←ارزش و اشیا
| خط ۲۳۰: | خط ۲۳۰: | ||
===ارزش و اشیا=== | ===ارزش و اشیا=== | ||
اشیا نیز متعلق و محمل ارزشها واقع میشوند و به بیان دیگر، ارزشها گاه از طریق الصاق و تعلقیابی به اشیا خارجیت ضمنی مییابند. عباراتی همچون: کتاب [[ارزشمند]]، ساختمان [[زیبا]]، فلز گرانقیمت، موسیقی مطبوع، اتومبیل مطمئن و... که روزمره در محاورات عموم به کار میروند، نمایانگر موضع ارزشی ما در برخورد با اشیا و پدیدههای مادی است. برخی از [[اندیشمندان]] برآنند که ارزشها نه مستقیماً، بلکه با واسطه “نیاز” و نقشی که اشیا در پاسخدهی به [[نیاز انسان]] و جلب رغبت او دارند، به آنها تعلق میگیرند<ref>ر.ک: ژرژ گورویچ، اخلاقی نظری و علم آداب، ص۱۱۵.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۶۱.</ref> | اشیا نیز متعلق و محمل ارزشها واقع میشوند و به بیان دیگر، ارزشها گاه از طریق الصاق و تعلقیابی به اشیا خارجیت ضمنی مییابند. عباراتی همچون: کتاب [[ارزشمند]]، ساختمان [[زیبا]]، فلز گرانقیمت، موسیقی مطبوع، اتومبیل مطمئن و... که روزمره در محاورات عموم به کار میروند، نمایانگر موضع ارزشی ما در برخورد با اشیا و پدیدههای مادی است. برخی از [[اندیشمندان]] برآنند که ارزشها نه مستقیماً، بلکه با واسطه “نیاز” و نقشی که اشیا در پاسخدهی به [[نیاز انسان]] و جلب رغبت او دارند، به آنها تعلق میگیرند<ref>ر.ک: ژرژ گورویچ، اخلاقی نظری و علم آداب، ص۱۱۵.</ref>.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۶۱.</ref> | ||
==[[جامعهپذیری]] و [[نظام]] ارزشها== | |||
[[روانشناسان]] [[اجتماعی]] برآنند که هر فرد به عنوان عضوی از [[جامعه]]، از یک ساختار شخصیتی نسبتاً منحصربهفرد و کلیتی [[روانی]] - اجتماعی دارای ابعاد و ساحتهای مختلف برخوردار است. ساحتی از این نظام شخصیتی را باورهای ارزشی فرد یا انعکاس [[نظام ارزشی]] جامعه در [[روح]] و [[قوای ادراکی]] فرد تشکیل میدهد. از این [[ساحت]]، گاه به بعد ارزشی نظام شخصیتی تعبیر میشود. فرد از طریق یک فرایند مادامالعمر تحت عنوان جامعهپذیری و [[مشارکت اجتماعی]]، و از رهگذر کنش متقابل با دیگران در عرصههای مختلف [[زندگی اجتماعی]] و تجربیات ناشی از حضور در جمع و درگیر شدن در طیف گستردهای از تعاملهای [[فکری]]، احساسی و [[رفتاری]]؛ تدریجاً به مجموعه زیادی از بینشها، باورها، [[نگرشها]]، ارزشها، [[قواعد]] و الگوها، نمادها، [[احساسات]] و... که سرمایههای [[فرهنگی]] جامعه متبوع وی شمرده میشوند، دست مییابد. [[جامعهپذیری]]، در واقع، حلقه اتصال فرد با [[جامعه]] است. | |||
ارزشهای [[اجتماعی]] نیز به عنوان بخشی جداییناپذیری از یک [[فرهنگ]]، از طریق این فرایند به دنیای [[ذهنی]] و [[روانی]] فرد انتقال یافته، به ساختار شخصیتی وی پیوند خورده و به بیان دقیقتر به بخشی از سرمایههای وجودی او تبدیل میشود. [[نظام ارزشی]] فرد، در واقع محصول تعامل دو جریان جامعهپذیری و فرایند انتقال از بیرون و نحوه دریافت و درونیسازی آنها توسط فرد از درون است. در هر جامعه، فرایند جامعهپذیری و انتقال فرهنگ عموماً و انتقال [[نظام]] [[ارزشها]] خصوصاً به عوامل و کارگزارانی محول شده که هر یک به تناسب موقعیت، در پیوستار [[حیات]] فرد، [[مسئولیت]] انتقال بخشی از این [[سرمایه]] [[معرفتی]] را عهدهدار شده است. مهمترین [[کارگزاران]] جامعهپذیری در جامعه موجود: [[خانواده]]، شبکه [[دوستان]] و آشنایان، مراکز [[آموزشی]] و [[تربیتی]] (از [[آمادگی]] تا [[دانشگاه]])، کانونهای مذهبی، رسانههای جمعی، موقعیتهای شغلی، گروههای ورزشی، [[احزاب]] و تشکلات [[سیاسی]] و محیط عام میباشند که هر یک به تناسب در درونریزی بخشی از عناصر [[فرهنگی]] نقش دارند<ref>ر.ک: یان رابرتسون، درآمدی بر جامعه، ص۱۱۳.</ref>. | |||
بر اساس یک مدل هرمی و [[سلسله]] مراتبی، [[نظام فرهنگی]] جامعه و از جمله نظام ارزشها را میتوان در رأس [[هرم]] جای داد. در مرتبه بعد، این نظام در قالب [[نظام اجتماعی]]، نهادها، سازمانها و اجزای تشکیلدهنده آن ریزش کرده و به مثابه [[روح]] و محتوا در کالبد این مجموعه انعکاس مییابد و در رتبه سوم و از رهگذر فرایند جامعهپذیری و [[ارتباط]] فرد با جامعه، نظام فرهنگی نهادی شده در قالب نظام اجتماعی، تدریجاً به نظام شخصیتی فرد [[راه]] یافته و به بخشی از وجود او تبدیل میشود و در مرحله نهایی، این دریافتها خود را در قالب اجتماعی، نمایان میسازند. تردیدی نیست که قوام و استمرار یک نظام ارزشی تنها از طریق [[پیوستگی]] آن با نظام شخصیتی افراد و تبدیل آن به قاعده و الگوی جمعی پذیرفته شده [[رفتار]] در عرصههای مختلف [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] ممکن خواهد شد.<ref>[[سید حسین شرفالدین|شرفالدین، سید حسین]]، [[ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم (کتاب)|ارزشهای اجتماعی از منظر قرآن کریم]]، ص ۶۱.</ref> | |||
== پرسشهای وابسته == | == پرسشهای وابسته == | ||