تفاوت ظهور با قیام امام مهدی چیست؟ (پرسش): تفاوت میان نسخه‌ها

::::::*«در روایاتی که پیرامون [[انقلاب]] و [[حکومت]] عدلِ [[امام مهدی]] موجود است، گاه از لفظ "[[ظهور]]" استفاده شده، گاه تعبیر "[[خروج]]" آمده و در مواردی، لفظ "[[قیام]]" به کار رفته است. در بیشتر [[احادیث]]، این الفاظ، نمایانگر تحقّق و وقوع این رویداد شگرف و بزرگِ [[تاریخ]] [[بشریت]]، یعنی [[انقلاب]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} می‌باشند؛ ولی باید بدانیم که هر کدام از این الفاظ، در برگیرنده [[پیام]] خاص خود نیز می‌باشد؛ چراکه [[امامان معصوم]]{{عم}}: بدون تأمّل، لفظی را [[انتخاب]] نمی‌کرده‌اند. این معنا در برخی [[احادیث]] که بین این الفاظ، فرق گذاشته‌اند، روشن‌تر است. برای مثال، ضمن روایتی از [[امام جواد]]{{ع}} [[نقل]] شده که ایشان فرموده‌اند: "هنگامی‌ که این تعداد (۳۱۳ نفر) از اهل [[اخلاص]] جمع شدند، [[خدای تعالی]]، امر او ([[حضرت مهدی]]{{ع}}) را ظاهر سازد. پس زمانی که [[عقد]] برای او کامل گردید که (آن [[عقد]]) ده هزار مرد می‌باشد، به [[اذن خداوند]]، [[خروج]] کند"<ref>{{عربی|" فَإِذَا اجْتَمَعَتْ‏ لَهُ‏ هَذِهِ‏ الْعِدَّةُ مِنْ‏ أَهْلِ‏ الْإِخْلَاصِ‏ أَظْهَرَ اللَّهُ‏ أَمْرَهُ‏ فَإِذَا كَمَلَ‏ لَهُ‏ الْعَقْدُ وَ هُوَ عَشَرَةُ آلَافِ‏ رَجُلٍ‏ خَرَجَ‏ بِإِذْنِ‏ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏"}}؛ کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ب۳۷، ح۲.</ref>. از ظاهر این [[روایت]]، به خوبی روشن می‌شود که [[امام جواد]]{{ع}} بین [[ظهور]] و [[خروج]] فرق گذاشته‌اند. از نظر ایشان، زمانی که [[امام مهدی]] {{ع}}همراه با [[یاران]]، خود را به جهانیان معرفی می‌کند، [[ظهور]]، و زمانی که لشگریان به اندازه کافی جمع شده و مقدمات [[جنگ]] با [[دشمنان]] [[خدا]] فراهم گردد، [[خروج]] خواهد بود. به عبارت دیگر، [[ظهور]]، زمان آشکار شدن [[حضرت]] و [[خروج]]، هنگام شروع [[جنگ]] و [[قیام]] مسلحانه می‌باشد»<ref>[[مهدی یوسفیان|یوسفیان، مهدی]]، [[رخدادهای ظهور (کتاب)|رخدادهای ظهور]]، ص ۱۲ - ۱۳.</ref>.

:::::*'''[[قیام]] [[پس از ظهور]]''': [[محمد بن یعقوب کلینی]] از [[امام صادق]]{{ع}} درباره فرمایش [[خداوند عزوجل]]: ‌{{متن قرآن|فَإِذَا نُقِرَ فِي النَّاقُورِ}}<ref>«و هنگامی که در صور دمیده شود،» سوره مدثر، آیه ۸.</ref>؛ با یادآوری [[سند]]، این [[روایت]] را [[نقل]] کرده است که:‌ "همانا [[امام]] پیروز و پنهان از ما [[خاندان]] است که چون [[خدای بزرگ]] بخواهد امر او را آشکار سازد، در دلش نکته‌ای می‌گذا‌رد، پس آشکار می‌شود و سپس به امر [[خدای تبارک و تعالی]] به پا خیزد"<ref>{{متن حدیث|إِنَّ مِنَّا إِمَاماً مُظَفَّراً مُسْتَتِراً فَإِذَا أَرَادَ اللَّهُ عَزَّ ذِكْرُهُ إِظْهَارَ أَمْرِهِ نَكَتَ فِي قَلْبِهِ نُكْتَةً فَظَهَرَ فَقَامَ بِأَمْرِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى}}؛ محمد بن یعقوب کلینی، الکافی، ج۱، ص ۳۴۳، ح۳۰.</ref>.

::::::توجه به حرف "فاء" در "فقام" می‌تواند چنین برداشتی را بیشتر به ذهن نزدیک کند که [[قیام]] [[پس از ظهور]] است. [[شیخ صدوق]] در [[روایت]] دیگری نیز با یادآوری [[سند]]<ref>حدثنا محمد بن أحمد الشیبانی رضی الله عنه (اگر چنانچه ترضی صدوق را بر وثاقت حمل کنیم، موثق است) قال حدثنا محمد بن أبی عبد الله الکوفی (وی در اسناد کامل الزیارات آمده است. نک: ابولقاسم خوئی، معجم رجال الحدیث، ج۴، ص۲۷۰) عن سهل بن زیاد الأدمی(نک: ابولقاسم خوئی، معجم رجال الحدیث، ج۸، ص۳۴۱) عن عبد العظیم بن عبد الله الحسنی.</ref> از [[امام جواد]]{{ع}} [[نقل]] کرده که آن [[حضرت]] پس از اشاره به فراهم‌شدن [[یاران]] ویژه برای [[حضرت مهدی]]{{ع}} فرمود: "و چون این شمار از اهل [[اخلاص]] به گرد او فراهم می‌آیند، [[خداوند]] بزرگ، امرش را آشکار سازد ([[ظهور]] کند) و چون [[عقد]] - که عبارت از ده هزار مرد باشد - کامل شد، به خواست [[پروردگار]] بزرگ [[قیام]] می‌کند"<ref>{{متن حدیث|فَإِذَا اجْتَمَعَتْ لَهُ هَذِهِ الْعِدَّةُ مِنْ أَهْلِ الْإِخْلَاصِ أَظْهَرَ اللَّهُ أَمْرَهُ فَإِذَا كَمَلَ لَهُ الْعَقْدُ وَ هُوَ عَشَرَةُ آلَافِ رَجُلٍ خَرَجَ بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل‏}}؛ محمد بن علی بن حسین بن بابویه، کمال الدین و تمام النعمه، ج۲، ص۳۷۷، ح۲.</ref>. روشن است در این [[روایت]]، "اظهار امر" و "[[خروج]]" دو چیز متفاوت دانسته شده است؛ که می‌تواند مقصود از بخش نخست، [[ظهور]] و از بخش دوم، [[قیام]] و [[خروج]] باشد.

::::::در روایتی دیگر روشن‌تر به این مطلب اشاره شده است. که در آن [[شیخ صدوق]] با یادآوری [[سند]]<ref>حدثنا محمد بن محمد بن عصام رضی الله عنه (ترضی محمد بن علی بن حسین بن بابویه) قال حدثنا محمد بن یعقوب الکلینی قال حدثنا القاسم بن العلاء (و کان جلیل القدر؛ رجال طوسی، ص ۴۳۶، ش۶۲۴۳) قال حدثنی إسماعیل بن علی القزوینی قال حدثنی علی بن إسماعیل (ثقه علی التحقیق؛ نرم افزار نور الدرایه) عن عاصم بن حمید الحناط (أبو الفضل مولی کوفی ثقه عین صدوق؛ رجال نجاشی، ص۳۰۱، ش ۸۲۱) عن محمد بن مسلم الثقفی (از اصحاب اجماع) قال سمعت أبا جعفر محمد بن علی الباقر{{ع}} یقول.</ref> نوشته است [[محمد بن مسلم]] گوید: از [[امام باقر]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمود: [[قائم]] ما یاری‌ شده به [[ترس]] [[دشمنان]] است و تأیید شده به [[یاری]] [[خداوند]]، [[زمین]] برای او درنوردیده شود و گنج‌های خود را آشکار سازد، پس از ادامه [[روایت]] در پاسخ به این پرسش که: [[قائم]] شما کی [[خروج]] می‌کند؟ با اشاره به برخی [[نشانه‌ها]] فرمود:‌ "در این هنگام است که [[قائم]] ما [[خروج]] کند و چون [[ظهور]] کند به خانه [[کعبه]] تکیه زند و [[سیصد و سیزده]] مرد به گرد او اجتماع کنند و اولین سخن او این [[آیه]] [[قرآن]] است: ‌ {{متن قرآن|بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ}}<ref>«برنهاده  خداوند برای شما بهتر است اگر مؤمن باشید و من بر شما نگهبان نیستم» سوره هود، آیه ۸۶.</ref>، سپس می‌گوید: منم [[بقیة الله]] در [[زمین]] و منم [[خلیفه خداوند]] و [[حجت]] او بر شما و هر [[درود]] فرستنده‌ای به او چنین [[سلام]] گوید: ‌{{متن حدیث|السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا بَقِيَّةَ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ}}! و چون برای [[بیعت]] ده هزار مرد به گرد او اجتماع کنند [[خروج]] خواهد کرد. و در [[زمین]] هیچ پرستیده‌ای مگر [[پروردگار]] نباشد و..."<ref>{{متن حدیث|فَإِذَا خَرَجَ أَسْنَدَ ظَهْرَهُ إِلَى الْكَعْبَةِ وَ اجْتَمَعَ إِلَيْهِ ثَلَاثُمِائَةٍ وَ ثَلَاثَةَ عَشَرَ رَجُلًا وَ أَوَّلُ مَا يَنْطِقُ بِهِ هَذِهِ الْآيَةُ بَقِيَّتُ اللَّهِ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ثُمَّ يَقُولُ أَنَا بَقِيَّةُ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ وَ خَلِيفَتُهُ وَ حُجَّتُهُ عَلَيْكُمْ فَلَا يُسَلِّمُ عَلَيْهِ مُسَلِّمٌ إِلَّا قَالَ السَّلَامُ عَلَيْكَ يَا بَقِيَّةَ اللَّهِ فِي أَرْضِهِ فَإِذَا اجْتَمَعَ إِلَيْهِ الْعِقْدُ وَ هُوَ عَشَرَةُ آلَافِ رَجُلٍ خَرَجَ فَلَا يَبْقَى فِي الْأَرْضِ مَعْبُودٌ دُونَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَل...}}؛ محمد بن علی بن حسین بن بابویه، کمال الدین و تمام النعمه، ج۱، ص۳۳۰، ح۱۶.</ref>؛ و در این [[روایت]] نیز سخن از دو [[خروج]] به میان آمده که می‌توان یکی را "[[ظهور]]" و دیگری را همانا "[[قیام]]" دانست.

:::::*'''[[خروج مهدی]]{{ع}} شبیه [[بعثت]] [[پیامبر]]{{صل}}''': علاوه بر [[روایات]] یادشده، از روایاتی که [[خروج]] [[حضرت مهدی]]{{ع}} را مانند برانگیخته‌شدن [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} دانسته<ref>امام صادق{{ع}} فرمود: ‌{{متن حدیث|وَ خُرُوجُهُ{{ع}} كَخُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ{{صل}}‌}}؛ محمد بن ابراهیم نعمانی، الغیبه، ص۱۹۸، ح۹؛ ص۱۹۹، ح۱۴؛ ص ۲۴۳، ح ۴۳.</ref>، نیز می‌توان استفاده کرد، [[حضرت]] پیش از [[قیام]] فراگیر و جهانی خود، آشکار شده و ضمن رساندن [[پیام]] خویش برای [[قیام]] برابر [[دشمنان]]، [[حجت]] را بر آنان تمام می‌کند، چرا که یک فاصله زمانی مناسبی بین [[بعثت]] [[پیامبر اکرم]]{{صل}}‌ و [[مبارزه]] آن [[حضرت]] با [[کفار]] و [[مشرکان]] وجود داشته که در آن فاصله [[پیامبر]] به بیان [[دستورات الهی]]، [[دعوت]] [[مردمان]] و [[اتمام حجت]] بر [[دشمنان]] دست زد.

::::::«[[ظهور]]، یک امر دفعی و ناگهانی است، اما [[قیام]]، یک امر تدریجی است که [[با تدبیر]] مستقیم [[امام مهدی]]{{ع}} رُخ می‌دهد؛ چنان‌که درباره [[ظهور]] از [[پیامبر گرامی اسلام]]{{صل}} سؤال می‌شود: چه وقتی "[[قائم]]" از ذریهات [[خروج]] می‌کند؟ فرمود: مَثَل او، مَثَل [[ساعت]] است که آشکار نکند وقتش را، جز او و نیاید شما را جز ناگهانی<ref>{{متن حدیث|مَتَى يَخْرُجُ الْقَائِمُ مِنْ ذُرِّيَّتِكَ فَقَالَ{{صل}}: مَثَلُهُ مَثَلُ السَّاعَةِ الَّتِي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتِيكُمْ إِلَّا بَغْتَةً}}؛ ابن بابویه، محمد بن علی، کمال الدین، ج۲، ص۳۸۳، ح۶.</ref>؛ در این [[روایت]]؛ گرچه از واژه {{متن حدیث|يَخْرُجُ}} استفاده شده است، ولی با قرائن مقالیه نظیر کاربست شاخصه {{متن حدیث|بَغْتَةً}} از واژه {{متن حدیث|يَخْرُجُ}}، معنای [[ظهور]] برداشت می‌شود.