جز
جایگزینی متن - 'صورت' به 'صورت'
بدون خلاصۀ ویرایش |
جز (جایگزینی متن - 'صورت' به 'صورت') |
||
| خط ۳۶: | خط ۳۶: | ||
==گفتار چهارم: [[احتجاج امام]] [[باقر]]{{ع}} با [[قتاده]] در خصوص [[تفسیر قرآن]]== | ==گفتار چهارم: [[احتجاج امام]] [[باقر]]{{ع}} با [[قتاده]] در خصوص [[تفسیر قرآن]]== | ||
*بنا بر [[روایات]]، [[اهلبیت]]{{عم}} درباره ویژگیهای مفسّر [[قرآن]] با علمای عامّه، از قبیل [[ابوحنیفه]]، [[مالک بن انس]] و [[قتاده]]، به [[احتجاج]] میپرداختند که به | *بنا بر [[روایات]]، [[اهلبیت]]{{عم}} درباره ویژگیهای مفسّر [[قرآن]] با علمای عامّه، از قبیل [[ابوحنیفه]]، [[مالک بن انس]] و [[قتاده]]، به [[احتجاج]] میپرداختند که به صورت "جواب نقضی" و یا "حَلّی" بوده است. *بنابراین [[روایات]]، جدا کردن [[قرآن]] از [[اهلبیت]]{{عم}}، عملاً به معنای از کار انداختن و بینتیجه گذاشتن [[تعالیم]] برجسته این [[کتاب الهی]] است. برای نمونه، در اینجا به [[احتجاج امام]] [[باقر]]{{ع}} با قتاده، از بزرگان مفسّرین و علمای عامّه، اشاره میشود: {{متن حدیث|عَنْ زَيْدٍ الشَّحَّامِ قَالَ: دَخَلَ قَتَادَةُ بْنُ دِعَامَةَ عَلَى أَبِي جَعْفَرٍ{{ع}} فَقَالَ يَا قَتَادَةُ أَنْتَ فَقِيهُ أَهْلِ الْبَصْرَةِ فَقَالَ هَكَذَا يَزْعُمُونَ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}}بَلَغَنِي أَنَّكَ تُفَسِّرُ الْقُرْآنَ فَقَالَ لَهُ قَتَادَةُ نَعَمْ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ{{عم}} بِعِلْمٍ تُفَسِّرُهُ أَمْ بِجَهْلٍ قَالَ لَا بِعِلْمٍ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَعْفَرٍ{{عم}} فَإِنْ كُنْتَ تُفَسِّرُهُ بِعِلْمٍ فَأَنْتَ أَنْتَ وَ أَنَا أَسْأَلُكَ قَالَ قَتَادَةُ سَلْ قَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِي سَبَإٍ {{متن قرآن|وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّامًا آمِنِينَ}}<ref>«و در آنها راه رفت و آمد را به اندازه (برقرار) کردیم (و گفتیم) شبها و روزها در آنها با ایمنی سفر کنید» سوره سبأ، آیه ۱۸.</ref> فَقَالَ قَتَادَةُ ذَلِكَ مَنْ خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ حَلَالٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يُرِيدُ هَذَا الْبَيْتَ كَانَ آمِناً حَتَّى يَرْجِعَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{عم}} نَشَدْتُكَ اللَّهَ يَا قَتَادَةُ هَلْ تَعْلَمُ أَنَّهُ قَدْ يَخْرُجُ الرَّجُلُ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ حَلَالٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يُرِيدُ هَذَا الْبَيْتَ فَيُقْطَعُ عَلَيْهِ الطَّرِيقُ فَتُذْهَبُ نَفَقَتُهُ وَ يُضْرَبُ مَعَ ذَلِكَ ضَرْبَةً فِيهَا اجْتِيَاحُهُ قَالَ قَتَادَةُ اللَّهُمَّ نَعَمْ}}. | ||
*توضیح: [[امام باقر]]{{ع}} در بخش اوّل، قتاده را به بازخواست میکشند به اینکه اگر [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّامًا آمِنِينَ}}<ref>«و در آنها راه رفت و آمد را به اندازه (برقرار) کردیم (و گفتیم) شبها و روزها در آنها با ایمنی سفر کنید» سوره سبأ، آیه ۱۸.</ref> اشاره به [[امنیّت]] [[زائران]] [[خانه خدا]] در طول سفر دارد، پس چگونه است که بسیاری در مسیر [[مکّه]] و [[حجّ]] [[خانه خدا]] دچار حادثه میشوند و خسارات [[مالی]] و جانی میبینند؟ پس قتاده نتوانست پاسخی بدهد. لذا [[حضرت]] در ادامه میفرمایند:{{متن حدیث|فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ إِنْ كُنْتَ إِنَّمَا فَسَّرْتَ الْقُرْآنَ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِكَ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ وَ إِنْ كُنْتَ قَدْ أَخَذْتَهُ مِنَ الرِّجَالِ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ ذَلِكَ مَنْ خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يَرُومُ هَذَا الْبَيْتَ عَارِفاً بِحَقِّنَا يَهْوَانَا قَلْبُهُ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن|فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ}}<ref>«پس دلهایی از مردم را خواهان آنان گردان» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref> وَ لَمْ يَعْنِ الْبَيْتَ فَيَقُولَ إِلَيْهِ فَنَحْنُ وَ اللَّهِ دَعْوَةُ إِبْرَاهِيمَ{{ع}} الَّتِي مَنْ هَوَانَا قَلْبُهُ قُبِلَتْ حَجَّتُهُ وَ إِلَّا فَلَا يَا قَتَادَةُ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ كَانَ آمِناً مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ قَتَادَةُ لَا جَرَمَ وَ اللَّهِ لَا فَسَّرْتُهَا إِلَّا هَكَذَا فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ إِنَّمَا يَعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِهِ}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ه.ق.)، ج۸، ص۳۱۲.</ref> | *توضیح: [[امام باقر]]{{ع}} در بخش اوّل، قتاده را به بازخواست میکشند به اینکه اگر [[آیه]] {{متن قرآن|وَقَدَّرْنَا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيهَا لَيَالِيَ وَأَيَّامًا آمِنِينَ}}<ref>«و در آنها راه رفت و آمد را به اندازه (برقرار) کردیم (و گفتیم) شبها و روزها در آنها با ایمنی سفر کنید» سوره سبأ، آیه ۱۸.</ref> اشاره به [[امنیّت]] [[زائران]] [[خانه خدا]] در طول سفر دارد، پس چگونه است که بسیاری در مسیر [[مکّه]] و [[حجّ]] [[خانه خدا]] دچار حادثه میشوند و خسارات [[مالی]] و جانی میبینند؟ پس قتاده نتوانست پاسخی بدهد. لذا [[حضرت]] در ادامه میفرمایند:{{متن حدیث|فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ إِنْ كُنْتَ إِنَّمَا فَسَّرْتَ الْقُرْآنَ مِنْ تِلْقَاءِ نَفْسِكَ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ وَ إِنْ كُنْتَ قَدْ أَخَذْتَهُ مِنَ الرِّجَالِ فَقَدْ هَلَكْتَ وَ أَهْلَكْتَ وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ ذَلِكَ مَنْ خَرَجَ مِنْ بَيْتِهِ بِزَادٍ وَ رَاحِلَةٍ وَ كِرَاءٍ حَلَالٍ يَرُومُ هَذَا الْبَيْتَ عَارِفاً بِحَقِّنَا يَهْوَانَا قَلْبُهُ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ- {{متن قرآن|فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ}}<ref>«پس دلهایی از مردم را خواهان آنان گردان» سوره ابراهیم، آیه ۳۷.</ref> وَ لَمْ يَعْنِ الْبَيْتَ فَيَقُولَ إِلَيْهِ فَنَحْنُ وَ اللَّهِ دَعْوَةُ إِبْرَاهِيمَ{{ع}} الَّتِي مَنْ هَوَانَا قَلْبُهُ قُبِلَتْ حَجَّتُهُ وَ إِلَّا فَلَا يَا قَتَادَةُ فَإِذَا كَانَ كَذَلِكَ كَانَ آمِناً مِنْ عَذَابِ جَهَنَّمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ قَالَ قَتَادَةُ لَا جَرَمَ وَ اللَّهِ لَا فَسَّرْتُهَا إِلَّا هَكَذَا فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ{{ع}} وَيْحَكَ يَا قَتَادَةُ إِنَّمَا يَعْرِفُ الْقُرْآنَ مَنْ خُوطِبَ بِهِ}}<ref>الکافی (ط. الإسلامیه، ۱۴۰۷ ه.ق.)، ج۸، ص۳۱۲.</ref> | ||
*توضیح این فراز از بیان [[امام]]{{ع}} آنکه: [[حضرت]] قبل از پاسخ دادن به [[قتاده]]، به وی هشدار دادند که اگر اهل [[تفسیر قرآن]] نیستی، وارد این [[علم]] مشو؛ زیرا [[تفسیر قرآن]] با ابراز نظر شخصی و [[قیاس]] و [[استحسان]]، نتیجهای جز نابودی خود و دیگران ندارد. سپس [[امام]]{{ع}} مراد از [[آیه]] را سیر به سوی [[اهل بیت]]{{عم}} در سفر [[حج]] و خوشهچینی از [[علوم]] آنان و اقتباس از [[نور ولایت]] معنا نمودند و فرمودند که در این صورت است که [[دین]] و [[مناسک]] [[دینی]] معنا پیدا میکند و [[حجّ]] [[حاجیان]] مقبول میافتد و از [[عذاب]] [[جهنم]] ایمنی مییابند. سپس [[امام]]{{ع}} به قاعدهای [[عقلی]] استشهاد میکنند که [[قرآن]] را آن کس میفهمد که مخاطب اصلی آن است و [[کتاب خدا]] در [[خانه]] او نازل شده است<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص:۳۵۲-۳۵۴.</ref>. | *توضیح این فراز از بیان [[امام]]{{ع}} آنکه: [[حضرت]] قبل از پاسخ دادن به [[قتاده]]، به وی هشدار دادند که اگر اهل [[تفسیر قرآن]] نیستی، وارد این [[علم]] مشو؛ زیرا [[تفسیر قرآن]] با ابراز نظر شخصی و [[قیاس]] و [[استحسان]]، نتیجهای جز نابودی خود و دیگران ندارد. سپس [[امام]]{{ع}} مراد از [[آیه]] را سیر به سوی [[اهل بیت]]{{عم}} در سفر [[حج]] و خوشهچینی از [[علوم]] آنان و اقتباس از [[نور ولایت]] معنا نمودند و فرمودند که در این صورت است که [[دین]] و [[مناسک]] [[دینی]] معنا پیدا میکند و [[حجّ]] [[حاجیان]] مقبول میافتد و از [[عذاب]] [[جهنم]] ایمنی مییابند. سپس [[امام]]{{ع}} به قاعدهای [[عقلی]] استشهاد میکنند که [[قرآن]] را آن کس میفهمد که مخاطب اصلی آن است و [[کتاب خدا]] در [[خانه]] او نازل شده است<ref>[[محمد تقی فیاضبخش|فیاضبخش، محمد تقی]] و [[فرید محسنی|محسنی، فرید]]، [[ولایت و امامت از منظر عقل و نقل ج۱ (کتاب)|ولایت و امامت از منظر عقل و نقل]]، ج۱، ص:۳۵۲-۳۵۴.</ref>. | ||