تساهل و تسامح: تفاوت میان نسخه‌ها

تساهل و تسامح (نمایش مبدأ)

نسخهٔ ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۰، ساعت ۱۷:۰۸

هیچ تغییری در اندازه به وجود نیامده‌ است. ، ‏۱۳ ژوئن ۲۰۲۰

جز

جایگزینی متن - 'فرمان‌های الهی' به 'فرمان‌های الهی'

دیداریویکی‌متن

Wasity

دیوان‌سالاران، مدیران

۲۲۴٬۸۴۸

ویرایش

@@ خط ۱۳: / خط ۱۳: @@
 *این موضوع در [[غرب]]، نخست دارای صبغه [[دینی]] بود؛ ولی اندک اندک به عرصه‌های دیگر نیز راه یافت و امروزه به پذیرش مطلقِ تنوع و گوناگونی در حوزه‌های [[اخلاقی]]، [[سیاسی]] و [[دینی]] تبدیل شده است. تساهل و تسامح به معنای پذیرش [[رأی]] مخالف نیست؛ بلکه به معنای [[تحمل]] آن است و وقتی مصداق می‌یابد که چهار عنصر فراهم باشد: اول، تنوع و [[اختلاف]]؛ دوم، [[ناخشنودی]]؛ سوم، [[آگاهی]] و [[اختیار]]؛ چهارم، [[مانع]] نشدن علی‌رغم [[توانایی]] برای ممانعت<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 183.</ref>.
 *از میان حوزه‌های پرشمار [[تساهل]]، آن نوع [[تساهل]] را که مبتنی بر [[آموزه‌های دینی]] است و به ویژه در برابر رفتارهای دینِ مخالف نمایان می‌شود، "[[تساهل]] [[دینی]]" می‌نامند<ref>تازه‌های اندیشه‌، ۷/ ۶۶.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 183.</ref>.
-*[[اسلام]]، خود را [[شریعت]] سَمْحه و سَهْله می‌خواند<ref>حج‌، ۷۸؛ نهج‌البلاغه‌، خطبه ۱۰۶.</ref>؛ اما براساس [[حکمت]]، [[مصلحت]] و واقع‌بینی، مرزهایی برای تساهل و تسامح برنهاده است. مفهوم غربی تساهل و تسامح، با مبانی اومانیستی سازگار است و نتیجه‌ای جز کنار گذاشتن [[تعالیم]] و [[فرهنگ دینی]] ندارد. [[اسلام]] در مواردی خاص، [[تساهل]] را روا می‌شمارد و در موارد دیگر، [[مسلمانان]] را به [[قاطعیت]] و دوری از سهل‌انگاری [[مکلف]] می‌سازد<ref>بقره/ ۱۹۴؛ آشنایی با قرآن‌، ۵۷ و ۵۸.</ref> و به ویژه در برابر موانع هدایتِ [[انسان]] به راه مستقیم [[الهی]]، به هیچ روی کوتاهی و [[نرمی]] نشان نمی‌دهد. [[عالمان]] [[مسلمان]]- بنابر متون معتبر [[دینی]]- راه [[سعادت دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسان]] را [[اعتقاد]] [[استوار]] به [[اصول اسلام]] و [[عمل صالح]] و [[دفاع]] آگاهانه از [[آموزه‌های دینی]] می‌دانند و برای اجرای فرمان‌های [[الهی]] در [[جامعه]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] را [[واجب]] می‌شمارند<ref>تجرید الاعتقاد، ۳۰۹؛ مناهج الیقین‌، ۵۴۰.</ref>.
+*[[اسلام]]، خود را [[شریعت]] سَمْحه و سَهْله می‌خواند<ref>حج‌، ۷۸؛ نهج‌البلاغه‌، خطبه ۱۰۶.</ref>؛ اما براساس [[حکمت]]، [[مصلحت]] و واقع‌بینی، مرزهایی برای تساهل و تسامح برنهاده است. مفهوم غربی تساهل و تسامح، با مبانی اومانیستی سازگار است و نتیجه‌ای جز کنار گذاشتن [[تعالیم]] و [[فرهنگ دینی]] ندارد. [[اسلام]] در مواردی خاص، [[تساهل]] را روا می‌شمارد و در موارد دیگر، [[مسلمانان]] را به [[قاطعیت]] و دوری از سهل‌انگاری [[مکلف]] می‌سازد<ref>بقره/ ۱۹۴؛ آشنایی با قرآن‌، ۵۷ و ۵۸.</ref> و به ویژه در برابر موانع هدایتِ [[انسان]] به راه مستقیم [[الهی]]، به هیچ روی کوتاهی و [[نرمی]] نشان نمی‌دهد. [[عالمان]] [[مسلمان]]- بنابر متون معتبر [[دینی]]- راه [[سعادت دنیوی]] و [[اخروی]] [[انسان]] را [[اعتقاد]] [[استوار]] به [[اصول اسلام]] و [[عمل صالح]] و [[دفاع]] آگاهانه از [[آموزه‌های دینی]] می‌دانند و برای اجرای [[فرمان‌های الهی]] در [[جامعه]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] را [[واجب]] می‌شمارند<ref>تجرید الاعتقاد، ۳۰۹؛ مناهج الیقین‌، ۵۴۰.</ref>.
 *[[تعالیم دینی]] که [[مصالح]] [[دنیایی]] و [[اخروی]] [[آدمی]] را [[هدف]] گرفته‌اند، با سهل‌انگاری مطلق ناسازگارند و [[دین اسلام]] رسیدن به این [[هدف]] را تنها در سایه عمل دقیق و درست [[تعالیم]] متعالی [[شریعت]] می‌داند<ref>مصنفات شیخ مفید، ۱۴/ ۳۴.</ref>. تساهل و تسامح، گاه در [[اسلام]]، با تعبیر [[جاذبه]] و دافعه یاد می‌شود؛ بدین معنا که [[اسلام]] هم روش‌های جذب دارد و هم دفع<ref>مجموعه آثار استاد مطهری‌، ۱۶/ ۲۲۹؛ کاوش‌ها و چالش‌ها، ۱۹۲- ۱۲۷.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 184.</ref>.
 *در [[آموزه‌های دینی]]، مفاهیم دیگری را نیز می‌توان یافت که کمابیش دیدگاه [[اسلام]] را درباره تساهل و تسامح بیان می‌کنند: مانند [[تولی]] و [[تبری]]، [[جهاد]]، عدالتخواهی و وظیفه‌شناسی<ref>آموزش دین‌، ۲۵۳- ۱۹۷.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 184.</ref>.