اضطرار: تفاوت میان نسخه‌ها

در عرصه [[سیاست]] نیز این اصل کاربرد یافته و [[قوانین]] اضطراری یا "حالت فوق‌العاده" به [[دولت‌ها]] اجازه می‌دهد، برای [[حفظ]] اصل [[نظام]] یا [[امنیت]] [[اجتماع]]، برخی [[قوانین]] و [[حقوق فردی]] و [[اجتماعی]] را نقض کنند. در [[فرهنگ]] [[سیاسی]] وضع اضطراری یا حالت فوق العاده به وضعیتی اطلاق می‌شود که به موجب آن [[حیات]] و [[ثبات]] یک [[دولت]] در مخاطره قرار بگیرد؛ به‌طوری که نتواند از طریق پروسه‌های طبیعیِ [[قانون]] اساسی بر آن فائق آید. در این شرایط لازم می‌شود به منظور [[حفظ نظام]] قانونی و [[حکومت]]، اختیاراتِ فوق العاده‌ای در دست [[دولت]] متمرکز گردد تا بتواند بر وضع استثنایی [[غلبه]] کند. حالت فوق العاده ممکن است ناشی از تأثیرات یک [[جنگ]] خارجی یا ناشی از [[شورش]]، بحران‌های [[اجتماعی]]، [[اقتصادی]] یا [[مصائب]] بزرگ طبیعی باشد. معمولاً در این وضعیت تحدید آزادی‌های فردی و تمرکز [[قدرت]] دولتی را لازمه مقابله با حالت فوق‌العاده می‌دانند. امروزه وضع اضطراری در [[قوانین]] اساسی کشورهای [[جهان]] به‌تدریج شناخته شده و به مرور زمان بسط یافته و به عنوان عذری موجه برای عدول از مبانی [[حقوق]] اساسی پذیرفته شده است؛ با این حال اقدامات مزبور باید معقول باشد<ref>علی‌اکبر آقابخشی و مینو افشاری‌راد، فرهنگ علوم سیاسی، ص۴۰۹.</ref><ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۰۵.</ref>.

در برخی از [[آیات قرآن]] نیز به مسألۀ اضطرار اشاره شده است مانند اضطرار به خوردن برخی از [[محرمات]]: [[قرآن کریم]] پس از ذکر محرمّاتی در [[خوردن و آشامیدن]]، مورد اضطرار را استثنا می‌کند و معافیت مضطّر از [[حکم شرعی]] در حالت اضطرار را به رسمیت می‌شناسد: {{متن قرآن|إِنَّمَا حَرَّمَ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةَ وَالدَّمَ وَلَحْمَ الْخِنْزِيرِ وَمَا أُهِلَّ بِهِ لِغَيْرِ اللَّهِ فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ بَاغٍ وَلَا عَادٍ فَلَا إِثْمَ عَلَيْهِ}}<ref>«جز این نیست که (خداوند)، مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را جز به نام خداوند ذبح شده باشد بر شما حرام کرده است؛ پس کسی که ناگزیر (از خوردن این چیزها) شده باشد در حالی که افزونخواه  (برای رسیدن به لذّت) و متجاوز (از حدّ سدّ جوع) نباشد بر او گناهی نیست» سوره بقره، آیه ۱۷۳.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص:۱۰۵.</ref>