ماه حرام: تفاوت میان نسخه‌ها

{{مدخل مرتبط

| موضوع مرتبط = ماه حرام

| عنوان مدخل  = ماه حرام

| مداخل مرتبط = [[ماه حرام در قرآن]] - [[ماه حرام در فقه سیاسی]]

| پرسش مرتبط  =  

== معناشناسی ==

مراد از [[ماه‌های حرام]] که عبارت‌اند از: ذوالقعده، ذوالحجه، [[محرم]] و [[رجب]]، ماه‌هایی است که [[خداوند متعال]] رعایت [[حرمت]] آنها را بر [[مؤمنان]] [[واجب]] گردانیده است<ref>خلیل بن احمد فراهیدی، کتاب العین، ج۳، ص۲۲۲.</ref> و از زمان [[حضرت ابراهیم]] و [[اسماعیل]] {{ع}} [[جنگ]] در آنها ناروا بوده است. این [[سنت]] ابراهیمی از زمان آن حضرت تا [[ظهور اسلام]] در میان [[عرب]] محترم شمرده می‌شد<ref>دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی، ج۲، ص۱۹۴۹.</ref>: {{متن قرآن|إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ}}<ref>«بی‌گمان شمار ماه‌ها نزد خداوند در کتاب وی روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید دوازده ماه است؛ از آنها چهار ماه، حرام است» سوره توبه، آیه ۳۶.</ref>.<ref>[[عبدالله نظرزاده|نظرزاده، عبدالله]]، [[فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم (کتاب)|فرهنگ اصطلاحات و مفاهیم سیاسی قرآن کریم]]، ص۹۸.</ref>

در [[ماه‌های حرام]]، اطراف "[[خانه خدا]]"[[بازار]] [[تجارت]] تشکیل و از هر طبقه و قبیله‌ای در آنجا به [[داد و ستد]] می‌پرداختند. در این ماه‌ها، افراد [[قبایل]] از [[تجاوز]] یکدیگر در [[امان]] بودند؛ به گونه‌ای که اگر کسی [[دشمن]] خونی خود را هم در منطقه [[حرم]] می‌دید متعرض او نمی‌شد، اما در یکی از [[ماه‌های حرام]] [[مردم]] "[[کنانه]]" و "[[قریش]]" در منطقه [[حرم]] به [[جنگ]] پرداختند و [[حرمت]] [[حرم]] را شکستند (این [[جنگ]] به [[جنگ فجار]] معروف است)<ref>راجع به جنگ‌های چهارگانه فجار ر. ک: الکامل فی التاریخ، ج۱، ص۳۵۸ و ۹۵۹؛ سیرۀ ابن هشام، ج۱، ص۱۸۷-۱۸۴.</ref>. پس از آن، [[مردم]] [[قریش]] برای تجدید اعتبار و استقرار نفوذ خویش، پیمانی بنام "[[پیمان جوانمردان]]" بستند<ref>ر.ک: حلف الفضول.</ref>. [[اسلام]] که [[دین]] [[صلح]] و [[دوستی]] است، در همان اوان [[ظهور]] خویش بر ترک [[جنگ]] در [[ماه‌های حرام]] صحه گذاشته و آن را امضاء نمود. در [[فلسفه]] [[ماه‌های حرام]] می‌توان گفت: [[تحریم]] [[جنگ]] در این ماه‌ها، ابزاری در جهت [[دعوت]] به [[صلح]] و [[آرامش]] بود؛ زیرا هرگاه جنگ‌جویان چهار ماه از سال [[اسلحه]] را [[زمین]] بگذارند، فرصتی می‌یابند تا با [[تفکر]] و [[اندیشه]]، [[جنگ‌ها]] را برای همیشه پایان دهند.

برخی از [[احکام]] جزایی [[اسلام]] همچون دیه، در [[ماه‌های حرام]] وضعی متفاوت با دیگر ماه‌ها پیدا می‌کند؛ به گونه‌ای که مقدار دیه در [[ماه‌های حرام]] یک سوم بیشتر از ماه‌های دیگر است<ref>شرح لمعه، ج۱۰، ص۱۸۲.</ref>.<ref>[[اباصلت فروتن|فروتن، اباصلت]]، [[علی اصغر مرادی|مرادی، علی اصغر]]، [[واژه‌نامه فقه سیاسی (کتاب)|واژه‌نامه فقه سیاسی]]، ص۱۵۹.</ref>

== فلسفه ماه‌های حرام ==

در [[آیه]] ۳۶ [[سوره توبه]] به ماه‌های حرام و آتش بس اجباری و دست کشیدن از [[جنگ]] در این ماه‌ها اشاره شده است. [[خداوند]] می‌فرماید: {{متن قرآن|إِنَّ عِدَّةَ الشُّهُورِ عِنْدَ اللَّهِ اثْنَا عَشَرَ شَهْرًا فِي كِتَابِ اللَّهِ يَوْمَ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ مِنْهَا أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ}}<ref>«بی‌گمان شمار ماه‌ها نزد خداوند در کتاب وی روزی که آسمان‌ها و زمین را آفرید دوازده ماه است؛ از آنها چهار ماه، حرام است، این است آیین استوار، در آنها به خود ستم روا ندارید و همگی با مشرکان جنگ کنید چنان که آنان همگی با شما جنگ می‌کنند و بدانید که خداوند با پرهیزگاران است» سوره توبه، آیه ۳۶.</ref>.

شایان ذکر است که تحریم جنگ در این ماه‌ها در صورتی است که جنگ از ناحیه دشمن به مسلمانان [[تحمیل]] نشود، اما در این صورت بدون [[شک]] مسلمانان باید به پا خیزند و از خود [[دفاع]] کنند؛ زیرا [[حرمت]] این ماه‌ها از ناحیه دشمن «نقض» شده است نه از ناحیه مسلمانان، [[آیه شریفه]] ۱۹۴ [[سوره بقره]] نیز [[گواه]] بر این مطلب است<ref>تفسیر نمونه، ج۷، ص۴۰۶-۴۰۵.</ref>.

 

 

 

«ذوالقعده» یازدهمین ماه از سال قمری و قبل از ماه «[[ذی الحجه]]» و [[موسم حج]] قرار گرفته است. چون [[عرب‌ها]] برای انجام [[مناسک حج]] و [[زیارت]] [[کعبه]] و دیدار با بت‌های خود و تقدیم [[هدایا]] و [[نذورات]] و [[قربانی]] به آنها، در این ماه به سمت [[مکه]] حرکت می‌کرده و در مکه سکونت می‌گزیده‌اند، از این رو لفظ «قعد» که در عربی به معنای نشستن است، بر این ماه که عرب‌ها در این مدت در مکه نشسته‌اند و [[انتظار]] ماه ذی الحجه را می‌کشیده گذاشته شده است. پس از ظهور اسلام از [[حرمت]] این ماه کاسته نشد و همچنان به عنوان یکی از ماه‌های حرام که در آنها [[نزاع]] و [[جنگ]] و [[قتل]] ممنوع و [[گناه]] است، به شمار رفت.

 

 

 

 

 

[[رده:اصطلاحات سیاسی]]