|
|
| خط ۱۶: |
خط ۱۶: |
| ==[[سموئیل]] در کتاب مقدس== | | ==[[سموئیل]] در کتاب مقدس== |
|
| |
|
| ==[[سموییل]] در [[قرآن]] و [[تفاسیر]]== | | ==[[سموئیل]] در [[قرآن]] و [[تفاسیر]]== |
| مهمترین [[آیات]] مربوط به سموئیل ([[اشموئیل]]) نبی را آیات {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلإِ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُواْ لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلاَّ تُقَاتِلُواْ قَالُواْ وَمَا لَنَا أَلاَّ نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلاَّ قَلِيلاً مِّنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُواْ أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَن يَشَاء وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَن يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ }}<ref>«آیا به (سرگذشت) بزرگان بنی اسرائیل پس از موسی ننگریستهای که به پیامبری که داشتند گفتند: پادشاهی بر ما بگمار تا در راه خداوند کارزار کنیم. گفت: آیا گمان نمیکنید که اگر جنگ بر شما مقرّر شود، کارزار نکنید؟ گفتند: چرا در راه خداوند جنگ نکنیم در حالی که ما از سرزمینمان رانده و از فرزندانمان ماندهایم؛ اما چون بر آنان جنگ مقرر شد جز تنی چند رو گرداندند و خداوند به (احوال) ستمکاران داناست و پیامبرشان به آنان گفت: خداوند طالوت را به پادشاهی شما گمارده است، گفتند: چگونه او را بر ما پادشاهی تواند بود با آنکه ما از او به پادشاهی سزاوارتریم و در دارایی (هم) به او گشایشی ندادهاند. گفت: خداوند او را بر شما برگزیده و بر گستره دانش و (نیروی) تن او افزوده است و خداوند پادشاهی خود را به هر که خواهد میدهد و خداوند نعمتگستری داناست. و پیامبرشان به آنان گفت: نشانه پادشاهی او این است که تابوت (عهد) نزدتان خواهد آمد که در آن آرامشی از سوی پروردگارتان (نهفته) است و (نیز) بازماندهای از آنچه از خاندان موسی و هارون بر جای نهادهاند و فرشتگان آن را حمل میکنند، بیگمان در آن برای شما اگر مؤمن باشید نشانهای است» سوره بقره، آیه ۲۴۶-۲۴۸.</ref> دانستهاند. براساس این آیات، [[بنیاسرائیل]] در پیشکست از [[قوم]] [[جالوت]] و دادن کشتهها و اسرای فراوان، از [[سرزمین]] خویش رانده شدند. نیاز قوم به ساماندهی، [[انسجام]] و [[یکپارچگی]] در [[نبرد]] با [[دشمنان]] و بازپسگیری سرزمینشان، بزرگان بنیاسرائیل را بر آن داشت تا از [[پیامبر]] خویش بخواهند که برای آنان [[فرمانروایی]] برگزیند تا آنها با [[فرماندهی]] وی در [[راه خدا]] [[جهاد]] کنند. [[پیامبر خدا]] از سران بنیاسرائیل پرسید که آیا در صورت [[فرمان]] [[جهاد]] از آن [[پیروی]] خواهند کرد؟ آنها با اشاره به [[انگیزه]] بازپسگیری [[شهرها]] و آزادسازی [[فرزندان]] خویش، بر [[جهاد در راه خدا]] تأکید کردند. درباره نام این پیامبر سه دیدگاه وجود دارد:
| |
| #به [[ابنعباس]] و [[وهب بن منبه]] منسوب است که نام او را [[اشموئیل]] دانستهاند.<ref>زاد المسیر، ج۱، ص۲۵۶.</ref> البته در بعضی منابع، شمویل <ref> جامع البیان، ج۲، ص۸۱۵؛ التبیان، ج۲، ص۲۸۸؛ البحر المحیط، ج۲، ص۲۶۳.</ref> و اشماویل <ref>تفسیر مقاتل، ج۱، ص۱۲۹.</ref> ضبط شده است و برخی، صورت عربیآن را [[اسماعیل]] دانستهاند.<ref>تفسیر مقاتل، ج۱، ص۱۲۹؛ التفسیر الکبیر، ج۶، ص۱۸۲؛ مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰.</ref> همانگونه که شماری نیز گفتهاند،<ref> تفسیر ثعلبی، ج۲، ص۲۰۹؛ مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰؛ التفسیر الکبیر، ج۶، ص۱۸۲.</ref> این دیدگاه شناخته شدهتر است <ref>قصص الانبیاء، ص۳۷۵؛ مستدرک سفینة البحار، ج۶، ص۵۶.</ref> و بیشتر [[مفسران]] آن را پذیرفتهاند.<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰؛ تفسیر جلالین، ص۱۵۳؛ الصافی، ج۱، ص۲۷۳.</ref> به گفته [[علامه طباطبایی]] شموئیل همان صموئیل ([[سموئیل]]) یادشده در [[کتاب مقدس]] است.<ref>المیزان، ج۲، ص۲۹۶.</ref> هماهنگ بودن کلیات گزارش [[قرآن کریم]] و مفسران درباره [[پیامبر]] یاد شده در [[آیات]] {{متن قرآن|أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلإِ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ مِن بَعْدِ مُوسَى إِذْ قَالُواْ لِنَبِيٍّ لَّهُمُ ابْعَثْ لَنَا مَلِكًا نُّقَاتِلْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِن كُتِبَ عَلَيْكُمُ الْقِتَالُ أَلاَّ تُقَاتِلُواْ قَالُواْ وَمَا لَنَا أَلاَّ نُقَاتِلَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَقَدْ أُخْرِجْنَا مِن دِيَارِنَا وَأَبْنَائِنَا فَلَمَّا كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقِتَالُ تَوَلَّوْا إِلاَّ قَلِيلاً مِّنْهُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طَالُوتَ مَلِكًا قَالُواْ أَنَّى يَكُونُ لَهُ الْمُلْكُ عَلَيْنَا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلْكِ مِنْهُ وَلَمْ يُؤْتَ سَعَةً مِّنَ الْمَالِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاهُ عَلَيْكُمْ وَزَادَهُ بَسْطَةً فِي الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَن يَشَاء وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ وَقَالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَن يَأْتِيَكُمُ التَّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِّمَّا تَرَكَ آلُ مُوسَى وَآلُ هَارُونَ تَحْمِلُهُ الْمَلائِكَةُ إِنَّ فِي ذَلِكَ لآيَةً لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ }}<ref>«آیا به (سرگذشت) بزرگان بنی اسرائیل پس از موسی ننگریستهای که به پیامبری که داشتند گفتند: پادشاهی بر ما بگمار تا در راه خداوند کارزار کنیم. گفت: آیا گمان نمیکنید که اگر جنگ بر شما مقرّر شود، کارزار نکنید؟ گفتند: چرا در راه خداوند جنگ نکنیم در حالی که ما از سرزمینمان رانده و از فرزندانمان ماندهایم؛ اما چون بر آنان جنگ مقرر شد جز تنی چند رو گرداندند و خداوند به (احوال) ستمکاران داناست و پیامبرشان به آنان گفت: خداوند طالوت را به پادشاهی شما گمارده است، گفتند: چگونه او را بر ما پادشاهی تواند بود با آنکه ما از او به پادشاهی سزاوارتریم و در دارایی (هم) به او گشایشی ندادهاند. گفت: خداوند او را بر شما برگزیده و بر گستره دانش و (نیروی) تن او افزوده است و خداوند پادشاهی خود را به هر که خواهد میدهد و خداوند نعمتگستری داناست. و پیامبرشان به آنان گفت: نشانه پادشاهی او این است که تابوت (عهد) نزدتان خواهد آمد که در آن آرامشی از سوی پروردگارتان (نهفته) است و (نیز) بازماندهای از آنچه از خاندان موسی و هارون بر جای نهادهاند و فرشتگان آن را حمل میکنند، بیگمان در آن برای شما اگر مؤمن باشید نشانهای است» سوره بقره، آیه ۲۴۶-۲۴۸.</ref> با گزارشهای کتاب مقدس درباره سموئیل، نشان میدهد که پیامبر یاد شده در [[قرآن]]، همان سموئیل [[نبی]] است. گزارشهای مفسران در [[تفسیر آیات]] مربوط و درباره اشموئیل یا شموئیل، به رغم برخی تفاوتهای جزئی، همان گزارشهای کتاب مقدس درباره سموئیل نبیاند: داستان [[تولد]] سموئیل در پی دعای [[مادر]]، سبب نامگذاری وی، سپرده شدن او به [[معبد]] و پرورش یافتن و [[خدمت]] وی در آنجا، ماجرای [[مبعوث]] شدن وی به [[نبوت]]، چگونگی [[ملاقات]] و آشنایی سموئیل با [[طالوت]] و [[گزینش]] وی به [[پادشاهی]] [[بنیاسرائیل]]، <ref>جامع البیان، ج۲، ص۸۱۰، ۸۱۵-۸۱۶؛ زاد المسیر، ج۱، ص۲۵۶-۲۵۷؛ تفسیر قرطبی، ج۳، ص۲۴۶.</ref> سبب [[اعتراض]] بنیاسرائیل به این [[انتخاب]]<ref> التبیان، ج۲، ص۲۹۱؛ مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۲؛ المیزان، ج۲، ص۲۸۶-۲۸۷.</ref> و [[دلیل]] و نشانه خواستن برای [[الهی]] بودن گزینش وی از جمله گزارشهاییاند که اغلب از کتاب مقدس اقتباس و از سوی مفسرانِ آشنا به منابع [[اهل کتاب]] مانند وهب بن منبه و [[سدی]] [[روایت]] شدهاند.<ref>جامع البیان، ج۲، ص۸۱۰، ۸۱۵-۸۱۶؛ التبیان، ج۲، ص۲۹۱؛ مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۲.</ref>
| |
| # براساس دیدگاه دوم که از [[قتاده]] [[نقل]] شده، نام [[پیامبر]] یاد شده، [[یوشع بن نون]] است؛<ref>جامع البیان، ج۲، ص۸۰۷؛ التبیان، ج۲، ص۲۸۸؛ مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰.</ref> ولی چنانکه ابنعطیه <ref>تفسیر قرطبی، ج۳، ص۲۴۳.</ref> و شماری دیگر از [[مفسران]] نیز گفتهاند، این دیدگاه پذیرفتنی نیست، زیرا [[یوشع بن نون]] [[جانشین]] بیواسطه و معاصر [[حضرت موسی]]{{ع}} بود، در حالی که براساس [[آیات قرآن]]، پیامبر یاد شده در [[سوره بقره]]، معاصر [[طالوت]] و [[داود]] ({{ع}}) و در نتیجه چند قرن بعد از حضرت موسی{{ع}} بوده است.<ref>تفسیر ابن کثیر، ج۱، ص۳۰۷؛ فتح القدیر، ج۱، ص۲۶۴.</ref> از سوی دیگر [[فخر رازی]] [[دلیل]] دیدگاه قتاده را عبارت {{متن قرآن|مِن بَعْدِ مُوسَى}} دانسته و سپس در رد این دیدگاه، عبارت یادشده را با دوره [[تاریخی]] دور از [[زمان]] موسی{{ع}} نیز سازگار خوانده است.<ref> التفسیر الکبیر، ج۶، ص۱۸۲.</ref>
| |
| #براساس دیدگاه سوم و منسوب به [[سدی]] و [[مجاهد]]، نام وی [[شمعون]] است.<ref>جامع البیان، ج۲، ص۸۰۷؛ التبیان، ج۲، ص۲۸۸؛ البحر المحیط، ج۲، ص۲۶۳.</ref> در این دیدگاه، هماهنگ با گزارش [[کتاب مقدس]] [[تولد]] شمعون در پی دعای مادرش، سبب نامگذاری او به این نام معرفی شده است؛ با این توضیح که در اصل، سمعون به معنای "کسی که [[دعا]] درباره او شنیده شد" بود و سین براساس [[قواعد]] [[زبان عبری]] به شین تبدیل شد<ref>مجمع البیان، ج۲، ص۱۴۰؛ زادالمسیر، ج۱، ص۲۵۶؛ التفسیر الکبیر، ج۶، ص۱۸۲.</ref>.<ref>[[علی اسدی|اسدی، علی]]، [[سموئیل (مقاله)|مقاله «سموئیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱۵ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱۵.</ref>
| |
|
| |
|
| ==[[گزینش]] طالوت از سوی [[سموییل]]== | | ==[[گزینش]] طالوت از سوی [[سموییل]]== |
