←اهمیت و آثار رضا
(صفحهای تازه حاوی «{{خرد}} {{نبوت}} <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;"> : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font...» ایجاد کرد) |
|||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
[[رضا]] به قضای الهی را بالاترین [[مقامات]] [[دین]] و شریفترین منازل مقرّبان دانستهاند <ref>کیمیای سعادت، ص ۶۰۶؛ مصباح الهدایه، ص ۳۹۹؛ جامعالسعادات، ج ۳، ص ۲۰۴.</ref> که مطلوب [[اهل]] [[حقیقت]] و باب اعظم [[الهی]] است.<ref>اوصاف الاشراف، ص ۹۰ ـ ۹۱؛ جامع السعادات، ج ۳، ص ۲۰۴.</ref> کسی که به [[مقام رضا]] برسد، پیش از آنکه از [[دنیا]] بیرون رود، در [[بهشت]] بهسر میبرد، زیرا همیشه در [[راحتی]] است، به همین جهت [[خازن]] بهشت نیز "[[رضوان]]" نام دارد،<ref>اوصاف الاشراف، ص ۹۱؛ مصباح الهدایه، ص ۳۹۹ ـ ۴۰۰.</ref> چنانکه سالک تا به مقام رضا نرسد، به [[خانه]] [[کرامت]] و [[قرب]] [[واصل]] نمیشود.<ref>اسفار، ج ۹، ص ۵۳۴.</ref> [[قرآن کریم]] رضا به [[حکم خدا]] و [[پیامبر]]{{صل}} را لازمِ [[ایمان]] مردان و [[زنان]] [[جامعه اسلامی]] میشمرد و میفرماید که هیچ کس در [[اختیار]] چیزی بر خلاف آنچه [[خدا]] و [[رسول]] به آن امر کردهاند، [[حق]] ندارد: {{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا}}<ref>«و چون خداوند و فرستاده او به کاری فرمان دهند سزیده هیچ مرد و زن مؤمنی نیست که آنان را در کارشان گزینش (دیگری) باشد؛ هر کس از خدا و فرستادهاش نافرمانی کند به گمراهی آشکاری افتاده است» سوره احزاب، آیه ۳۶.</ref> برپایه [[سیاق آیات]]، قضای خدا در این [[آیه]] قضای [[تشریعی]] و به معنای [[جعل احکام]] تشریعی، یا [[تصرف]] [[پیامبران]] در شأنی از [[شئون]] [[بندگان]] است و قضای رسول همان قسم دوم است؛ یعنی تصرف در شأنی از شئون [[مردم]] براثر [[ولایتی]] که خدا به او بخشیده است.<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۲۱.</ref> | [[رضا]] به قضای الهی را بالاترین [[مقامات]] [[دین]] و شریفترین منازل مقرّبان دانستهاند <ref>کیمیای سعادت، ص ۶۰۶؛ مصباح الهدایه، ص ۳۹۹؛ جامعالسعادات، ج ۳، ص ۲۰۴.</ref> که مطلوب [[اهل]] [[حقیقت]] و باب اعظم [[الهی]] است.<ref>اوصاف الاشراف، ص ۹۰ ـ ۹۱؛ جامع السعادات، ج ۳، ص ۲۰۴.</ref> کسی که به [[مقام رضا]] برسد، پیش از آنکه از [[دنیا]] بیرون رود، در [[بهشت]] بهسر میبرد، زیرا همیشه در [[راحتی]] است، به همین جهت [[خازن]] بهشت نیز "[[رضوان]]" نام دارد،<ref>اوصاف الاشراف، ص ۹۱؛ مصباح الهدایه، ص ۳۹۹ ـ ۴۰۰.</ref> چنانکه سالک تا به مقام رضا نرسد، به [[خانه]] [[کرامت]] و [[قرب]] [[واصل]] نمیشود.<ref>اسفار، ج ۹، ص ۵۳۴.</ref> [[قرآن کریم]] رضا به [[حکم خدا]] و [[پیامبر]]{{صل}} را لازمِ [[ایمان]] مردان و [[زنان]] [[جامعه اسلامی]] میشمرد و میفرماید که هیچ کس در [[اختیار]] چیزی بر خلاف آنچه [[خدا]] و [[رسول]] به آن امر کردهاند، [[حق]] ندارد: {{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِمُؤْمِنٍ وَلَا مُؤْمِنَةٍ إِذَا قَضَى اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَمْرًا أَنْ يَكُونَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ مِنْ أَمْرِهِمْ وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا مُبِينًا}}<ref>«و چون خداوند و فرستاده او به کاری فرمان دهند سزیده هیچ مرد و زن مؤمنی نیست که آنان را در کارشان گزینش (دیگری) باشد؛ هر کس از خدا و فرستادهاش نافرمانی کند به گمراهی آشکاری افتاده است» سوره احزاب، آیه ۳۶.</ref> برپایه [[سیاق آیات]]، قضای خدا در این [[آیه]] قضای [[تشریعی]] و به معنای [[جعل احکام]] تشریعی، یا [[تصرف]] [[پیامبران]] در شأنی از [[شئون]] [[بندگان]] است و قضای رسول همان قسم دوم است؛ یعنی تصرف در شأنی از شئون [[مردم]] براثر [[ولایتی]] که خدا به او بخشیده است.<ref>المیزان، ج ۱۶، ص ۳۲۱.</ref> | ||
در آیاتی، پس از بیان [[رضایت الهی]] از برخی بندگان، به [[خشنودی]] آنان از خدا اشاره میشود: {{متن قرآن|جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ}}<ref>«پاداش آنان نزد پروردگارشان بهشتهایی جاودان است که از بن آنها جویباران روان است، هماره در آن جاودانند، خداوند از ایشان خرسند است و آنان از او خرسندند، این از آن کسی است که از پروردگار خویش بیم کند» سوره بینه، آیه ۸.</ref>؛ {{متن قرآن|لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«گروهی را نمییابی که با ایمان به خداوند و روز واپسین، با کسانی که با خداوند و پیامبرش مخالفت ورزیدهاند دوستی ورزند هر چند که آنان پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشانشان باشند؛ آنانند که (خداوند) ایمان را در دلشان برنوشته و با روحی از خویش تأییدشان کرده است و آنان را به بوستانهایی درمیآورد که از بن آنها جویباران روان است، در آنها جاودانند، خداوند از آنان خرسند است و آنان از وی خرسندند، آنان حزب خداوندند، آگاه باشید که بیگمان حزب خداوند است که (گرویدگان به آن) رستگارند» سوره مجادله، آیه ۲۲.</ref> به دیدهای، رضای [[بندگان]] از [[خدا]]، [[خشنودی]] آنان از [[قضای الهی]] در [[دنیا]] و [[کراهت]] نداشتن از آن است.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۳۸۳؛ کشف الاسرار، ج ۱۰، ص ۲۶، ۵۷۲.</ref> در [[آیه]] {{متن قرآن|رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و ما را فرمانبردار خود بگمار و از فرزندان ما خویشاوندانی را فرمانبردار خویش (برآور) و شیوههای پرستشمان را به ما بنما و توبه ما را بپذیر بیگمان تویی که توبهپذیر مهربانی» سوره بقره، آیه ۱۲۸.</ref> برپایه احتمالی، [[ابراهیم]]{{ع}} از خدا خواست تا او و فرزندش را به [[کاملترین]] مرتبه [[رضا]] برساند.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص ۶۵-۶۸.</ref> [[زکریا]]{{ع}} نیز از خدا [[فرزندی]] خواست که صفت رضا در قلبش [[ثابت]] و [[راسخ]] و به تقدیرات خدا و آزمایشهای ظاهری و [[باطنی]] و [[تکالیف الهی]] [[راضی]] باشد: | در آیاتی، پس از بیان [[رضایت الهی]] از برخی بندگان، به [[خشنودی]] آنان از خدا اشاره میشود: {{متن قرآن|جَزَاؤُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتُ عَدْنٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ ذَلِكَ لِمَنْ خَشِيَ رَبَّهُ}}<ref>«پاداش آنان نزد پروردگارشان بهشتهایی جاودان است که از بن آنها جویباران روان است، هماره در آن جاودانند، خداوند از ایشان خرسند است و آنان از او خرسندند، این از آن کسی است که از پروردگار خویش بیم کند» سوره بینه، آیه ۸.</ref>؛ {{متن قرآن|لَا تَجِدُ قَوْمًا يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ يُوَادُّونَ مَنْ حَادَّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَوْ كَانُوا آبَاءَهُمْ أَوْ أَبْنَاءَهُمْ أَوْ إِخْوَانَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ أُولَئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمَانَ وَأَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ أُولَئِكَ حِزْبُ اللَّهِ أَلَا إِنَّ حِزْبَ اللَّهِ هُمُ الْمُفْلِحُونَ}}<ref>«گروهی را نمییابی که با ایمان به خداوند و روز واپسین، با کسانی که با خداوند و پیامبرش مخالفت ورزیدهاند دوستی ورزند هر چند که آنان پدران یا فرزندان یا برادران یا خویشانشان باشند؛ آنانند که (خداوند) ایمان را در دلشان برنوشته و با روحی از خویش تأییدشان کرده است و آنان را به بوستانهایی درمیآورد که از بن آنها جویباران روان است، در آنها جاودانند، خداوند از آنان خرسند است و آنان از وی خرسندند، آنان حزب خداوندند، آگاه باشید که بیگمان حزب خداوند است که (گرویدگان به آن) رستگارند» سوره مجادله، آیه ۲۲.</ref> به دیدهای، رضای [[بندگان]] از [[خدا]]، [[خشنودی]] آنان از [[قضای الهی]] در [[دنیا]] و [[کراهت]] نداشتن از آن است.<ref>مجمع البیان، ج ۱۰، ص ۳۸۳؛ کشف الاسرار، ج ۱۰، ص ۲۶، ۵۷۲.</ref> در [[آیه]] {{متن قرآن|رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِنْ ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَأَرِنَا مَنَاسِكَنَا وَتُبْ عَلَيْنَا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوَّابُ الرَّحِيمُ}}<ref>«پروردگارا! و ما را فرمانبردار خود بگمار و از فرزندان ما خویشاوندانی را فرمانبردار خویش (برآور) و شیوههای پرستشمان را به ما بنما و توبه ما را بپذیر بیگمان تویی که توبهپذیر مهربانی» سوره بقره، آیه ۱۲۸.</ref> برپایه احتمالی، [[ابراهیم]]{{ع}} از خدا خواست تا او و فرزندش را به [[کاملترین]] مرتبه [[رضا]] برساند.<ref>التفسیر الکبیر، ج ۴، ص ۶۵-۶۸.</ref> [[زکریا]]{{ع}} نیز از خدا [[فرزندی]] خواست که صفت رضا در قلبش [[ثابت]] و [[راسخ]] و به تقدیرات خدا و آزمایشهای ظاهری و [[باطنی]] و [[تکالیف الهی]] [[راضی]] باشد: {{متن قرآن|وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا}}<ref>«پروردگارا! او را پسندیده گردان» سوره مریم، آیه ۶.</ref><ref>التحقیق، ج ۴، ص ۱۳۵، «رضی».</ref> برخی کشتزار [[آخرت]] را در آیه {{متن قرآن|مَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الْآخِرَةِ نَزِدْ لَهُ فِي حَرْثِهِ وَمَنْ كَانَ يُرِيدُ حَرْثَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ مِنْ نَصِيبٍ}}<ref>«هر کس کشت جهان واپسین را بخواهد به کشت او میافزاییم و آنکه کشت این جهان را بخواهد از آن بدو میدهیم و در جهان واپسین هیچ بهرهای ندارد» سوره شوری، آیه ۲۰.</ref> رضا دانستهاند<ref>تفسیر سلمی، ج ۲، ص ۲۲۷.</ref> و بعضی [[بهشت]] [[الهی]] را که در آیه {{متن قرآن|وَادْخُلِي جَنَّتِي}}<ref>«و به بهشت من پا بگذار!» سوره فجر، آیه ۳۰.</ref> خدا به صاحبان [[نفوس]] مطمئنّه اجازه میدهد که وارد آن شوند، در دنیا [[مقام رضا]] و [[تسلیم]] خواندهاند.<ref>غرائب القرآن، ج ۶، ص ۵۰۰.</ref> در آیهای نیز خدا به [[مؤمنان]] [[دستور]] میدهد همگی وارد سِلْم شوند: {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا ادْخُلُوا فِي السِّلْمِ كَافَّةً وَلَا تَتَّبِعُوا خُطُوَاتِ الشَّيْطَانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ}}<ref>«ای مؤمنان! همگی به فرمانبرداری (خداوند) درآیید و از گامهای شیطان پیروی نکنید که او برای شما دشمنی آشکار است» سوره بقره، آیه ۲۰۸.</ref> که سِلم، همان رضا به قضای الهی دانسته شده است.<ref> تفسیر سلمی، ج ۱، ص ۷۰؛ التفسیر الکبیر، ج ۵، ص ۲۲۸.</ref> آیهای دیگر از کسانی [[ستایش]] میکند که هنگام [[مصائب]] میگویند: ما برای خداییم و ما به سوی او بازمیگردیم: {{متن قرآن|الَّذِينَ إِذَا أَصَابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قَالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ}}<ref>«همان کسان که چون بدیشان مصیبتی رسد میگویند: «انّا للّه و انّا الیه راجعون» (ما از آن خداوندیم و به سوی او باز میگردیم)» سوره بقره، آیه ۱۵۶.</ref> مراد از {{متن قرآن|إِنَّا لِلَّهِ}} در این آیه [[خشنود]] بودن به [[تدبیر الهی]] دانسته شده است.<ref>التبیان، ج ۲، ص ۴۰؛ مجمع البیان، ج ۱، ص ۴۳۷؛ البحر المحیط، ج، ص ۶۲۵.</ref> آنان کسانی هستند که از [[رحمت]] مطلق خدا بهرهمندند که این رحمت مصادیق گوناگونی در [[دنیا]] و [[آخرت]] دارد؛ مانند [[توفیق]] رسیدن به [[مقام رضا]]: {{متن قرآن|أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوَاتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُهْتَدُونَ}}<ref>«بر آنان از پروردگارشان درودها و بخشایشی است و آنانند که رهیافتهاند» سوره بقره، آیه ۱۵۷.</ref>.<ref>مواهب الرحمن، ج ۲، ص ۱۹۵.</ref> برخی در تأویلی [[عرفانی]]، [[مقام ابراهیم]]{{ع}} را در [[آیه]] {{متن قرآن|فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ}}<ref>«در آن نشانههایی روشن (چون) مقام ابراهیم وجود دارد و هر که در آن در آید در امان است و حجّ این خانه برای خداوند بر عهده مردمی است که بدان راهی توانند جست؛ و هر که انکار کند (بداند که) بیگمان خداوند از جهانیان بینیاز است» سوره آل عمران، آیه ۹۷.</ref> مقام رضا دانستهاند.<ref>الفواتح الالهیه، ج ۱، ص ۱۱۹.</ref><ref>[[مجتبی صداقت|صداقت، مجتبی]]، [[رضا (مقاله)|مقاله «رضا»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۱۳ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]]، ج۱۳.</ref> | ||
==[[آثار رضا]]== | ==[[آثار رضا]]== | ||