|
|
| خط ۲۱: |
خط ۲۱: |
|
| |
|
| ==پیآمدهای [[آزاررسانی]]== | | ==پیآمدهای [[آزاررسانی]]== |
| آیه {{متن قرآن|اسْتِكْبَارًا فِي الْأَرْضِ وَمَكْرَ السَّيِّئِ وَلَا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ فَهَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا سُنَّتَ الْأَوَّلِينَ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا}}<ref>«از سر گردنکشی در زمین و نیرنگ زشت؛ و نیرنگ زشت، جز به نیرنگباز برنمیگردد؛ پس آیا جز سنّت پیشینیان (خود) را چشم میدارند؟ هرگز برای سنت خداوند دگرگونی نخواهی یافت و هرگز برای سنّت خداوند جابهجایی نخواهی یافت» سوره فاطر، آیه ۴۳.</ref> بازتاب حیلهورزی به دیگران را به خود انسان دانسته است؛ چنانکه [[حسود]] نیز از [[حسادت]] خود زیان میبیند <ref>بحارالانوار، ج۷۰، ص۲۵۶؛ نهجالبلاغه، حکمت۲۲۵.</ref> و [[شماتت]] کردن [[مؤمنان]]، دامنگیر شماتت کنندگان میشود.<ref>الکافی، ج۲، ص۳۵۶؛ ثواب الاعمال، ص۲۴۷.</ref> آیه {{متن قرآن|الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آنان که داراییهای خود را در راه خداوند میبخشند و از پی آنچه بخشیدهاند منّتی نمینهند و آزاری نمیدهند، پاداش آنها نزد پروردگار آنان است و نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میگردند» سوره بقره، آیه ۲۶۲.</ref> [[انفاق مال]] را در [[راه خدا]] درصورتی که با منّت و اذیّت همراه نباشد، سبب [[پاداش]] و [[رهایی]] از [[خوف]] و [[اندوه]] دانسته است. از این [[آیه]]، به دلالت التزامی فهمیده میشود که اذیّت و منّت، پاداش [[انفاق]] را از بین میبرد. برخی از جمله {{متن قرآن|ثُمَّ لَا يُتْبِعُونَ مَا أَنْفَقُوا مَنًّا وَلَا أَذًى}} که در ابتدای آن حرف [[تفریع]] {{متن قرآن|ثُمَّ}} قرار گرفته، استفاده کردهاند که آیه، در [[مقام]] بیان تفاوت انفاق با ترک منّت و اذیّت ([[برتری]] ترک منّت و اذیّت بر انفاق) است.<ref>الکشاف، ج۱، ص۳۱۱.</ref> آیه بعد سخن [[نیک]] یا [[بسنده کردن]] به [[دعای خیر]] و پوشاندن [[کاستیها]] و نقاط [[ضعف]] دیگران را از [[کمک مالی]] همراه با [[آزار]]، بهتر دانسته است: {{متن قرآن|قَوْلٌ مَعْرُوفٌ وَمَغْفِرَةٌ خَيْرٌ مِنْ صَدَقَةٍ يَتْبَعُهَا أَذًى وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَلِيمٌ}}<ref>«گفتاری شایسته و گذشت بهتر است از صدقهای که از پی آن آزاری باشد و خداوند بینیازی بردبار است» سوره بقره، آیه ۲۶۳.</ref>؛ چون چنین بخششی، نه [[برکت]] [[دنیایی]] و نه [[پاداش]] [[آخرتی]] را سبب میشود؛ در حالی که سخن [[نیک]]، کار پسندیدهای است که پاداش دارد.<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۶۴۸.</ref> آیه {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَى كَالَّذِي يُنْفِقُ مَالَهُ رِئَاءَ النَّاسِ وَلَا يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَمَثَلُهُ كَمَثَلِ صَفْوَانٍ عَلَيْهِ تُرَابٌ فَأَصَابَهُ وَابِلٌ فَتَرَكَهُ صَلْدًا لَا يَقْدِرُونَ عَلَى شَيْءٍ مِمَّا كَسَبُوا وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ}}<ref>«ای مؤمنان! صدقههای خود را با منّت نهادن و آزردن تباه نسازید، همچون کسی که از سر نمایش دادن به مردم، دارایی خود را میبخشد و به خداوند و روز واپسین ایمان ندارد، پس داستان وی چون داستان سنگی صاف است که بر آن گرد و خاکی نشسته باشد آنگاه بارانی تند بدان برسد (و آن خاک را بشوید) و آن را همچنان سنگ سختی درخشان (و بیرویش گیاهی بر آن) وا نهد؛ (اینان نیز) از آنچه انجام میدهند هیچ (بهره) نمیتوانند گرفت و خداوند گروه کافران را راهنمایی نمیکند» سوره بقره، آیه ۲۶۴.</ref> نیز منّت گذاشتن و آزار زبانی پس از [[کمک به دیگران]] را باعث از بین رفتن پاداش آن دانسته است. این عمل همچون [[انفاق]] ریایی و [[دروغین]] [[کافران]]، نابود میشود. {{متن قرآن|وَمَثَلُ الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوَالَهُمُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اللَّهِ وَتَثْبِيتًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ كَمَثَلِ جَنَّةٍ بِرَبْوَةٍ أَصَابَهَا وَابِلٌ فَآتَتْ أُكُلَهَا ضِعْفَيْنِ فَإِنْ لَمْ يُصِبْهَا وَابِلٌ فَطَلٌّ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ}}<ref>«و داستان (بخشش) کسانی که داراییهای خود را در جست و جوی خشنودی خداوند و برای استواری (نیّت خالصانه) خودشان میبخشند، همچون باغساری بر پشتهوارهای است که بارانی تند- و اگر نه بارانی تند، بارانی نرمریز- بدان برسد و میوههایش را دوچندان کند و خداوند به آن» سوره بقره، آیه ۲۶۵.</ref> آیه {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يُؤْذُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَأَعَدَّ لَهُمْ عَذَابًا مُهِينًا}}<ref>«خداوند آنان را که خداوند و فرستاده او را میآزارند در این جهان و جهان بازپسین لعنت میکند و برای آنها عذابی خوارساز آماده کرده است» سوره احزاب، آیه ۵۷.</ref> اذیّت کنندگان [[خداوند]] و [[پیامبر]] را به [[نفرین]] [[الهی]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] و [[عذاب]] خوارکننده [[بیم]] دادهاست.
| |
|
| |
| در [[آیه]] بعد، از "اذیّت و آزار بیدلیل [[مؤمنان]]" به "[[تهمت]] و [[گناه آشکار]]" تعبیر شده است: {{متن قرآن|إِنَّ الَّذِينَ يَرْمُونَ الْمُحْصَنَاتِ الْغَافِلَاتِ الْمُؤْمِنَاتِ لُعِنُوا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ}}<ref>«به راستی آنان که به زنان پاکدامن بیخبر مؤمن، تهمت (زنا) میزنند، در این جهان و در جهان واپسین لعنت شدهاند و آنان را عذابی سترگ خواهد بود» سوره نور، آیه ۲۳.</ref> که با توجّه به [[آیات]] دیگر، این تهمتزنندگان، مشمول نفرین الهی هستند و عذاب خاص ([[ابتلا]] به بیماریگری) دامنگیرشان میشود.<ref> الدرالمنثور، ج۶، ص۶۵۷.</ref> در [[تفسیر]] "اذیّت" در این آیه، مواردی مانند [[عیبجویی]]،<ref>جامع البیان، مج۱۲، ج۲۲، ص۵۶.</ref> اذیّتهای زبانی <ref>مجمع البیان، ج۸، ص۵۸۰.</ref> و [[دروغ]] پراکنی به منظور ایجاد [[رعب]] و [[دلهره]] میان [[مسلمانان]] <ref>مجمع البیان، ج۸، ص۵۸۰.</ref> مطرح شده است. برخی از [[مفسّران]] [[اهلسنّت]] و [[شیعه]]، این آیه را به بهتانزنندگان و آزاردهندگان [[علی]]{{ع}}<ref>کشفالاسرار، ج۸، ص۸۸؛ الکشاف، ج۳، ص۵۵۹؛ تفسیر ماوردی، ج۴، ص۴۲۳.</ref> و اذیّت کنندگان [[علی]] و [[فاطمه]] ({{ع}})<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۱۷۱.</ref> و برخی دیگر به تهمتزنندگان به [[عایشه]] <ref>کشف الاسرار، ج۸، ص۸۸؛ الکشاف، ج۳، ص۵۵۹.</ref> مربوط دانستهاند. قید {{متن قرآن|بِغَيْرِ مَا اكْتَسَبُوا}}<ref>«و آنان که مردان و زنان مؤمن را بیآنکه کاری (ناپسند) کرده باشند آزار میکنند بیگمان بار بهتان و گناهی آشکار را بر دوش دارند» سوره احزاب، آیه ۵۸.</ref> در آیه، مواردی چون [[قصاص]]، حدود و تعزیرات (اذیّتهای [[مشروع]]) را خارج کرده است.<ref>المیزان، ج۱۶، ص۳۳۹؛ التفسیر الکبیر، ج۲۵، ص۲۲۹.</ref> با توجّه به آیه {{متن قرآن|وَإِذْ قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ يَا قَوْمِ لِمَ تُؤْذُونَنِي وَقَدْ تَعْلَمُونَ أَنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ فَلَمَّا زَاغُوا أَزَاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ}}<ref>«و (یاد کن) آنگاه را که موسی به قوم خود گفت: ای قوم من! چرا مرا آزار میدهید با آنکه میدانید من پیامبر خداوند به سوی شمایم؟ و چون (از حق) بگشتند خدا دلهایشان را بگردانید و خداوند قوم نافرمان را راهنمایی نمیکند» سوره صف، آیه ۵.</ref> بهسبب اذیّت و [[آزار پیامبر]] [[انحراف از حق]] و محرومیّت از [[نعمت]] [[هدایت]] حاصل میشود.<ref>المیزان، ج۱۹، ص۲۵۰.</ref>
| |
|
| |
|
| ==پیامبرآزاری== | | ==پیامبرآزاری== |
