|
|
| خط ۱۰: |
خط ۱۰: |
|
| |
|
| ==مقدمه== | | ==مقدمه== |
| *[[دولت]] سبأ هم از نخستین دولتهایی بود که در جنوب غربی شبهجزیره [[عربستان]] شکل گرفت. این [[دولت]]، مدت زیادی از [[تاریخ]] خود را با [[دولت]] معین همعصر بود و مانند [[دولت]] معین، در آغاز، اساسی [[دینی]] داشت؛ اما رفتهرفته به صورت دولتی غیر [[دینی]] درآمد<ref>فلیپ حتی، تاریخ عرب، ج۱، ص۶۷.</ref>. | | *این [[دولت]] نیز از معاصران [[دولت]] معین و به قولی تابع معینیان به شمار میآید. این [[دولت]] با مرکزیت "شبوه"<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۱۵۷.</ref> از اواسط [[قرن پنجم]] قبل از میلاد تا اواخر [[قرن اول]] میلادی برقرار بوده است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۱۵۵.</ref>. |
| *دوران [[حکومت]] سبأ حداکثر از سال ۷۵۰ - ۱۱۵ ق. م تداوم داشته است<ref>فلیپ حتی، تاریخ عرب، ج۱، ص۶۸.</ref>. آنها توانستند با [[غلبه]] بر [[دولت]] معین قلمرو خود را در سراسر جنوب [[عربستان]] گسترش دهند. آنان "صرواح" را پایتخت خود قرار دادند<ref>فلیپ حتی، تاریخ عرب، ج۱، ص۶۸.</ref>. [[دولت]] سبا را هم مانند [[دولت]] معین، باید در [[درجه]] اول، دولتی تجاری برشمرد. آنها پا جای پای [[دولت]] معین گذاشته، یک امپراتوری [[عظیم]] تجاری به راه انداختند. آنها راهها و [[اقوام]] و بنادر را خوب میشناختند و با تجربههای فراوانی که داشتند بادهای موسمی دریا را رام میکردند<ref>فلیپ حتی، تاریخ عرب، ج۱، ص۶۴.</ref>.
| | *حضرموت در زمان "شمریرعش" به سرزمین [[حمیریان]] اضافه شد<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۱۴۹.</ref>. شمریرعش آخرین [[حاکم]] حضرموت به نام "شرح ایل" را کنار زد. شرح ایل، حاکمی نیمه مستقل و تحت [[حمایت]] شمریرعش بود. از کتیبههای به دست آمده، نام شمریرعش، وذیریدان، حضرموت و یمنات، در کنار اسم "شرح ایل" آخرین شاه حضرموت آمده است. این امر نشان میدهد که [[حکومت]] حضرموت تا بعد از میلاد نیز ادامه داشته است.[[ذکر]] [[لقب]] "[[ملک]]" برای شرح ایل، گویای این مطلب است که [[حکام]] شهرهای حضرموت تا آن زمان، [[حکومتی]] مستقل داشتهاند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۱۵۳.</ref>. |
| *دوران پرفراز و نشیب دولتهای آنان را میتوان به سه دوره تقسیم کرد:
| | *از شهرهای مهم این [[حکومت]]، علاوه بر پایتختشان "شبوه"، میتوان به انود، عقله و میفعه اشاره کرد<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۱۵۷-۱۶۰.</ref><ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[دولتهای عرب جاهلی ۱ (مقاله)|دولتهای عرب جاهلی]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۱، ص:۳۶۷-۳۶۸.</ref>. |
| #این دوران از ۷۵۰ ق. م تا ۴۵۰ ق. م است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۲۶۸ به بعد.</ref>. در این دوره، رؤسای [[دولت]]، "مکرُب"، [[لقب]] داشتند. مکربها در [[حقیقت]] کاهنانی بودند که [[وظیفه]] شاهی را پذیرفته بودند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۲۶۹.</ref>. در دوران [[حکومت]] سبأ ۱۷ مکرب [[حکمرانی]] کردند که نخستین آنها "سمه [[علی]]" است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۲۷۰.</ref>.
| |
| #[[حکمرانی]] [[حکام]] سبأ از ۶۵۰ ق. م تا ۱۱۵ ق. م است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۳۱۵ به بعد.</ref>. در این زمان [[امیران]] [[دولت]] به خود [[لقب]] "[[ملک]]" داده و تنها به [[منصب]] [[حکومت]] اکتفا کرده بودند. [[منصب]] [[دینی]] هم برعهده [[کاهنان]] بود<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۳۱۵.</ref>. "کرب ایل وتر" اولین نفری بود که این [[لقب]] را برای خود برگزید<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۳۱۵.</ref>. در این دوره، پایتخت از صرواح به "مأرب" منتقل شد و [[حکومت]] به اوج [[قدرت]] خود رسید<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب، ج۲، ص۳۱۶.</ref>. "سد مأرب" از بناهای [[عظیم]] این دوره است.
| |
| #این دوران، دوره [[ضعف]] این سلسله است. [[پادشاهان]]، [[لقب]] "وذی ریدان" را برگزیدند. سرانجام [[عمر]] این [[دولت]] به دست "شمر یرعش" از امرای [[حمیری]] خاتمه یافت<ref>خیرالدین زرکلی، الأعلام، ج۳، ص۱۷۶.</ref>. در دو [[سوره نمل]] و سبأ از ک [[قرآن کریم]] نام این [[دولت]] ذکر شده است. [[بلقیس]] یکی از [[حکمرانان]] [[زن]] آنجاست که [[قرآن کریم]] با لفظ "امرأة" از او یاد کرده است. او همان کسی است که [[سلیمان]]{{ع}} به او [[نامه]] نوشت؛ وی هم نزد [[سلیمان]] رفت. ([[آیه]] ۲۲ و ۲۳ [[سوره نمل]])، در [[سوره سبأ]] هم به جاری شدن سیل در این سرزمین اشاره شده است.
| |
| *علاوه بر دولتهای معین و سبأ، دو [[دولت]] مهم دیگر در جنوب [[عربستان]] شکل گرفت به نام "قتبان" و "حضرموت". این دو [[دولت]]، گاه تحت [[سلطه]] [[سلاطین]] معین و گاه تحت سطله [[حکام]] سبأ بودند<ref>[[سید علی اکبر حسینی ایمنی|حسینی ایمنی، سید علی اکبر]]، [[دولتهای عرب جاهلی ۱ (مقاله)|دولتهای عرب جاهلی]]، [[فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم ج۱ (کتاب)|فرهنگنامه تاریخ زندگانی پیامبر اعظم]]، ج۱، ص:۳۶۵-۳۶۷.</ref>.
| |
|
| |
|
| == جستارهای وابسته == | | == جستارهای وابسته == |
