|
|
| (۴۴ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۵ کاربر نشان داده نشد) |
| خط ۱: |
خط ۱: |
| {{علم معصوم}} | | {{مدخل مرتبط |
| {{خرد}}
| | | موضوع مرتبط = علم معصوم |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | | عنوان مدخل = |
| : <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخههای بحث '''[[علم معصوم]]''' است. "'''وحی به معصوم'''" از چند منظر متفاوت، بررسی میشود:</div>
| | | مداخل مرتبط = [[وحی به معصوم در حدیث]] - [[وحی به معصوم در کلام اسلامی]] |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| | | پرسش مرتبط = علم معصوم (پرسش) |
| : <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[وحی به معصوم در قرآن]] | [[وحی به معصوم در حدیث]] | [[وحی به معصوم در کلام اسلامی]] | [[وحی به معصوم در فلسفه اسلامی]] | [[وحی به معصوم در عرفان اسلامی]]</div>
| | }} |
| <div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
| |
| : <div style="background-color: rgb(206,242, 299); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">در این باره، تعداد بسیاری از پرسشهای عمومی و مصداقی مرتبط، وجود دارند که در مدخل '''[[علم معصوم (پرسش)]]''' قابل دسترسی خواهند بود.</div>
| |
| <div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">
| |
|
| |
|
| ==چیستی [[الهام]] و [[وحی]]==
| | یکی از [[منابع علم]] [[غیب]] [[پیامبران]] و [[معصومین]] {{ع}} "[[وحی]]" است که از این طریق با [[عالم غیب]] ارتباط برقرار میکنند. [[خداوند]] به [[پیامبر]] {{صل}} دو نوع [[علم]] [[تعلیم]] داده است، [[تعلیم]] از [[راه وحی]]: {{متن قرآن|وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}} و دیگری [[تعلیم]] از راه القاء و [[الهام]] بر [[قلب]] ایشان: {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}، یعنی از هر دو راه برای [[تعلیم]] [[پیامبر]] استفاده شده است. در مورد [[امامان]] {{عم}} باید گفت، [[علوم]] [[امامان]] {{عم}} منحصر به آنچه از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} بیواسطه یا باواسطه شنیده بودند نبوده است، بلکه ایشان از نوعی [[علوم]] غیرعادی نیز بهرهمند بودهاند که به صورت [[الهام]] و [[تحدیث]] به ایشان افاضه میشده است. |
| *یکی از [[منابع علم]] [[غیب]] [[پیامبران]] و [[معصومین]]{{ع}} "[[الهام]]" و "[[وحی]]" است که از این طریق با [[عالم غیب]] [[ارتباط]] برقرار میکنند<ref>صدرالمتالهین، کتاب؟؟؟، ص ۴۷۷ و ۴۷۸</ref>.<ref>ر.ک. [[ناصر مکارم شیرازی|مکارم شیرازی، ناصر]]، پیام قرآن، ج ۷، ص ۳۰۴؛ [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]، ص ۶۰؛ [[رضا برنجکار|برنجکار، رضا]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت (مقاله)|حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت]]، فصلنامه آینه معرفت، ش ۳۷، ص ۱۵۳؛ [[ناصرالدین اوجاقی|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص ۶۴ ـ ۶۸؛ [[سید علی هاشمی ۱|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴؛ [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص ۱۴۹ ـ ۱۵۲</ref> "[[الهام]]" در لغت<ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج ۴، ص ۵۷؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات، ص ۷۴۸ و... </ref> به معنای [[القاء]] شیء در [[روح]] و [[قلب]] [[انسان]]<ref>ر.ک. [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۷۶؛ [[ملک محمد فرخزاد|فرخزاد، ملک محمد]]، [[پگاه محمودی|محمودی، پگاه]]، [[تبیینی از چیستی فرا آگاهی در فرآیند وحی (مقاله)|تبیینی از چیستی فرا آگاهی در فرآیند وحی]]، فصلنامه پژوهشهای اعتقادی کلامی، ش ۱۸، ص ۱۴۴</ref> و "[[وحی]]"<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات، ص ۵۱۵</ref> به معنای اشارۀ سریع است.<ref>ر.ک. [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]، ص ۶۰؛ [[رضا برنجکار|برنجکار، رضا]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت (مقاله)|حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت]]، فصلنامه آینه معرفت، ش ۳۷، ص ۱۵۳؛ [[سید علی هاشمی ۱|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]، ص ۵۹ و ۶۹</ref> هنگامی که نفس از [[پلیدی]] [[طبیعت]] و زنگار [[گناهان]] منزه شود، روی خود را به طرف [[پروردگار]] کرده، کار خود را به او وا میگذارد، [[خداوند متعال]] به او [[عنایت]] کرده و از جانب خود تمامی [[علوم]] را به [[لوح]] نفس او [[وحی]] یا [[الهام]] میکند<ref>صدرالمتالهین، کتاب؟؟؟، ص ۲۳۷ و ۲۳۸</ref>.<ref>ر.ک. [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]، ص ۶۰</ref>
| |
| *در توضیح [[وحی]] گفته شده است [[وحی تشریعی]] مخصوص [[پیامبران]] است اما وحیهای دیگر مربوط به [[علم غیب]]، وقایع گذشته، [[آینده]]، [[بهشت]]، [[جهنم]] و... هم برای انبیاست و هم برای [[امامان]]{{ع}}.<ref>ر.ک. جوادی آملی، عبدالله، تفسیر سورۀ قصص، صفحه؟؟؟؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص ۳۳۰؛ [[سید علی هاشمی ۱|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴؛ [[عسکری امامخان|امام خان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|منشأ و قلمرو علم امام]]، فصل پنجم، صفحه؟؟؟؛ [[زهره هاشمی گلپایگانی|هاشمی گلپایگانی، زهره]]، خواب و رؤیای صادقه از دیدگاه قرآن و حدیث (پایاننامه)|خواب و رؤیای صادقه از دیدگاه قرآن و حدیث]]، ص ۱۲۶ ـ ۱۳۰</ref>
| |
|
| |
|
| ==تفاوت [[الهام]] با [[وحی]]== | | == معناشناسی == |
| * [[الهام]]، یکی از مصادیق [[وحی]] به معنای عام آن است، اما تفاوت آن با [[وحی]] به معنای خاص "[[وحی]] [[نبوت]]" در چند چیز است،
| | یکی از [[منابع علم]] [[غیب]] [[پیامبران]] و [[معصومین]] {{ع}} "[[الهام]]" و "[[وحی]]" است که از این طریق با [[عالم غیب]] ارتباط برقرار میکنند. "[[الهام]]" در لغت به معنای القاء شیء در [[روح]] و [[قلب]] [[انسان]] <ref>فراهیدی، خلیل بن احمد، العین، ج ۴، ص ۵۷؛ راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص ۷۴۸.</ref> و "[[وحی]]" به معنای اشارۀ سریع است<ref>راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات، ص ۵۱۵.</ref>. هنگامی که نفس از [[پلیدی]] طبیعت و زنگار [[گناهان]] منزه شود، روی خود را به طرف [[پروردگار]] کرده، کار خود را به او وا میگذارد، [[خداوند متعال]] به او عنایت کرده و از جانب خود تمامی [[علوم]] را به [[لوح]] نفس او [[وحی]] یا [[الهام]] میکند. |
| #شخصی که به او [[الهام]] میشود نمیداند از کجا و به چه [[وسیله]] ای به او [[الهام]] شده است به خلاف [[وحی]] <ref>الشواهد الربوبیه، ص۳۴۸ـ ۳۴۹؛ علم الیقین فی اصول الدین، ص ۳۶۰ـ ۳۶۱؛ تفسیر مراغی، ج۶، ص ۲۰ ۲۱ و کیمیاء السعادة، ص ۱۰۴.</ref>.
| |
| # [[الهام]]، گاهی بدون واسطۀ موجودی از موجودات، و از [[ارتباط]] خاصی که [[خداوند]] با اشیاء دارد حاصل میشود، ولی [[وحی]] از طریق [[ملائکه]] و [[شهود]] [[فرشتگان]] بر [[پیامبر]] [[افاضه]] میشود، به همین جهت، [[احادیث]] قدسیه را با آنکه [[کلام]] [[حق]] است [[وحی]] نمیدانند <ref>شرح مقدمه قیصری، ۵۹۰؛ شرح اصول کافی، ج۲، ص ۴۵۶؛ کیمیاء السعادة، ص ۱۰۵.</ref>. از طرف دیگر، مطابق [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْيًا أَوْ مِن وَرَاء حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاء إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ}} <ref> و هیچ بشری نسزد که خداوند با او سخن گوید مگر با وحی یا از فراسوی پردهای یا فرستادهای فرستد که به اذن او آنچه میخواهد وحی کند؛ بیگمان او فرازمندی فرزانه است؛ سوره شوری، آیه: ۵۱.</ref> یکی از اقسام [[وحی]] بر [[انبیاء]]، [[وحی]] بدون واسطه [[فرشته]] است <ref>المیزان، ج۱۸، ص ۷۳ـ ۷۵.</ref>.
| |
| # [[وحی]] [[کشف]] [[شهودی]] است که متضمن [[کشف]] [[معنوی]] است، اما [[الهام]] تنها [[کشف]] [[معنوی]] است<ref>صدرالمتالهین، کتاب؟؟؟، ص ۲۳۸ ـ ۲۴۰</ref>.<ref>ر.ک. [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]، ص ۶۰</ref>
| |
| #فرق چهارم آنکه [[وحی]] از [[خواص]] [[نبوت]] است و [[تبلیغ]]، از شرایط آن است، ولی [[الهام]] از [[خواص]] [[اهل ولایت]] بوده و شرط [[تبلیغ]] به دیگران در آن نیست <ref>شرح مقدمه قیصری، ص ۵۸۶ـ ۵۹۱؛ حق الیقین فی معرفة اصول الدین، ص ۱۳۴ و شرح اصول کافی، ج۲، ص ۴۵۶.</ref>.
| |
| # فرق پنجم آنکه واضح بودن [[وحی]] زیادتر از [[الهام]] است <ref>علم الیقین فی اصول الدین، ص ۳۶۰ـ ۳۶۱؛ المبدأ والمعاد، ص ۶۰۸ـ ۹۰۹؛ الشواهد الربوبیة، ص ۳۴۸ـ ۳۴۹ و انوار جلیّه، ص۱۷۱.</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/۲۳۰۲۱/۱/۶۸ دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.]</ref>.
| |
|
| |
|
| ==[[علم غیب]] بالذات و بالعرض==
| | در توضیح [[وحی]] گفته شده است [[وحی تشریعی]] مخصوص [[پیامبران]] است اما وحیهای دیگر مربوط به [[علم غیب]]، وقایع گذشته، [[آینده]]، [[بهشت]]، [[جهنم]] و... هم برای انبیاست و هم برای [[امامان]] {{ع}}<ref>ر.ک: [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص ۳۳۰؛ [[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴؛ [[رضا برنجکار|برنجکار، رضا]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت (مقاله)|حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت]]، فصلنامه آینه معرفت، ش ۳۷، ص ۱۵۳؛ [[ناصرالدین اوجاقی|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)|علم امام از دیدگاه کلام امامیه]]، ص ۶۴ ـ ۶۸؛ [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص ۱۴۹ ـ ۱۵۲.</ref>. |
| * [[علم غیب]] بالذات برای [[خداوند متعال]] است،<ref>ر.ک. [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص ۱۴۹ ـ ۱۵۲</ref> اما این منافاتی ندارد که [[پیامبران]] و [[امامان]] به واسطۀ [[وحی]] و [[الهام]] از [[غیب]] [[آگاه]] شوند، یعنی [[علم غیب]] به ایشان [[تعلیم]] داده شود،<ref>ر.ک. [[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، ترجمۀ تفسیر المیزان، ج ۱۸، ص ۲۹۰؛ [[سید محمد هادی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید محمد هادی]]، دیدگاههای علمی، یکصد و ده پرسش، سؤال ۲۸، ج ۱، ص ۱۵۴؛ [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، تسنیم، ج ۲۵، ص ۲۶۵ و ۲۶۶؛ [[سیده رابیل]]، [[جستاری در مسئله علم غیب (مقاله)|جستاری در مسئله علم غیب]]، منتشر شده در نشریه الکترونیکی قرآن پژوهی</ref> چه اینکه در برخی از [[آیات]] به آن اشاره شده است مانند: {{متن قرآن|ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحيهِ إِلَيْكَ}}<ref>سورۀ آل عمران، آیۀ ۴۴ و...</ref> و {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلىَ غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضىَ مِن رَّسُولٍ}}<ref>سورۀ جن، آیۀ ۲۶ و ۲۷</ref> در مجموع غیر از [[خداوند]] هر کسی از [[غیب]] بهرهای دارد، بالعرض و با [[اذن]] و [[تعلیم الهی]] است.<ref>ر.ک. [[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، ترجمۀ تفسیر المیزان، ج ۱۸، ص ۲۹۰؛ [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|آگاهی سوم یا علم غیب]] ص ۱۵۶؛ [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص ۱۴۹ ـ ۱۵۲؛ [[حسن مهدیفر|مهدیفر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن (پایاننامه)|علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۸۲ ـ ۱۴۹</ref>
| |
|
| |
|
| ==رابطۀ [[وحی]] و [[الهام]] با [[علم غیب]] به [[پیامبران]]== | | == تفاوت [[الهام]] با [[وحی]] == |
| {{جعبه نقل قول| عنوان =| نقلقول ={{وسطچین}}'''[[رابطه وحی یا الهام با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)|رابطه وحی یا الهام با علم غیب معصوم چیست؟]]'''{{پایان}}
| | [[الهام]]، یکی از مصادیق [[وحی]] به معنای عام آن است، اما تفاوت آن با [[وحی]] به معنای خاص "[[وحی]] [[نبوت]]" در چند چیز است، |
| |تاریخ بایگانی| منبع = <small>[[علم غیب معصوم (پرسش)|(پرسمان علم غیب معصوم)]]</small>| تراز = راست| عرض = ۱۰۰px| اندازه خط = ۱۳px|رنگ پسزمینه=#F8FBF9| گیومه نقلقول =| تراز منبع = وسط}}
| | # شخصی که به او [[الهام]] میشود نمیداند از کجا و به چه وسیله ای به او [[الهام]] شده است به خلاف [[وحی]]<ref>الشواهد الربوبیه، ص۳۴۸ـ ۳۴۹؛ علم الیقین فی اصول الدین، ص ۳۶۰ـ ۳۶۱؛ تفسیر مراغی، ج۶، ص ۲۰ ۲۱ و کیمیاء السعادة، ص ۱۰۴.</ref>. |
| * [[خداوند]] به [[پیامبر]]{{صل}} دو نوع [[علم]] [[تعلیم]] داده است، [[تعلیم]] از [[راه وحی]]: {{متن قرآن|وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}<ref>سورۀ نساء، آیۀ ۱۱۳</ref> و دیگری [[تعلیم]] از راه [[القاء]] و [[الهام]] بر [[قلب]] ایشان:<ref>سورۀ نساء، آیۀ ۱۱۳</ref> {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}،<ref>ر.ک. [[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، [[علم امام ۱ (کتاب)|علم امام]]، ص ۳۳۷</ref> یعنی از هر دو راه برای [[تعلیم]] [[پیامبر]] استفاده شده است. در [[وحی]] برخی از [[خبرهای غیبی]] [[قرآن]] اعم از حوادث گذشته و [[آینده]]، و [[معارف]] مربوط به [[خدا]] و اسماء و صفات و اوضاع [[جهان برزخ]] و [[معاد]] به [[پیامبر]] [[تعلیم]] داده میشود و گاهی فرشتهای به صورت [[انسان]] متمثل میگردد و [[پیامبران]] و [[اولیاء الهی]] را از یک رشته امور پنهان از [[حس]]، مطلع میسازد.<ref>ر.ک. [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|آگاهی سوم یا علم غیب]]، ص ۳۳ ـ ۳۸؛ [[حسن مهدیفر|مهدیفر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن (پایاننامه)|علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۸۲ ـ ۱۴۹؛ [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص ۱۸۵</ref> در مجموع یکی از راههایی که [[پیامبران]] با [[غیب]] آشنا میشدند [[وحی]] بوده است.<ref>ر.ک. [[محمد علی رضایی اصفهانی|رضایی اصفهانی، محمد علی]]، تفسیر قرآن مهر، ج ۲۱، ص ۲۹۲؛ [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، مکاتبه اختصاصی [[دانشنامه مجازی امامت و ولایت]]؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ج ۲، ص ۳۷۲ ـ ۳۷۹؛ [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایاننامه)|بررسی علم اولیای الهی]]، ص ۱۱۴؛ [[سیده رابیل]]، [[جستاری در مسئله علم غیب (مقاله)|جستاری در مسئله علم غیب]]، منتشر شده در نشریه الکترونیکی قرآن پژوهی؛ [[زهرةالسادات میرترابی حسینی|میرترابی حسینی، زهرةالسادات]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایاننامه)|علم لدنی در قرآن و حدیث]]، ص ۷۰</ref> و اصولا خود [[وحی]] امری [[غیبی]] محسوب میشود.<ref>ر.ک. [[حسن مهدیفر|مهدیفر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن (پایاننامه)|علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۸۲ ـ ۱۴۹</ref>
| | # [[الهام]]، گاهی بدون واسطۀ موجودی از موجودات و از ارتباط خاصی که [[خداوند]] با اشیاء دارد حاصل میشود، ولی [[وحی]] از طریق [[ملائکه]] و [[شهود]] [[فرشتگان]] بر [[پیامبر]] افاضه میشود، به همین جهت، [[احادیث]] قدسیه را با آنکه [[کلام]] [[حق]] است [[وحی]] نمیدانند<ref>شرح مقدمه قیصری، ۵۹۰؛ شرح اصول کافی، ج۲، ص ۴۵۶؛ کیمیاء السعادة، ص ۱۰۵.</ref>. از طرف دیگر، مطابق [[آیه شریفه]]: {{متن قرآن|وَمَا كَانَ لِبَشَرٍ أَن يُكَلِّمَهُ اللَّهُ إِلاَّ وَحْيًا أَوْ مِن وَرَاء حِجَابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ مَا يَشَاء إِنَّهُ عَلِيٌّ حَكِيمٌ}}<ref>و هیچ بشری نسزد که خداوند با او سخن گوید مگر با وحی یا از فراسوی پردهای یا فرستادهای فرستد که به اذن او آنچه میخواهد وحی کند؛ بیگمان او فرازمندی فرزانه است؛ سوره شوری، آیه ۵۱.</ref> یکی از اقسام [[وحی]] بر [[انبیاء]]، [[وحی]] بدون واسطه [[فرشته]] است<ref>المیزان، ج۱۸، ص ۷۳ـ ۷۵.</ref>. |
| | # [[وحی]] [[کشف]] [[شهودی]] است که متضمن [[کشف]] [[معنوی]] است، اما [[الهام]] تنها [[کشف]] [[معنوی]] است. |
| | # فرق چهارم آنکه [[وحی]] از [[خواص]] [[نبوت]] است و [[تبلیغ]]، از شرایط آن است، ولی [[الهام]] از [[خواص]] اهل ولایت بوده و شرط [[تبلیغ]] به دیگران در آن نیست<ref>شرح مقدمه قیصری، ص ۵۸۶ـ ۵۹۱؛ حق الیقین فی معرفة اصول الدین، ص ۱۳۴ و شرح اصول کافی، ج۲، ص ۴۵۶.</ref>. |
| | # فرق پنجم آنکه واضح بودن [[وحی]] زیادتر از [[الهام]] است<ref>علم الیقین فی اصول الدین، ص ۳۶۰ـ ۳۶۱؛ المبدأ والمعاد، ص ۶۰۸ـ ۹۰۹؛ الشواهد الربوبیة، ص ۳۴۸ـ ۳۴۹ و انوار جلیّه، ص۱۷۱.</ref>.<ref>[http://lib.eshia.ir/۲۳۰۲۱/۱/۶۸ دانشنامه کلام اسلام؛ ج۱، ص ۶۸.]؛ [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]، ص ۶۰.</ref> |
|
| |
|
| ==رابطۀ [[الهام]] و [[علم امامان{{عم}}]]== | | == [[علم غیب]] بالذات و بالعرض == |
| {{جعبه نقل قول| عنوان =| نقلقول ={{وسطچین}}'''[[رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟ (پرسش)|رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟]]'''{{پایان}}
| | [[علم غیب]] بالذات برای [[خداوند متعال]] است، اما این منافاتی ندارد که [[پیامبران]] و [[امامان]] به واسطۀ [[وحی]] و [[الهام]] از [[غیب]] [[آگاه]] شوند، یعنی [[علم غیب]] به ایشان [[تعلیم]] داده شود، چه اینکه در برخی از [[آیات]] به آن اشاره شده است مانند: {{متن قرآن|ذلِكَ مِنْ أَنْباءِ الْغَيْبِ نُوحيهِ إِلَيْكَ}}<ref>سورۀ آل عمران، آیه ۴۴.</ref> و {{متن قرآن|عَالِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلىَ غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضىَ مِن رَّسُولٍ}}<ref>سورۀ جن، آیه ۲۶ و ۲۷.</ref>. در مجموع غیر از [[خداوند]] هر کسی از [[غیب]] بهرهای دارد، بالعرض و با [[اذن]] و تعلیم الهی است<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، ترجمۀ تفسیر المیزان، ج ۱۸، ص ۲۹۰؛ [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|آگاهی سوم یا علم غیب]] ص ۱۵۶؛ [[عبدالله جوادی آملی|جوادی آملی، عبدالله]]، تسنیم، ج ۲۵، ص ۲۶۵ و ۲۶۶.</ref>. |
| |تاریخ بایگانی| منبع = <small>[[علم معصوم (پرسش)|(پرسمان علم معصوم)]]</small>| تراز = راست| عرض = ۱۰۰px| اندازه خط = ۱۳px|رنگ پسزمینه=#F8FBF9| گیومه نقلقول =| تراز منبع = وسط}}
| |
| *در مورد [[امامان]]{{عم}} باید گفت، [[علوم]] [[امامان]]{{عم}} منحصر به آنچه از [[پیامبر اکرم]]{{صل}} بیواسطه یا باواسطه شنیده بودند نبوده است، بلکه ایشان از نوعی [[علوم]] غیرعادی نیز بهرهمند بودهاند که به صورت [[الهام]] و [[تحدیث]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج ۱، ص ۲۶۴ و ص ۲۷۰</ref> به ایشان [[افاضه]] میشده است.<ref>ر.ک. [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[آموزش عقاید (کتاب)|آموزش عقاید]]، صفحه؟؟؟؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص ۳۳۰؛ [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]، ص ۱۴۹ ـ ۱۵۲؛ [[محمد مشکی|مشکی، محمد]]، [[بررسی علم امام از دیدگاه شیخ مفید (مقاله)|بررسی علم امام از دیدگاه شیخ مفید]]، فصلنامه فلسفی کلامی، ش ۴۵، ص ۳۰۵؛ [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایاننامه)|بررسی علم اولیای الهی]]، ص ۱۱۴؛ [[محمد بیابانی اسکوئی|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت ۵ (کتاب)|امامت]]، صفحه؟؟؟؛ [[عسکری امامخان|امامخان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|منشأ و قلمرو علم امام]]، فصل پنجم، صفحه؟؟؟؛ [[رضا نیرومند|نیرومند، رضا]]، [[الهام محمدزاده نقاشان|محمدزاده نقاشان، الهام]]، [[رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه (مقاله)|رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه]]، ص ۵۷؛ [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص ۱۸۵؛ [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۷۶؛ [[منصف علی مطهری|مطهری، منصف علی]]، [[علم ائمه از نظر عقل و نقل (پایاننامه)|علم ائمه از نظر عقل و نقل]]، ص ۷۰؛ [[جواد رنجبر|رنجبر، جواد]]، کنکاشی در کیفیت و سرچشمههای علم امام، صفحه؟؟؟؛ [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]، ص ۷۴ و ۷۶؛ [[داوود افقی|افقی، داوود]]، [[بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات (پایاننامه)|بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات]]، ص ۵۰ ـ ۵۲</ref> مانند [[الهام]] در [[شبهای قدر]] و [[جمعه]] و... که صدای ### [[313]]### را میشنوند اما او را نمیبینند.<ref>ر.ک. [[سید محمد هادی حسینی میلانی|حسینی میلانی، سید محمد هادی]]، دیدگاههای علمی، یکصد و ده پرسش، سؤال ۲۸، ج ۱، ص ۱۵۴</ref> این نوع [[علم]] از [[برترین]] [[علوم]] [[امامان]]{{عم}} به شمار مییرود که یا به [[وسیله]] [[ملک]] انجام میگیرد و از [[ناحیه]] گوش است، یا بدون [[ملک]] و از [[ناحیه]] [[قلب]] و یا به وسائل دیگر.<ref>ر.ک. [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص۳۳۰؛ [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴</ref> نام دیگر [[الهام]] را میتوان [[وحی]] تسدیدی نامید که غیر از [[وحی]] [[تشریعی]] بوده و متعلق به [[اعمال]] [[خیر]] است، [[امام]] در [[سیر]] مراتب وجودی با [[تأیید الهی]] [[روح]] آنان با [[روح القدس]] مرتبط و با [[نیروی الهی]] [[تسدید]] میشود و امور به آنها [[وحی]] میشود.<ref>ر.ک. [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، شماره؟؟؟، ص ۲۸</ref>
| |
|
| |
|
| == [[وحی]] و [[الهام]] منبع [[علم امام]] از دیدگاه [[روایات]]== | | == رابطۀ [[وحی]] و [[الهام]] با [[علم غیب]] به [[پیامبران]] == |
| *روایاتی که در این زمینه وجود دارد برخی به صورت تصریح و برخی دیگر به صورت تلویحی دربارۀ [[الهام]] [[سخن]] گفتهاند،<ref>ر.ک. [[رضا نیرومند|نیرومند، رضا]]، [[الهام محمدزاده نقاشان|محمدزاده نقاشان، الهام]]، [[رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه (مقاله)|رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه]]، ص ۵۷</ref> برخی از این [[روایات]] عبارتند از:
| | [[خداوند]] به [[پیامبر]] {{صل}} دو نوع [[علم]] [[تعلیم]] داده است، [[تعلیم]] از [[راه وحی]]: {{متن قرآن|وَأَنزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}<ref>سورۀ نساء، آیه ۱۱۳.</ref> و دیگری [[تعلیم]] از راه القاء و [[الهام]] بر [[قلب]] ایشان: {{متن قرآن|وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}}<ref>سورۀ نساء، آیه ۱۱۳.</ref>، یعنی از هر دو راه برای [[تعلیم]] [[پیامبر]] استفاده شده است. در [[وحی]] برخی از خبرهای غیبی [[قرآن]] اعم از حوادث گذشته و [[آینده]] و معارف مربوط به [[خدا]] و اسماء و صفات و اوضاع [[جهان برزخ]] و [[معاد]] به [[پیامبر]] [[تعلیم]] داده میشود و گاهی فرشتهای به صورت [[انسان]] متمثل میگردد و [[پیامبران]] و [[اولیاء الهی]] را از یک رشته امور پنهان از [[حس]]، مطلع میسازد. در مجموع یکی از راههایی که [[پیامبران]] با [[غیب]] آشنا میشدند [[وحی]] بوده است و اصولا خود [[وحی]] امری [[غیبی]] محسوب میشود<ref>ر.ک: [[سید محمد حسین طباطبایی|طباطبایی، سید محمد حسین]]، [[علم امام ۱ (کتاب)|علم امام]]، ص ۳۳۷؛ [[حسن مهدیفر|مهدیفر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن (پایاننامه)|علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن]]، ص ۸۲ ـ ۱۴۹؛ [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص ۱۸۵؛ [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|کلام نوین اسلامی ج۲]]، ص ۳۷۲ ـ ۳۷۹.</ref>. |
| # [[امام صادق]]{{ع}} در این زمینه میفرمایند:<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۳۱۸</ref> «همانا [[علم]] ما يا مربوط به گذشته است و يا نوشتهشده و يا وارد شدن در [[دل]] و يا تأثير در گوش. سپس فرمود: اما گذشته، [[علم]] به امور پيشين است و اما نوشته شده مربوط به امور آينده است و امّا وارد شده به [[دل]] [[الهام]] است و اما تأثير در گوش امر [[فرشته]] است».<ref>ر.ک. [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، یاد او، ص ۸۸؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص ۳۳۰</ref>
| | |
| #همچنین [[ابوبصیر]] میگوید [[امام صادق]]{{ع}} دربارۀ آیۀ: {{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي}} میفرماید:<ref>مجلسی، محمد تقی، مرأة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، ج ۳، ص ۱۷۰</ref> {{عربی|«خَلْقٌ أَعْظَمُ مِنْ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ لَمْ يَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِمَّنْ مَضَى غَيْرِ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ مَعَ الْأَئِمَّةِ يُسَدِّدُهُمْ وَ لَيْسَ كُلَّمَا طُلِبَ وُجِد»}}<ref>ر.ک. [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، شماره؟؟؟، ص ۲۸</ref> و....<ref>.ک. [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص ۲۴۷ ـ ۲۵۵؛ [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴؛ [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]، ص ۵۹ و ۶۹؛ [[محمد مشکی|مشکی، محمد]]، [[بررسی علم امام از دیدگاه شیخ مفید (مقاله)|بررسی علم امام از دیدگاه شیخ مفید]]، فصلنامه فلسفی کلامی، ش ۴۵، ص ۳۰۵؛ [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایاننامه)|بررسی علم اولیای الهی]]، ص ۱۱۴؛ [[محمد بیابانی اسکوئی|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت ۵ (کتاب)|امامت]]، صفحه؟؟؟؛ [[عسکری امامخان|امامخان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|منشأ و قلمرو علم امام]]، فصل پنجم، صفحه؟؟؟؛ [[رضا نیرومند|نیرومند، رضا]]، [[الهام محمدزاده نقاشان|محمدزاده نقاشان، الهام]]، [[رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه (مقاله)|رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه]]، ص ۵۷؛ [[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|آفاق علم امام در الکافی]]، صفحه؟؟؟؛ [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین]]، ص ۱۸۵؛ [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۷۶؛ [[منصف علی مطهری|مطهری، منصف علی]]، [[علم ائمه از نظر عقل و نقل (پایاننامه)|علم ائمه از نظر عقل و نقل]]، ص ۷۰؛ [[قاسم علی شیخزاده|شیخزاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایاننامه)|رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا]]، ص ۵۸ ـ ۶۰؛ [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]، ص ۷۴ و ۷۶؛ [[داوود افقی|افقی، داوود]]، [[بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات (پایاننامه)|بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات]]، ص ۵۰ ـ ۵۲.</ref>
| | == رابطۀ [[الهام]] و [[علم امامان]] {{عم}} == |
| | در مورد [[امامان]] {{عم}} باید گفت، [[علوم]] [[امامان]] {{عم}} منحصر به آنچه از [[پیامبر اکرم]] {{صل}} بیواسطه یا باواسطه شنیده بودند نبوده است، بلکه ایشان از نوعی [[علوم]] غیرعادی نیز بهرهمند بودهاند که به صورت [[الهام]] و [[تحدیث]]<ref>کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج ۱، ص ۲۶۴ و ص ۲۷۰.</ref> به ایشان افاضه میشده است. مانند [[الهام]] در [[شبهای قدر]] و [[جمعه]] و... که صدای ملائکه را میشنوند اما او را نمیبینند. این نوع [[علم]] از [[برترین]] [[علوم]] [[امامان]] {{عم}} به شمار میرود که یا به وسیله [[ملک]] انجام میگیرد و از ناحیه گوش است، یا بدون [[ملک]] و از ناحیه [[قلب]] و یا به وسائل دیگر. نام دیگر [[الهام]] را میتوان [[وحی]] تسدیدی نامید که غیر از [[وحی]] [[تشریعی]] بوده و متعلق به [[اعمال]] [[خیر]] است، [[امام]] در [[سیر]] مراتب وجودی با تأیید الهی [[روح]] آنان با [[روح القدس]] مرتبط و با نیروی الهی تسدید میشود و امور به آنها [[وحی]] میشود<ref>ر.ک: [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم]]، فصلنامه قبسات، ص ۲۸؛ [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص ۳۳۰؛ [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]، ص ۱۷۶؛ [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴.</ref>. |
| | |
| | == [[وحی]] و [[الهام]] منبع [[علم امام]] از دیدگاه [[روایات]] == |
| | روایاتی که در این زمینه وجود دارد برخی به صورت تصریح و برخی دیگر به صورت تلویحی دربارۀ [[الهام]] [[سخن]] گفتهاند، برخی از این [[روایات]] عبارتاند از: |
| | # [[امام صادق]] {{ع}} در این زمینه میفرمایند: "همانا [[علم]] ما يا مربوط به گذشته است و يا نوشته شده و يا وارد شدن در [[دل]] و يا تأثير در گوش. سپس فرمود: اما گذشته، [[علم]] به امور پيشين است و اما نوشته شده مربوط به امور آينده است و امّا وارد شده به [[دل]] [[الهام]] است و اما تأثير در گوش امر [[فرشته]] است"<ref>صفار، محمد بن حسن، بصائرالدرجات، ج ۱، ص ۳۱۸.</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]، ص ۳۳۰.</ref> |
| | # همچنین [[ابوبصیر]] میگوید [[امام صادق]] {{ع}} دربارۀ آیه {{متن قرآن|وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي}} میفرماید: {{متن حدیث|خَلْقٌ أَعْظَمُ مِنْ جَبْرَئِيلَ وَ مِيكَائِيلَ لَمْ يَكُنْ مَعَ أَحَدٍ مِمَّنْ مَضَى غَيْرِ مُحَمَّدٍ وَ هُوَ مَعَ الْأَئِمَّةِ يُسَدِّدُهُمْ وَ لَيْسَ كُلَّمَا طُلِبَ وُجِد}}<ref>مجلسی، محمد تقی، مرأة العقول فی شرح اخبار آل الرسول، ج ۳، ص ۱۷۰.</ref>.<ref>ر.ک: [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|بررسی مسائل کلی امامت]]، ص ۲۴۷ ـ ۲۵۵؛ [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی]]، ص ۲۵۴؛ [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایاننامه)|بررسی علم اولیای الهی]]، ص ۱۱۴؛ [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد]]، ص ۷۴ و ۷۶.</ref> |
|
| |
|
| == پرسشهای وابسته == | | == پرسشهای وابسته == |
| | {{پرسش وابسته}} |
| * [[رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟ (پرسش)]] | | * [[رابطه وحی یا الهام با علم معصوم چیست؟ (پرسش)]] |
| * [[رابطه وحی یا الهام با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]] | | * [[رابطه وحی یا الهام با علم غیب معصوم چیست؟ (پرسش)]] |
| | {{پایان پرسش وابسته}} |
|
| |
|
| ==جستارهای وابسته== | | == جستارهای وابسته == |
| | | {{مدخل وابسته}} |
| | | * [[وحی]] |
| =='''[[:رده:آثار علم معصوم|منبعشناسی جامع علم معصوم]]'''==
| | * [[الهام]] |
| {{پرسشهای وابسته}} | | {{پایان مدخل وابسته}} |
| {{ستون-شروع|3}}
| |
| * [[:رده:کتابشناسی کتابهای علم معصوم|کتابشناسی علم معصوم]]؛ | |
| * [[:رده:مقالهشناسی مقالههای علم معصوم|مقالهشناسی علم معصوم]]؛ | |
| * [[:رده:پایاننامهشناسی پایاننامههای علم معصوم|پایاننامهشناسی علم معصوم]].
| |
| {{پایان}}
| |
| {{پایان}} | |
|
| |
|
| ==منابع== | | == منابع == |
| {{فهرست اثر}} | | {{منابع}} |
| {{ستون-شروع|2}}
| | # [[پرونده:11217.jpg|22px]] [[رضا برنجکار|برنجکار، رضا]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت (مقاله)|'''حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت''']]، [[آینه معرفت (نشریه)|فصلنامه آینه معرفت]] |
| * [[پرونده:11217.jpg|22px]] [[رضا برنجکار|برنجکار، رضا]]، [[محمد تقی شاکر|شاکر، محمد تقی]]، [[حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت (مقاله)|'''حقیقت تحدیث و رابطه آن با نبوت''']]
| | # [[پرونده:1368251.jpg|22px]] [[سید علی هاشمی (زاده ۱۳۵۲)|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']] |
| * [[پرونده:29048600800.jpg|22px]] [[ناصرالدین اوجاقی|اوجاقی، ناصرالدین]]، [[علم امام از دیدگاه کلام امامیه (کتاب)|'''علم امام از دیدگاه کلام امامیه''']]
| | # [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]] |
| * [[پرونده:1368251.jpg|22px]] [[سید علی هاشمی ۱|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]
| | # [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]] |
| * [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[داوود خوشباور|خوشباور، داوود]]، [[علم غیب از دیدگاه فریقین (پایاننامه)|علم غیب از دیدگاه فریقین]]
| | # [[پرونده:11178.jpg|22px]] [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]، [[حکمت صدرایی (نشریه)|دوفصلنامه حکمت صدرایی]] |
| * [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد صادق عظیمی|عظیمی، محمد صادق]]، [[سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی (پایاننامه)|سیر تطور موضوع گستره علم امام در کلام اسلامی]]
| | # [[پرونده:علم غیب از نگاه عقل و وحی.png|22px]] [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]] |
| * [[پرونده:Pek.jpg|22px]] [[ملک محمد فرخزاد|فرخزاد، ملک محمد]]، [[پگاه محمودی|محمودی، پگاه]]، [[تبیینی از چیستی فرا آگاهی در فرآیند وحی (مقاله)|تبیینی از چیستی فرا آگاهی در فرآیند وحی]]
| | # [[پرونده:03657.png|22px]] [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|'''آگاهی سوم یا علم غیب''']] |
| * [[پرونده:11178.jpg|22px]] [[زهرا خطیبی|خطیبی، زهرا]]، [[اعلا تورانی|تورانی، اعلا]]، [[علم امام در آینه حکمت متعالیه (مقاله)|علم امام در آینه حکمت متعالیه]]
| | # [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[حسن مهدیفر|مهدیفر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن (پایاننامه)|'''علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن''']] |
| * [[پرونده:11279.jpg|22px]] [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد (مقاله)|منابع علم امام از نگاه متکلمان قم و بغداد]]
| | # [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|'''بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین''']] |
| * [[پرونده:علم غیب از نگاه عقل و وحی.png|22px]] [[محمد حسن نادم|نادم، محمد حسن]]، [[علم غیب از نگاه عقل و وحی (کتاب)|علم غیب از نگاه عقل و وحی]]
| | # [[پرونده:426310763.jpg|22px]] [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی ج۲ (کتاب)|'''کلام نوین اسلامی ج۲''']] |
| * [[پرونده:5433913604.jpg|22px]] [[عسکری امامخان|امام خان، عسکری]]، [[منشأ و قلمرو علم امام (پایاننامه)|'''منشأ و قلمرو علم امام''']]
| | # [[پرونده:5433913604.jpg|22px]] [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایاننامه)|'''بررسی علم اولیای الهی''']] |
| * [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[زهره هاشمی گلپایگانی|هاشمی گلپایگانی، زهره]]، [[خواب و رؤیای صادقه از دیدگاه قرآن و حدیث (پایاننامه)|'''خواب و رؤیای صادقه از دیدگاه قرآن و حدیث''']]
| | # [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|'''بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد''']] |
| * [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[سیده رابیل|رابیل، سیده]]، [[جستاری در مسئله علم غیب (مقاله)|'''جستاری در مسئله علم غیب''']]
| | # [[پرونده:Qabasat.jpg|22px]] [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی، سید حسن]]، [[احمد مروی|مروی، احمد]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]، [[قبسات (نشریه)|فصلنامه قبسات]] |
| * [[پرونده:03657.png|22px]] [[جعفر سبحانی|سبحانی، جعفر]]، [[آگاهی سوم یا علم غیب (کتاب)|'''آگاهی سوم یا علم غیب''']]
| | # [[پرونده:34567.jpg|22px]] [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|'''بررسی مسائل کلی امامت''']] |
| * [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[حسن مهدیفر|مهدیفر، حسن]]، [[علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن (پایاننامه)|'''علوم اهل بیت ویژگیها ابعاد و مبادی آن''']]
| | {{پایان منابع}} |
| * [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[محمد نظیر عرفانی|عرفانی، محمد نظیر]]، [[بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین (پایاننامه)|'''بررسی علم غیب معصومان در تفاسیر فریقین''']]
| |
| * [[پرونده:426310763.jpg|22px]] [[عبدالحسین خسروپناه|خسروپناه، عبدالحسین]]، [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|'''کلام نوین اسلامی''']]
| |
| * [[پرونده:5433913604.jpg|22px]] [[سید محمد فائز باقری|باقری، سید محمد فائز]]، [[بررسی علم اولیای الهی (پایاننامه)|'''بررسی علم اولیای الهی''']]
| |
| * [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[محمد کاظم شاکر|شاکر، محمد کاظم]]، [[علم لدنی در قرآن و حدیث (پایاننامه)|'''علم لدنی در قرآن و حدیث''']]
| |
| * [[پرونده:136851.jpg|22px]] [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]]، [[آموزش عقاید (کتاب)|'''آموزش عقاید''']]
| |
| * [[پرونده:Pajoohesh.jpg|22px]] [[محمد مشکی|مشکی، محمد]]، [[بررسی علم امام از دیدگاه شیخ مفید (مقاله)|'''بررسی علم امام از دیدگاه شیخ مفید''']]
| |
| * [[پرونده:2827942009809428.jpg|22px]] [[محمد بیابانی اسکوئی|بیابانی اسکوئی، محمد]]، [[امامت ۵ (کتاب)|'''امامت''']]
| |
| * [[پرونده:Mg1150 91icl.jpg|22px]] [[الهام محمدزاده نقاشان|محمدزاده نقاشان، الهام]] و [[رضا نیرومند|نیرومند، رضا]]، [[رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه (مقاله)|'''رابطه الهام و تحدیث در علم امامان شیعه (مقاله)''']]
| |
| * [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[منصف علی مطهری|مطهری، منصف علی]]، [[علم ائمه از نظر عقل و نقل (پایاننامه)|'''علم ائمه از نظر عقل و نقل''']]
| |
| * [[پرونده:9030760879.jpg|22px]] [[سید ابراهیم افتخاری|افتخاری، سید ابراهیم]]، [[بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد (پایاننامه)|'''بررسی مقایسهای شئون امامت در مکتب قم و بغداد''']]
| |
| * [[پرونده:899550304.jpg|22px]] [[داوود افقی|افقی، داوود]]، [[بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات (پایاننامه)|'''بررسی غلو در روایات علم اهل بیت از کتاب بصائر الدرجات''']]
| |
| * [[پرونده:1368251.jpg|22px]] [[سید علی هاشمی|هاشمی، سید علی]]، [[ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی (کتاب)|'''ماهیت علم امام بررسی تاریخی و کلامی''']]
| |
| * [[پرونده:Qabasat.jpg|22px]] [[احمد مروی|مروی، احمد]]، [[سید حسن مصطفوی|مصطفوی، سید حسن]]، [[دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم (مقاله)|'''دلایل عقلی و نقلی علم غیب امامان معصوم''']]
| |
| * [[پرونده:34567.jpg|22px]] [[ابراهیم امینی|امینی، ابراهیم]]، [[بررسی مسائل کلی امامت (کتاب)|'''بررسی مسائل کلی امامت''']]
| |
| * [[پرونده:1103985.jpg|22px]] [[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|'''آفاق علم امام در الکافی''']]
| |
| * [[پرونده:89913604.jpg|22px]] [[قاسم علی شیخزاده|شیخزاده، قاسم علی]]، [[رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا (پایاننامه)|'''رابطه علم غیب امام حسین و حادثه عاشورا''']]
| |
| {{پایان}} | |
| {{پایان}}
| |
|
| |
|
| ==پانویس== | | == پانویس == |
| {{یادآوری پانویس}} | | {{پانویس}} |
| {{پانویس2}}
| |
|
| |
|
| {{علم معصوم افقی}}
| | [[رده:وحی]] |
| [[رده:مدخل]] | | [[رده:منبع علم معصوم]] |
| [[رده:وحی به معصوم]] | |
| [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]] | | [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان]] |
| [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]] | | [[رده:مدخل برگرفته از پرسمان علم معصوم]] |
| [[رده:علم معصوم]]
| |
