←تفاوتهای اذن تکوینی و تشریعی
| خط ۲۸: | خط ۲۸: | ||
*محقّقان [[شیعه]]، در عین حال که تمام [[افعال]] [[انسان]] را به [[اذن]] [[تکوینی]] [[الهی]] مستند دانستهاند، [[عقیده]] دارند که این مطلب، با [[اراده]] و [[اختیار]] [[انسان]] منافات ندارد؛ زیرا [[اراده]] و [[اختیار انسان]] در طول [[اذن]] و [[اراده الهی]] است، نه در عرض آن<ref>الالهیات، ج۲، ص۲۸۵ـ۲۸۶ و ۳۵۴ـ۳۵۶.</ref>؛ بدین معنا که [[خداوند]] خواسته است که [[آدمی]] با [[اختیار]] خود، کارهایش را انجام دهد؛ پس [[اراده انسان]] نیز در سلسله [[علل]] [[افعال]] وی قرار دارد<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>. | *محقّقان [[شیعه]]، در عین حال که تمام [[افعال]] [[انسان]] را به [[اذن]] [[تکوینی]] [[الهی]] مستند دانستهاند، [[عقیده]] دارند که این مطلب، با [[اراده]] و [[اختیار]] [[انسان]] منافات ندارد؛ زیرا [[اراده]] و [[اختیار انسان]] در طول [[اذن]] و [[اراده الهی]] است، نه در عرض آن<ref>الالهیات، ج۲، ص۲۸۵ـ۲۸۶ و ۳۵۴ـ۳۵۶.</ref>؛ بدین معنا که [[خداوند]] خواسته است که [[آدمی]] با [[اختیار]] خود، کارهایش را انجام دهد؛ پس [[اراده انسان]] نیز در سلسله [[علل]] [[افعال]] وی قرار دارد<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده، احمد]]، [[ اذن الهی (مقاله)| اذن الهی]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۴ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۴.</ref>. | ||
==موارد کاربرد [[اذن الهی]]== | |||
*مفهوم [[اذن]] نزد [[انسانها]] فقط برای موجودات [[عاقل]] بهکار میرود ; ولی [[قرآن]]، آن را برای موجودات غیر [[عاقل]] نیز بهکار برده است و بعید نیست که علّت آن، وجود نوعی [[ادراک]] در همه موجودات باشد<ref>المیزان، ج۱۹، ص۳۰۳.</ref>(فصّلت / ۴۱، ۲۱)<ref>شرح المواقف الایجی، ج۸، ص۱۵۴; الالهیات، ج۲، ص۳۲۱ـ۳۲۲.</ref>. گرچه وقوع همه حوادث و [[تشریع]] همه [[احکام]]، به [[اذن الهی]] منوط است، در [[قرآن]] فقط به مواردی که اهمّیّت بیشتری دارند تصریح شدهاست: | |||
===[[وحی]]=== | |||
*هر فرشتهای که ازطرف [[خدا]] برای یکی از [[پیامبران]] [[وحی]] * میآورد، به [[اذن خداوند]] است: «... اَویُرسِلَ رَسولاً فَیوحِیَ بِاِذنِهِ ما یَشاءُ.».. ([[شوری]] / ۴۲، ۵۱); چنانکه [[قرآن]] را نیز [[جبرئیل]]{{ع}} با اجازه [[خداوند]] بر [[پیامبر اکرم]]{{صل}} نازل کرده است: «قُل مَن کانَ عَدُوًّا لِجِبریلَ فَاِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلی قَلبِک بِاِذنِ اللّهِ.»... (بقره / ۲، ۹۷) در [[شأن نزول]] [[آیه]] گفتهاند: گروهی از [[یهودیان]] نزد [[رسولخدا]]{{صل}} آمده، پس از طرح پرسشهایی و پاسخ آن [[حضرت]]، گفتند: کدام [[فرشته]] برای تو [[وحی]] میآورد؟ [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: [[جبریل]]. گفتند: او [[دشمن]] ما است و پیوسته، [[فرمان]] [[جنگ]] و [[سختی]] میآورد. اگر [[میکائیل]] برایت [[وحی]] میآورد، به تو [[ایمان]] میآوردیم. [[خداوند]] این [[آیه]] را در جواب [[یهود]] نازل کرد و آوردن [[وحی]] بهوسیله [[جبریل]] را به [[اذن خدا]] دانست<ref>مجمعالبیان، ج۱، ص۳۲۵.</ref>. روشن است که هر فرشتهای ازطرف [[خداوند]]، [[وظیفه]] و مأموریتی خاص دارد و نازل کردن [[وحی]]، به [[جبرئیل]]، و آوردن [[ارزاق]] به [[میکائیل]] واگذار شده است. | |||
* [[اذن]] در آیه۹۷ بقره / ۲ بهمعنای تیسیر و تسهیل<ref>الکشاف، ج۱، ص۱۶۹; روحالمعانی، مج۱، ج۱، ص۵۲۵.</ref> (آسانکردن)، [[امر]]، [[علم]]، اعلام<ref>مجمعالبیان، ج۱، ۳۲۵; روحالمعانی، مج۱، ج۱، ص۵۲۵.</ref>، و [[اختیار]]<ref>روحالمعانی، مج۱، ج۱، ص۵۲۵.</ref> نیز دانسته شده است. | |||
===[[نزول]] [[فرشتگان]] و [[روح]] در [[شب قدر]]=== | |||
*هر سال در [[شب]] * [[قدر]]، [[فرشتگان]] و [[روح]] ([[جبرئیل]]<ref>مجمعالبیان، ج۱۰، ص۷۹۰.</ref> یا موجودی عالیمقامتر از همه [[فرشتگان]])<ref>البرهان، ج۳، ص۵۸۳ـ۵۸۴ و ج۵، ص۷۰۱.</ref> به [[اذن]] پروردگارشان فرود میآیند، و همه حوادث سال [[آینده]] (روزیها، [[مرگ]] و [[زندگی]]، [[خیر و شر]] و...) را که در آن [[شب]] مقدّر شده و آنها نوشتهاند، به امامزمان{{ع}} تحویل میدهند: «تَنَزَّلُ المَلـئِکةُ والرّوحُ فیها بِاِذنِ رَبِّهِم.»... ([[قدر]] / ۹۷، ۴)<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۴۶۶.</ref> [[اذن]] در این [[آیه]]، بهمعنای امر و [[علم]] نیز دانسته شده است<ref>مجمعالبیان، ج۱۰، ص۷۹۰.</ref> | |||