بحث:امام مهدی: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'فرزند من' به 'فرزند من'
جز (جایگزینی متن - '،[[' به '، [[') |
جز (جایگزینی متن - 'فرزند من' به 'فرزند من') |
||
| (۳ نسخهٔ میانیِ ایجادشده توسط همین کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
*در چنین شرایطی [[امام عسکری]]{{ع}} [[با تدبیر]] خاصی، تلاش [[مخالفان]] را بینتیجه گذاشت و ضمن [[حفظ جان]] فرزندش، وی را به تعدادی از [[خواص]] [[شیعیان]] و [[یاران]] خود نشان داد و معرفی کرد تا [[شیعیان]] در مورد [[امام دوازدهم]]، دچار تردید و [[انحراف]] نشوند. [[احمد بن اسحاق قمی]]، [[ابوهاشم بن جعفر]]، [[معاویه بن حکم]]، [[محمد بن ایوب بن نوح]]، [[محمد بن عثمان عمری]] و... از جمله کسانیاند که در زمان حیات [[امام عسکری]]{{ع}}، موفق به [[دیدار]] و گفت و گو با فرزندش [[مهدی]] شدهاند. آنان گزارش کردهاند که: ما [[چهل]] تن از [[شیعیان]]، حضور [[امام حسن عسکری]]{{ع}} رسیدیم تا در مورد [[امام]] بعد از وی، از [[حضرت]] سؤال کنیم. [[حضرت]] فرزندش [[مهدی]]{{ع}} را به ما نشان داد و فرمود: این، [[امام]] شما بعد از من و [[خلیفه]] من بر شماست، از او [[اطاعت]] کنید و از گرد او پراکنده نشوید که هلاک میگردید و [[دین]] تان را تباه میکنید، [[آگاه]] باشید از این به بعد او را نخواهید دید<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۲۷؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۶.</ref>. | *در چنین شرایطی [[امام عسکری]]{{ع}} [[با تدبیر]] خاصی، تلاش [[مخالفان]] را بینتیجه گذاشت و ضمن [[حفظ جان]] فرزندش، وی را به تعدادی از [[خواص]] [[شیعیان]] و [[یاران]] خود نشان داد و معرفی کرد تا [[شیعیان]] در مورد [[امام دوازدهم]]، دچار تردید و [[انحراف]] نشوند. [[احمد بن اسحاق قمی]]، [[ابوهاشم بن جعفر]]، [[معاویه بن حکم]]، [[محمد بن ایوب بن نوح]]، [[محمد بن عثمان عمری]] و... از جمله کسانیاند که در زمان حیات [[امام عسکری]]{{ع}}، موفق به [[دیدار]] و گفت و گو با فرزندش [[مهدی]] شدهاند. آنان گزارش کردهاند که: ما [[چهل]] تن از [[شیعیان]]، حضور [[امام حسن عسکری]]{{ع}} رسیدیم تا در مورد [[امام]] بعد از وی، از [[حضرت]] سؤال کنیم. [[حضرت]] فرزندش [[مهدی]]{{ع}} را به ما نشان داد و فرمود: این، [[امام]] شما بعد از من و [[خلیفه]] من بر شماست، از او [[اطاعت]] کنید و از گرد او پراکنده نشوید که هلاک میگردید و [[دین]] تان را تباه میکنید، [[آگاه]] باشید از این به بعد او را نخواهید دید<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۲۷؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۲، ص۲۶.</ref>. | ||
*همچنین، [[حکیمه]] عمه [[امام عسکری]]{{ع}} [[شاهد]] [[ولادت حضرت مهدی]]{{ع}} بوده و جریان ولادت [[حضرت]] را بازگو نموده است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۲۷.</ref> موضوع [[ولادت حضرت مهدی]]{{ع}} نه تنها در میان [[شیعیان]] یک امر مسلّم و قطعی است، بلکه بیش از یکصد و سی نفر از علمای [[تاریخ]]، [[فقه]]، [[حدیث]]، انساب و برخی از علمای [[اهل سنت]] در کتابهای خود نیز به [[ولادت حضرت مهدی]]{{ع}} در سال ۲۵۵ [[اذعان]] و یا تصریح کردهاند. و بیش از ۶۵نفر از آنان در خصوص [[زندگی حضرت مهدی]]{{ع}}، کتابهای مستقلی نگاشتهاند<ref>العمیدی، سید ثامر هاشم، در انتظار ققنوس، ص۱۸۹- ۱۹۹؛ حکیمی، محمدرضا، خورشید مغرب، ص۷۵- ۱۳۶.</ref>. | *همچنین، [[حکیمه]] عمه [[امام عسکری]]{{ع}} [[شاهد]] [[ولادت حضرت مهدی]]{{ع}} بوده و جریان ولادت [[حضرت]] را بازگو نموده است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۲۷.</ref> موضوع [[ولادت حضرت مهدی]]{{ع}} نه تنها در میان [[شیعیان]] یک امر مسلّم و قطعی است، بلکه بیش از یکصد و سی نفر از علمای [[تاریخ]]، [[فقه]]، [[حدیث]]، انساب و برخی از علمای [[اهل سنت]] در کتابهای خود نیز به [[ولادت حضرت مهدی]]{{ع}} در سال ۲۵۵ [[اذعان]] و یا تصریح کردهاند. و بیش از ۶۵نفر از آنان در خصوص [[زندگی حضرت مهدی]]{{ع}}، کتابهای مستقلی نگاشتهاند<ref>العمیدی، سید ثامر هاشم، در انتظار ققنوس، ص۱۸۹- ۱۹۹؛ حکیمی، محمدرضا، خورشید مغرب، ص۷۵- ۱۳۶.</ref>. | ||
*[[نام حضرت مهدی]]{{ع}}، همنام جدش [[رسول الله]]{{صل}} است. این نام گذاری از قبل، توسط خود [[پیامبر اکرم]]{{صل}} اعلام شده است؛ چنان که میفرماید: [[مهدی]] | *[[نام حضرت مهدی]]{{ع}}، همنام جدش [[رسول الله]]{{صل}} است. این نام گذاری از قبل، توسط خود [[پیامبر اکرم]]{{صل}} اعلام شده است؛ چنان که میفرماید: [[مهدی]] فرزند من است، نام او نام من و [[کنیه]] او [[کنیه]] من است<ref>قندوزی، سلیمان بن ابراهیم، ینابیع المودة، ص۴۹۱؛ العمده، ص۴۳۳.</ref>. در برخی [[روایات]] از تصریح به نام [[حضرت]] منع شده است<ref>نعمانی، محمد بن ابراهیم، الغیبه، ص۲۹۹.</ref> به همین جهت علمای [[شیعه]] غالباً از تصریح به نام [[مبارک]] ایشان خودداری میورزند. | ||
*[[القاب]] [[معروف]] [[حضرت]] عبارتاند از: [[مهدی]]، [[قائم]]، [[منتظر]]، [[حجت]]، [[خلف صالح]]، [[ابوالقاسم]]، [[صاحب الأمر]] و [[بقیة الله]]<ref>قرشی، باقر شریف، حیاة الامام المهدی{{ع}}، ص۲۷؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۱، ص۴۲.</ref>. | *[[القاب]] [[معروف]] [[حضرت]] عبارتاند از: [[مهدی]]، [[قائم]]، [[منتظر]]، [[حجت]]، [[خلف صالح]]، [[ابوالقاسم]]، [[صاحب الأمر]] و [[بقیة الله]]<ref>قرشی، باقر شریف، حیاة الامام المهدی{{ع}}، ص۲۷؛ مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۵۱، ص۴۲.</ref>. | ||
*[[مادر حضرت]]، کنیزی است از تبار [[حواریون عیسی]]{{ع}}، موسوم به [[نرجس خاتون]]. در برخی نقلها از وی با نامهایی چون: [[ریحانه]]، [[سوسن]] و [[صیقل]] نیز یاد شده است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۳؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۲۴۱.</ref> اما در [[روایت]] [[معروف]] جناب [[حکیمه]]، [[امام عسکری]]{{ع}} ایشان را با نام [[نرجس]] یاد نموده است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۲۴.</ref>.<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[امامت امام مهدی (مقاله)|امامت امام مهدی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۶۶.</ref> | *[[مادر حضرت]]، کنیزی است از تبار [[حواریون عیسی]]{{ع}}، موسوم به [[نرجس خاتون]]. در برخی نقلها از وی با نامهایی چون: [[ریحانه]]، [[سوسن]] و [[صیقل]] نیز یاد شده است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۳؛ طوسی، محمد بن حسن، الغیبه، ص۲۴۱.</ref> اما در [[روایت]] [[معروف]] جناب [[حکیمه]]، [[امام عسکری]]{{ع}} ایشان را با نام [[نرجس]] یاد نموده است<ref>ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ص۴۲۴.</ref>.<ref>[[قنبر علی صمدی|صمدی، قنبر علی]]، [[امامت امام مهدی (مقاله)|امامت امام مهدی]]، [[دانشنامه کلام اسلامی ج۱ (کتاب)|دانشنامه کلام اسلامی]]، ج۱، ص۴۶۶.</ref> | ||
| خط ۱۳: | خط ۱۳: | ||
==[[فضائل]] و [[مناقب]]== | ==[[فضائل]] و [[مناقب]]== | ||
*بنابر بیان صریح [[قرآن]]، [[صالحترین]] [[بندگان خدا]]، [[وارث زمین]] خواهند شد<ref>انبیاء، ۲۱.</ref> و [[حضرت مهدی]]{{ع}} مصداق اتم [[صالحان]] در [[آخرالزمان]] است. از آن رو که کسان کم شماری [[توفیق]] یافتهاند به حضور او رسند، ویژگیهای شخصی و فضیلتهایش را باید در [[روایات]] [[پدران]] پاکش پی جست. [[امام باقر]]{{ع}} فرموده است: "نُه تن از فرزندان [[حسین بن علی]] اماماند و واپسین تن، [[برتر]] از دیگران است"<ref>دلائل الامامة، ۴۵۳.</ref>. مراد این [[روایت]] از [[برتری]]، نه [[برتری]] در [[مقام ولایت]] است؛ بلکه مراد این است که امام مهدی{{ع}}، کوششها و آرمانهای دیگر [[امامان]]{{عم}} را به بار مینشاند و اثر [[اسلام]] را بر [[جامعه انسانی]] [[آشکار]] میسازد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 127.</ref>. | *بنابر بیان صریح [[قرآن]]، [[صالحترین]] [[بندگان خدا]]، [[وارث زمین]] خواهند شد<ref>انبیاء، ۲۱.</ref> و [[حضرت مهدی]]{{ع}} مصداق اتم [[صالحان]] در [[آخرالزمان]] است. از آن رو که کسان کم شماری [[توفیق]] یافتهاند به حضور او رسند، ویژگیهای شخصی و فضیلتهایش را باید در [[روایات]] [[پدران]] پاکش پی جست. [[امام باقر]]{{ع}} فرموده است: "نُه تن از فرزندان [[حسین بن علی]] اماماند و واپسین تن، [[برتر]] از دیگران است"<ref>دلائل الامامة، ۴۵۳.</ref>. مراد این [[روایت]] از [[برتری]]، نه [[برتری]] در [[مقام ولایت]] است؛ بلکه مراد این است که امام مهدی{{ع}}، کوششها و آرمانهای دیگر [[امامان]]{{عم}} را به بار مینشاند و اثر [[اسلام]] را بر [[جامعه انسانی]] [[آشکار]] میسازد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 127.</ref>. | ||
*اینکه [[مهدی موعود]]{{ع}} از [[نسل]] [[پیامبر]]{{صل}} است، در [[اخبار]] [[متواتر]] [[شیعه]] و [[سنی]] تأیید شده است<ref>زندگی حضرت صاحب الزمان، ۱۷۱.</ref>. در روایتی آمده است که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[مهدی]] از [[فرزندان]] من است. او همنام من است و کنیهاش همچون [[کنیه]] من است"<ref>دعائم الاسلام، ۲/ ۱۸۸.</ref>. همچنین در روایتی از [[امام رضا]]{{ع}} آمده است: "یکی از نشانههای [[قائم]] این است که سن او بسیار، ولی [[جوان]] است. هر کس او را میبیند، میپندارد [[چهل]] ساله یا جوانتر است و تا هنگام [[رحلت]] از [[دنیا]]، اثری از [[پیری]] در او [[آشکار]] نمیگردد"<ref>اثبات الهداة، ۷/ ۳۹۸.</ref>. نیز [[امیرمؤمنان]]{{ع}} میفرماید: "او دو خال بر چهره دارد. یکی از آنها شبیه خال [[پیامبر]]{{صل}} است. چون [[پرچم قیام]] او افراشته شود، میان [[مشرق]] و [[مغرب]] را روشن میکند و آن گاه که دستِ مهر بر سر [[بندگان خدا]] نهد، قلبشان همچون پاره آهن محکم میشود و هر کس نیروی [[چهل]] تن پیدا میکند"<ref>همان، ۴۰۰.</ref> و [[امام باقر]]{{ع}} میفرماید: "[[مهدی]]، [[جوانی]] میان قامت و خوشرو... است. درخشندگی صورتش بر سیاهی [[محاسن]] او [[غلبه]] دارد. [[خداوند]] [[بلا]] را به واسطه او از [[شیعیان]] و کسانش دفع میکند"<ref>همان، ۴۱۴- ۳۴۴.</ref>. در [[روایات]] فراوانی آمده است که [[رفتار]] و [[خُلق و خوی]] او همانند [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]] پیشین{{ع}} است<ref>نهج البلاغه، خ ۱۵۰ و....</ref> هنگامی که [[ظهور]] میکند، بیشتر [[احکام دین]] [[خدا]] بر [[زمین]] مانده است؛ ولی از گذر [[مجاهدت]] و [[برکت]] او، [[کتاب خدا]] و [[سنت پیامبر]]{{صل}} زنده میشود<ref>نهج البلاغه، خ ۱۳۸.</ref>. امام مهدی{{ع}} [[اعلم]] زمان خود است؛ چنان که [[حضرت علی]]{{ع}} در | *اینکه [[مهدی موعود]]{{ع}} از [[نسل]] [[پیامبر]]{{صل}} است، در [[اخبار]] [[متواتر]] [[شیعه]] و [[سنی]] تأیید شده است<ref>زندگی حضرت صاحب الزمان، ۱۷۱.</ref>. در روایتی آمده است که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "[[مهدی]] از [[فرزندان]] من است. او همنام من است و کنیهاش همچون [[کنیه]] من است"<ref>دعائم الاسلام، ۲/ ۱۸۸.</ref>. همچنین در روایتی از [[امام رضا]]{{ع}} آمده است: "یکی از نشانههای [[قائم]] این است که سن او بسیار، ولی [[جوان]] است. هر کس او را میبیند، میپندارد [[چهل]] ساله یا جوانتر است و تا هنگام [[رحلت]] از [[دنیا]]، اثری از [[پیری]] در او [[آشکار]] نمیگردد"<ref>اثبات الهداة، ۷/ ۳۹۸.</ref>. نیز [[امیرمؤمنان]]{{ع}} میفرماید: "او دو خال بر چهره دارد. یکی از آنها شبیه خال [[پیامبر]]{{صل}} است. چون [[پرچم قیام]] او افراشته شود، میان [[مشرق]] و [[مغرب]] را روشن میکند و آن گاه که دستِ مهر بر سر [[بندگان خدا]] نهد، قلبشان همچون پاره آهن محکم میشود و هر کس نیروی [[چهل]] تن پیدا میکند"<ref>همان، ۴۰۰.</ref> و [[امام باقر]]{{ع}} میفرماید: "[[مهدی]]، [[جوانی]] میان قامت و خوشرو... است. درخشندگی صورتش بر سیاهی [[محاسن]] او [[غلبه]] دارد. [[خداوند]] [[بلا]] را به واسطه او از [[شیعیان]] و کسانش دفع میکند"<ref>همان، ۴۱۴- ۳۴۴.</ref>. در [[روایات]] فراوانی آمده است که [[رفتار]] و [[خُلق و خوی]] او همانند [[پیامبر]]{{صل}} و [[امامان]] پیشین{{ع}} است<ref>نهج البلاغه، خ ۱۵۰ و....</ref> هنگامی که [[ظهور]] میکند، بیشتر [[احکام دین]] [[خدا]] بر [[زمین]] مانده است؛ ولی از گذر [[مجاهدت]] و [[برکت]] او، [[کتاب خدا]] و [[سنت پیامبر]]{{صل}} زنده میشود<ref>نهج البلاغه، خ ۱۳۸.</ref>. امام مهدی{{ع}} [[اعلم]] زمان خود است؛ چنان که [[حضرت علی]]{{ع}} در وصف او فرموده است: "[[زره]] [[دانش]] بر تن دارد و... همواره در پی [[حکمت]] است"<ref>نهج البلاغه، خ ۱۸۲.</ref>. از [[فضیلتهای امام مهدی]]{{ع}} آن است که ویژگیهای هفت [[پیامبر]]{{ع}} را همراه دارد: از [[آدم]] و [[نوح]]{{ع}} [[طول عمر]] را به [[ارث]] برده است و از [[ابراهیم]]{{ع}}، ولادت پنهانی و کنارهگیری از [[مردمان]] را و از [[موسی]]{{ع}}، [[خوف]] و [[غیبت]] را و از [[عیسی]]{{ع}}، [[اختلاف مردم]] درباره شخصیت و تولدش را و از ایوب{{ع}} فَرَج بعد از شدت را و از [[محمد]]{{صل}} [[قیام]] به [[شمشیر]] را<ref>کمال الدین و تمام النعمة، ۵۷۷.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 127.</ref>. | ||
==[[امامت]]== | ==[[امامت]]== | ||
*[[حضرت مهدی]]{{ع}} در پنج سالگی [[امامت]] [[مسلمانان]] را بر عهده گرفت. روایاتِ [[امامت]] آن [[امام همام]]{{ع}} در حد [[تواتر]] است و از دیگر [[امامان]] بیشتر است. این بدان سبب است که در این باره، هم از [[پیامبر]]{{صل}} و [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}} روایاتی در دست است و هم از یازده [[امام]] [[معصوم]]{{ع}}<ref>بحارالانوار، ۵۱/ ۱۶۲- ۶۵؛ کمال الدین، ۶۰۶- ۴۸۲.</ref>. برای نمونه از [[جابر بن عبدالله انصاری]] [[نقل]] است که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "پس از [[حسن بن علی]] الزکی، [[فرزند]] او- [[قائم]] به [[حق]] و [[مهدی امت من]]- [[جانشین]] [[پدر]] میشود. [[مهدی]]، همان است که [[زمین]] را پر از [[عدل و داد]] میکند؛ همان سان که پیش از آن پر از [[ظلم و جور]] میشود"<ref>کمال الدین، ۴۸۶.</ref>. در روایتی دیگر آمده است که چهل نفر از [[شیعیان]] خاص [[امام حسن عسکری]]{{ع}} به محضرش رسیدند و درباره [[جانشین]] او پرسیدند. [[امام حسن]]{{ع}} [[فرزند]] خویش، [[حضرت مهدی]]{{ع}} را به دست نشان داد و فرمود: "این است [[امام]] شما پس از من و خلیفهام در میان شما. از او [[فرمان]] برید و به [[تفرقه]] نیفتید که [[دین]] خود را از | *[[حضرت مهدی]]{{ع}} در پنج سالگی [[امامت]] [[مسلمانان]] را بر عهده گرفت. روایاتِ [[امامت]] آن [[امام همام]]{{ع}} در حد [[تواتر]] است و از دیگر [[امامان]] بیشتر است. این بدان سبب است که در این باره، هم از [[پیامبر]]{{صل}} و [[حضرت]] [[فاطمه]]{{س}} روایاتی در دست است و هم از یازده [[امام]] [[معصوم]]{{ع}}<ref>بحارالانوار، ۵۱/ ۱۶۲- ۶۵؛ کمال الدین، ۶۰۶- ۴۸۲.</ref>. برای نمونه از [[جابر بن عبدالله انصاری]] [[نقل]] است که [[پیامبر]]{{صل}} فرمود: "پس از [[حسن بن علی]] الزکی، [[فرزند]] او- [[قائم]] به [[حق]] و [[مهدی امت من]]- [[جانشین]] [[پدر]] میشود. [[مهدی]]، همان است که [[زمین]] را پر از [[عدل و داد]] میکند؛ همان سان که پیش از آن پر از [[ظلم و جور]] میشود"<ref>کمال الدین، ۴۸۶.</ref>. در روایتی دیگر آمده است که چهل نفر از [[شیعیان]] خاص [[امام حسن عسکری]]{{ع}} به محضرش رسیدند و درباره [[جانشین]] او پرسیدند. [[امام حسن]]{{ع}} [[فرزند]] خویش، [[حضرت مهدی]]{{ع}} را به دست نشان داد و فرمود: "این است [[امام]] شما پس از من و خلیفهام در میان شما. از او [[فرمان]] برید و به [[تفرقه]] نیفتید که [[دین]] خود را از کف میدهید و هلاک میشوید"<ref>الغیبة، ۳۵۷.</ref><ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 128.</ref>. | ||
==روزگار پیش از [[امامت]]== | ==روزگار پیش از [[امامت]]== | ||
*[[حکومت عباسی]] از روزگار [[امامت]] [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} بر [[خشونت]] و خودکامگی و [[ستمکاری]] خویش افزود. [[عباسیان]]، [[امامان معصوم]]{{عم}} و پیروانشان را به زندان میانداختند، [[تبعید]] میکردند و به [[قتل]] میرساندند و از این رهگذر در پی آن بودند که [[مانع]] نشر [[آیین]] [[تشیع]] شوند و پایگاههای مردمی [[امامان]]{{عم}} را از میان بردارند. این [[سیاست]]، [[امامان معصوم]]{{عم}} را بر آن داشت تا فعالیتهای خویش را [[پنهان]] سازند و [[تعالیم]]، فرمانها و توصیههای خویش را محتاطانه به واسطه مأمورانی ویژه به [[مردم]] برسانند. از آن سو، [[ اخبار متواتر]] [[گواهی]] میداد که واپسین [[وصی]] [[رسول خدا]]{{صل}} [[منجی]] عالم است و حکومتهای [[جور]] را از [[زمین]] برمیدارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 128.</ref>. | *[[حکومت عباسی]] از روزگار [[امامت]] [[حضرت موسی بن جعفر]]{{ع}} بر [[خشونت]] و خودکامگی و [[ستمکاری]] خویش افزود. [[عباسیان]]، [[امامان معصوم]]{{عم}} و پیروانشان را به زندان میانداختند، [[تبعید]] میکردند و به [[قتل]] میرساندند و از این رهگذر در پی آن بودند که [[مانع]] نشر [[آیین]] [[تشیع]] شوند و پایگاههای مردمی [[امامان]]{{عم}} را از میان بردارند. این [[سیاست]]، [[امامان معصوم]]{{عم}} را بر آن داشت تا فعالیتهای خویش را [[پنهان]] سازند و [[تعالیم]]، فرمانها و توصیههای خویش را محتاطانه به واسطه مأمورانی ویژه به [[مردم]] برسانند. از آن سو، [[ اخبار متواتر]] [[گواهی]] میداد که واپسین [[وصی]] [[رسول خدا]]{{صل}} [[منجی]] عالم است و حکومتهای [[جور]] را از [[زمین]] برمیدارد<ref>[[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص 128.</ref>. | ||