ ملکیان، بحث نبوت، جزوه درسی؛ جوادی آملی، عبدالله، وحی و نبوت، تحقیق و تنظیم مرتضی واعظ جوادی، نشر اسراء، ۱۳۸۸؛ جوادی آملی، عبدالله، وحی و نبوت در قرآن، نشر اسرا، قم، چاپ دوم، ۱۳۸۸ ش؛</ref>. سخنی که در این باره مطرح است، آیا در [[قرآن]] به استدلالی در این [[ضرورت]] روی آورده، و یا [[مفسران]] از آیاتی از [[قرآن]] این گونه [[استنباط]] کرده که [[پیامبران]] چنین جایگاهی داشته و در نتیجه مسئله را از این زاویه که کارکرد [[پیامبران]] بر اساس تعریف [[وحی]] چیست، به [[اثبات]] آن روی آورده‌اند.
#{{متن قرآن|كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَمَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَتْهُمُ الْبَيِّنَاتُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ}}<ref>«مردم (در آغاز) امّتی یگانه بودند، (آنگاه به اختلاف پرداختند) پس خداوند پیامبران را مژده‌آور و بیم‌دهنده برانگیخت و با آنان کتاب (آسمانی) را به حق فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه اختلاف داشتند داوری کند و در آن جز کسانی که به آنها کتاب داده بودند، اختلاف» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>
#{{متن قرآن|رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا}}<ref>«پیامبرانی نویدبخش و هشدار دهنده تا پس از این پیامبران برای مردم بر خداوند حجتی نباشد و خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۱۶۵.</ref>
#{{متن قرآن|وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ}}<ref>«و می‌گویند: اگر ما سخن نیوش یا خردورز می‌بودیم در زمره دوزخیان نبودیم» سوره ملک، آیه ۱۰.</ref>  و گویند: - اگر شنیده [و پذیرفته] بودیم یا [[تعقل]] کرده بودیم در [میان] [[دوزخیان]] نبودیم.
==نکات==
#این [[آیه]] سبب [[تشریع]] اصل [[دین]] و [[فرستادن پیامبران]] و [[تشریع]] [[شرایع]] را [[بیان]] می‌کند، که چرا اصلا [[دینی]] [[تشریع]] شده، و پیامبرانی را فرستاده و [[مردم]] [[مکلف]] به [[پیروی]] آنان کرده است‌؟
#نکته‌ای که در این [[آیه]] [[بیان]] می‌شود، [[رفع اختلاف]] است. [[جامعه بشری]] در ذات خود [[اختلاف]] نهفته است. اختلافی که منشاش [[فطرت]] و [[غریزه]] بشری بود، [[اختلاف]] در امر [[دنیا]]. [[خدا]] به [[وسیله]] [[دین]] خود، عده‌ای را به سوی [[حق]] [[هدایت]] کرد، و [[حق]] را که در آن [[اختلاف]] می‌کردند روشن ساخت.
#پیامبرانی که بشارتگر و هشداردهنده بودند، تا برای [[مردم]]، پس از [فرستادن] [[پیامبران]]، در مقابل [[خدا]] [بهانه و] حجتی نباشد، و [[خدا]] توانا و [[حکیم]] است. از نظر این [[آیه]] این گونه [[بیان]] می‌کند که [[عقل]] به [[تنهایی]] و بدون [[راهنمایی]] انبیایی که از [[ناحیه]] [[خدای تعالی]] [[مبعوث]] شوند و شرایعی بیاورند نمی‌تواند [[بشر]] را اداره کند.[[انبیاء]] [[مبعوث]] می‌شوند که [[مردم]] را از راه [[وجدان]] و [[برهان]] [[دعوت]] بحق کرده، و برای [[سعادت]] و [[خوشبختی]] و موفقیت آنان [[بشارت]] داده، و از [[عقوبت]] و گرفتاری [[آینده]] بترسانند. و باید توجه داشت که: [[خداوند متعال]] [[برتری]] و متفوق و [[حاکم]] بحق و در برنامه‌های خود [[قاطع]] و [[عادل]] است.[[انبیاء]] از زمان [[نوح]] تا [[خاتم الانبیاء]]، برای استمرار دادن این إتمام [[حجت]] در جمیع ازمنه و امکنه است<ref>[[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر، محمد جعفر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی، سید محمد علی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ج۱، ص ۵۴۸.</ref>.


==منابع==
==منابع==
# [[پرونده:55210091.jpg|22px]] [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|'''فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم''']]


==جستارهای وابسته==
==جستارهای وابسته==
۲۲۷٬۳۸۰

ویرایش