ولایت در قرآن: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
(←مقدمه) |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۰۷: | خط ۱۰۷: | ||
*افزون بر این، دو جمله {{متن قرآن|لَهُ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ}} و نیز {{متن قرآن|أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ}} قرینه دیگری بر [[اراده]] معنای [[فرمانروا]] و [[ولیّ]] امر از واژه "ولی" در [[آیه]] میباشد. | *افزون بر این، دو جمله {{متن قرآن|لَهُ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ}} و نیز {{متن قرآن|أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ}} قرینه دیگری بر [[اراده]] معنای [[فرمانروا]] و [[ولیّ]] امر از واژه "ولی" در [[آیه]] میباشد. | ||
*جمله {{متن قرآن|لَهُ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ}} و نیز جمله {{متن قرآن|أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ}} دلالت بر [[احاطه علمی]] ذات باری تعالی بر همه [[شئون]] مخلوقات دارد و [[حقّ]] [[امر و نهی]] و [[تعیین]] [[سرنوشت انسانها]] مخصوص کسی است که [[احاطه علمی]] به [[شئون]] [[مردم]] و پیآمدهای [[آینده]] تصمیم گیریها و برنامهریزیها و [[دستورات]] و [[قوانین]] و امر و نهیها داشته باشد. کسی که از یکسو احاطه به همه جهات و نیازها و [[روابط]] درونی و برونی [[حاکم]] بر هستی [[انسان]] و [[جامعه انسانی]] ندارد و از سوی دیگر احاطه به [[سرنوشت انسان]] و [[آگاهی]] به [[عاقبت]] و نتیجه به کارگیری [[سیستم سیاسی]] یا [[اقتصادی]] و یا [[فرهنگی]] معینی بر [[جامعه بشر]] ندارد و [[قدرت]] پیش بینی قطعی نتایج [[اجرای قوانین]] و برنامههایی که در [[جامعه بشری]] به [[اجرا]] در میآیند را ندارد، چگونه میتواند برای [[سرنوشت]] [[جامعه بشر]] [[تصمیم]] گرفته و به [[سازماندهی]] [[جامعه بشر]] بر اساس [[نظام]] و برنامهای که از [[عاقبت]] نتایج اجرای آن در [[جامعه بشر]] [[آگاهی]] و اطلاع کامل ندارد بپردازد؟ | *جمله {{متن قرآن|لَهُ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ}} و نیز جمله {{متن قرآن|أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ}} دلالت بر [[احاطه علمی]] ذات باری تعالی بر همه [[شئون]] مخلوقات دارد و [[حقّ]] [[امر و نهی]] و [[تعیین]] [[سرنوشت انسانها]] مخصوص کسی است که [[احاطه علمی]] به [[شئون]] [[مردم]] و پیآمدهای [[آینده]] تصمیم گیریها و برنامهریزیها و [[دستورات]] و [[قوانین]] و امر و نهیها داشته باشد. کسی که از یکسو احاطه به همه جهات و نیازها و [[روابط]] درونی و برونی [[حاکم]] بر هستی [[انسان]] و [[جامعه انسانی]] ندارد و از سوی دیگر احاطه به [[سرنوشت انسان]] و [[آگاهی]] به [[عاقبت]] و نتیجه به کارگیری [[سیستم سیاسی]] یا [[اقتصادی]] و یا [[فرهنگی]] معینی بر [[جامعه بشر]] ندارد و [[قدرت]] پیش بینی قطعی نتایج [[اجرای قوانین]] و برنامههایی که در [[جامعه بشری]] به [[اجرا]] در میآیند را ندارد، چگونه میتواند برای [[سرنوشت]] [[جامعه بشر]] [[تصمیم]] گرفته و به [[سازماندهی]] [[جامعه بشر]] بر اساس [[نظام]] و برنامهای که از [[عاقبت]] نتایج اجرای آن در [[جامعه بشر]] [[آگاهی]] و اطلاع کامل ندارد بپردازد؟ | ||
بر اساس [[گواهی]] [[عقل]]، تنها کسی [[حق]] تصمیم گیری برای [[جامعه بشر]] و [[تعیین]] [[سرنوشت]] آن را دارد که اطلاع کامل بر همه جهات و نیازهای [[جامعه بشر]] و نیز بر همه [[روابط]] درونی و برونی [[انسانها]] با یکدیگر و با [[جهان هستی]] پیرامون آنها و نیز [[آگاهی]] کامل به [[سرنوشت]] [[جامعه بشر]] و نتایج برآمده از اجرای [[سیستم]] و نظامی که میخواهد در [[جامعه بشر]] پیاده کند داشته باشد؛ این کس منحصراً [[خدای متعال]] است و هیچ کس دیگر جز او نیست و همین مطلب است که در این دو جمله {{متن قرآن|لَهُ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ}}<ref>«نهان آسمانها و زمین از آن اوست؛ چه بینا و چه شنواست! » سوره کهف، آیه ۲۶.</ref> مورد بیان و تأکید قرار گرفته است. | *بر اساس [[گواهی]] [[عقل]]، تنها کسی [[حق]] تصمیم گیری برای [[جامعه بشر]] و [[تعیین]] [[سرنوشت]] آن را دارد که اطلاع کامل بر همه جهات و نیازهای [[جامعه بشر]] و نیز بر همه [[روابط]] درونی و برونی [[انسانها]] با یکدیگر و با [[جهان هستی]] پیرامون آنها و نیز [[آگاهی]] کامل به [[سرنوشت]] [[جامعه بشر]] و نتایج برآمده از اجرای [[سیستم]] و نظامی که میخواهد در [[جامعه بشر]] پیاده کند داشته باشد؛ این کس منحصراً [[خدای متعال]] است و هیچ کس دیگر جز او نیست و همین مطلب است که در این دو جمله {{متن قرآن|لَهُ غَيْبُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَأَسْمِعْ}}<ref>«نهان آسمانها و زمین از آن اوست؛ چه بینا و چه شنواست! » سوره کهف، آیه ۲۶.</ref> مورد بیان و تأکید قرار گرفته است. | ||
*این دو جمله نیز قرینه روشنی بر [[اراده]] معنای ولیّ امر و [[فرمانروا]] و [[حاکم]] از واژه "ولی" در [[آیه]] مورد بحث است. | *این دو جمله نیز قرینه روشنی بر [[اراده]] معنای ولیّ امر و [[فرمانروا]] و [[حاکم]] از واژه "ولی" در [[آیه]] مورد بحث است. | ||
*بنابراین، [[آیه]] مذکور نیز نظیر [[آیات]] گذشته دلالت صریح بر [[حصر حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] در [[ذات اقدس خدای متعال]] دارد؛ زیرا به صراحت میفرماید: {{متن قرآن|مَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا يُشْرِكُ فِي حُكْمِهِ أَحَدًا}}<ref>«آنها هیچ ولیّ و سرپرستى جز او ندارند. و او هیچ کس را در حکومت خود شرکت نمىدهد» سوره کهف، آیه ۲۶.</ref>. | *بنابراین، [[آیه]] مذکور نیز نظیر [[آیات]] گذشته دلالت صریح بر [[حصر حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] در [[ذات اقدس خدای متعال]] دارد؛ زیرا به صراحت میفرماید: {{متن قرآن|مَا لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَلَا يُشْرِكُ فِي حُكْمِهِ أَحَدًا}}<ref>«آنها هیچ ولیّ و سرپرستى جز او ندارند. و او هیچ کس را در حکومت خود شرکت نمىدهد» سوره کهف، آیه ۲۶.</ref>. | ||
| خط ۱۵۳: | خط ۱۵۳: | ||
*مطلب اول: واژه "مولا" در این [[آیه]]، به قرائن و شواهد ذیل بر مولای در [[اطاعت]] و [[فرمانروایی]] دلالت دارد، نه [[مولی]] به معانی دیگر. | *مطلب اول: واژه "مولا" در این [[آیه]]، به قرائن و شواهد ذیل بر مولای در [[اطاعت]] و [[فرمانروایی]] دلالت دارد، نه [[مولی]] به معانی دیگر. | ||
*قرینه اول: [[وصف]] مولا به "[[حق]]" [[دلیل]] بر آن است که مولا به معنای مولای در [[اطاعت]] و [[حکم]] و [[فرمان]] است؛ زیرا سایر معانی مولا مربوط به [[شئون تکوینی]] است؛ نظیر: "مُنعم" یا "[[نصیر]]" یا "مُحب" و امثال آنها؛ در حالی که [[وصف]] "[[حق]]"، ظاهر در [[شأن]] [[تشریعی]] است که [[حق و باطل]] دارد. لهذا [[وصف]] "مولا" به صفت "[[حق]]"، واژه مولا را ظاهر در مولویت [[تشریعی]] که همان مولویت در امر و [[فرمان]] است، میکند. | *قرینه اول: [[وصف]] مولا به "[[حق]]" [[دلیل]] بر آن است که مولا به معنای مولای در [[اطاعت]] و [[حکم]] و [[فرمان]] است؛ زیرا سایر معانی مولا مربوط به [[شئون تکوینی]] است؛ نظیر: "مُنعم" یا "[[نصیر]]" یا "مُحب" و امثال آنها؛ در حالی که [[وصف]] "[[حق]]"، ظاهر در [[شأن]] [[تشریعی]] است که [[حق و باطل]] دارد. لهذا [[وصف]] "مولا" به صفت "[[حق]]"، واژه مولا را ظاهر در مولویت [[تشریعی]] که همان مولویت در امر و [[فرمان]] است، میکند. | ||
قرینه دوم: جمله بعد از جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} است؛ یعنی جمله {{متن قرآن|لَهُ الْحُكْمُ}} که خود صراحت در [[حصر]] [[حکومت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] دارد و قرینه روشنی است بر اینکه واژه مولا در جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} به معنای مولویت [[ملک]] و [[فرمان]] و [[حکم]] است. | *قرینه دوم: جمله بعد از جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} است؛ یعنی جمله {{متن قرآن|لَهُ الْحُكْمُ}} که خود صراحت در [[حصر]] [[حکومت]] در ذات [[اقدس]] [[حق]] دارد و قرینه روشنی است بر اینکه واژه مولا در جمله {{متن قرآن|مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} به معنای مولویت [[ملک]] و [[فرمان]] و [[حکم]] است. | ||
*قرینه سوم: عبارت {{متن قرآن|وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ}}<ref>«و اوست که بر بندگان خویش تسلط و برتری دارد» سوره انعام، آیه ۱۸.</ref> در [[آیه]] قبل است؛ زیرا [[وصف]] "قاهریت" [[خداوند]] با مولویت به معنای [[مُلک]] و [[فرمانروایی]] و [[حکومت]] سازگار است و با سایر معانی "مولا" سازگار نیست. | *قرینه سوم: عبارت {{متن قرآن|وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ}}<ref>«و اوست که بر بندگان خویش تسلط و برتری دارد» سوره انعام، آیه ۱۸.</ref> در [[آیه]] قبل است؛ زیرا [[وصف]] "قاهریت" [[خداوند]] با مولویت به معنای [[مُلک]] و [[فرمانروایی]] و [[حکومت]] سازگار است و با سایر معانی "مولا" سازگار نیست. | ||
*قرینه چهارم: به طور کلّی [[سیاق]] مجموعه [[آیات]] پیش و پس این [[آیه]] بر [[وصف]] ذات باری تعالی به اوصافی نظیر: [[قدرت]] و [[حکم]] و قاهریت و [[حصر]] آنها در [[ذات مقدس]] [[حق]](جل اسمه)، دلالت روشنی بر [[اراده]] معنای مولویت [[مُلک]] و [[حکومت]] از واژه "[[مولی]]" در [[آیه]] مورد بحث است. | *قرینه چهارم: به طور کلّی [[سیاق]] مجموعه [[آیات]] پیش و پس این [[آیه]] بر [[وصف]] ذات باری تعالی به اوصافی نظیر: [[قدرت]] و [[حکم]] و قاهریت و [[حصر]] آنها در [[ذات مقدس]] [[حق]](جل اسمه)، دلالت روشنی بر [[اراده]] معنای مولویت [[مُلک]] و [[حکومت]] از واژه "[[مولی]]" در [[آیه]] مورد بحث است. | ||
*در [[آیه]] پنجاه و هفتم [[سوره انعام]]، یعنی پنج [[آیه]] پیش از [[آیه]] مورد بحث، [[خدای متعال]] میفرماید: | *در [[آیه]] پنجاه و هفتم [[سوره انعام]]، یعنی پنج [[آیه]] پیش از [[آیه]] مورد بحث، [[خدای متعال]] میفرماید:{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ}}<ref>«بگو: "من دلیل روشنى از پروردگارم دارم؛ ولى شما آن را تکذیب کردهاید. آنچه شما (از عذاب الهى) درباره آن شتاب مىکنید در اختیار من نیست. حکم و فرمان، تنها ازآن خداست! حق را از باطل جدا مىکند؛ و او بهترین جدا کننده (حق از باطل) است"» سوره انعام، آیه ۵۷.</ref>. | ||
{{متن قرآن|قُلْ إِنِّي عَلَى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَكَذَّبْتُمْ بِهِ مَا عِنْدِي مَا تَسْتَعْجِلُونَ بِهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَهُوَ خَيْرُ الْفَاصِلِينَ}}<ref>«بگو: "من دلیل روشنى از پروردگارم دارم؛ ولى شما آن را تکذیب کردهاید. آنچه شما (از عذاب الهى) درباره آن شتاب مىکنید در اختیار من نیست. حکم و فرمان، تنها ازآن خداست! حق را از باطل جدا مىکند؛ و او بهترین جدا کننده (حق از باطل) است"» سوره انعام، آیه ۵۷.</ref>. | |||
*در این [[آیه]] به صراحت، [[حاکمیت]] منحصر به [[فرد]] [[خدای متعال]] مطرح شده و در [[آیات]] بعد نیز که به [[احاطه علمی]] [[خداوند]] اشاره دارد، بر [[حصر حاکمیت]] در [[ذات خدای متعال]] - به [[دلیل]] اختصاص [[وصف]] [[احاطه علمی]] به [[شئون]] موجودات به ذات [[اقدس]] [[حق]] - تأکید شده است. | *در این [[آیه]] به صراحت، [[حاکمیت]] منحصر به [[فرد]] [[خدای متعال]] مطرح شده و در [[آیات]] بعد نیز که به [[احاطه علمی]] [[خداوند]] اشاره دارد، بر [[حصر حاکمیت]] در [[ذات خدای متعال]] - به [[دلیل]] اختصاص [[وصف]] [[احاطه علمی]] به [[شئون]] موجودات به ذات [[اقدس]] [[حق]] - تأکید شده است. | ||
*در [[آیات]] بعد از [[آیه]] {{متن قرآن|ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} نیز که [[سلطه]] [[خداوند]] بر سراسر [[جهان]] و احاطه [[قدرت الهی]] بر همه اشیاء و انحصار این احاطه در [[سلطه]] و [[اقتدار]] در ذات حق تعالی و نیز مسئله انحصار [[برقراری امنیت]] در سراسر [[جهان]] در [[ذات خداوند]] مطرح گردیده است، به [[دلیل]] دیگری بر [[حصر حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] در [[ذات اقدس خداوند]] اشاره شده است. | *در [[آیات]] بعد از [[آیه]] {{متن قرآن|ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلَاهُمُ الْحَقِّ}} نیز که [[سلطه]] [[خداوند]] بر سراسر [[جهان]] و احاطه [[قدرت الهی]] بر همه اشیاء و انحصار این احاطه در [[سلطه]] و [[اقتدار]] در ذات حق تعالی و نیز مسئله انحصار [[برقراری امنیت]] در سراسر [[جهان]] در [[ذات خداوند]] مطرح گردیده است، به [[دلیل]] دیگری بر [[حصر حاکمیت]] و [[فرمانروایی]] در [[ذات اقدس خداوند]] اشاره شده است. | ||