|
|
| خط ۳۴: |
خط ۳۴: |
|
| |
|
| ==انواع آزادیهای [[حقوقی]] و حدود آنها== | | ==انواع آزادیهای [[حقوقی]] و حدود آنها== |
| ===[[آزادی]] بیان===
| |
| *[[آزادی]] بیان و ابراز [[عقیده]] مخالف که موجب رشد [[جامعه]]، و سلب آن موجب رکود و مختل شدن حرکت تکاملی آن میشود، به صورت [[قانون الهی]] و سفارش اولیای او<ref>الکاشف، ج ۱، ص ۸۱ و ۸۲.</ref>، در [[قرآن]] به شکلهای گوناگونی نشان داده شده است:
| |
| #[[قرآن]]، برخورداری از [[هدایت]] را گوش دادن به بیانهای مختلف و [[برگزیدن]] [[نیکوترین]] دانسته است و بدون وجود [[آزادی]] بیان، امکان رسیدن به چنین هدایتی میسر نمیشود؛ به این جهت، دوری از [[حاکمان]] [[ستم]] گر که بر سر راه [[آزادی]] بیان، مانع پدید میآورند، امری لازم است: {{متن قرآن|وَالَّذِينَ اجْتَنَبُوا الطَّاغُوتَ أَنْ يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوا إِلَى اللَّهِ لَهُمُ الْبُشْرَى فَبَشِّرْ عِبَادِ}}<ref>«و آنان را که از پرستیدن بت دوری گزیدهاند و به درگاه خداوند بازگشتهاند، مژده باد! پس به بندگان من مژده بده!» سوره زمر، آیه ۱۷.</ref>؛ {{متن قرآن|الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُولَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ}}<ref>«کسانی که گفتار را میشنوند آنگاه از بهترین آن پیروی میکنند، آنانند که خداوند راهنماییشان کرده است و آنانند که خردمندند» سوره زمر، آیه ۱۸.</ref>
| |
| #[[قرآن]]، با به رسمیت شناختن [[آزادی]] بیان و اظهارنظر در [[جامعه اسلامی]]<ref>راهنما، ج ۳، ص ۱۷۰.</ref>، [[پیامبر]] {{صل}} را به [[مشورت]] بامردم فراخوانده و امور [[مردم]] را شورایی و زمینهای برای اظهار بیانهای گوناگون قرار داده است: {{متن قرآن|وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ}}<ref>«و آنان که (فراخوان) پروردگارشان را اجابت کردهاند و نماز را بر پا داشتهاند و کارشان رایزنی میان همدیگر است و از آنچه روزیشان دادهایم میبخشند» سوره شوری، آیه ۳۸.</ref>
| |
| #[[قرآن]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] را بر همه [[واجب]] کرده و راه را برای اظهار نظر و بیان حقایق در همه سطوح [[جامعه]] گشوده است: {{متن قرآن| وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ}}<ref> و مردان و زنان مؤمن، دوستان یکدیگرند که به کار شایسته فرمان میدهند و از کار ناشایست باز میدارند و نماز را برپا میدارند و زکات میپردازند و از خداوند و پیامبرش فرمان میبرند، اینانند که خداوند به زودی بر آنان بخشایش میآورد، به راستی خداوند پیروزمندی فرزانه است؛ سوره توبه، آیه: 71.</ref>
| |
| #[[خدا]]، از [[پیامبر]] {{صل}} می خواهد که در برخورد با مخالفان، ضمن [[دعوت]] آنان با [[حکمت]] و [[موعظه]] حسنه، زمینه را برای [[آزادی]] بیان و [[انتخاب]] آزادانه آنان فراهم آورد: {{متن قرآن|ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ}}<ref>«(مردم را) به راه پروردگارت با حکمت و پند نیکو فرا خوان و با آنان با روشی که بهتر باشد چالش ورز! بیگمان پروردگارت به آن کس که راه وی را گم کرده داناتر است و او به رهیافتگان داناتر است» سوره نحل، آیه ۱۲۵.</ref>
| |
| #به [[پیامبر]] {{صل}} می گوید: در صورت پافشاری [[مخالفان]] بر اعتقاداتشان و محاجه آنان، [[حق]] [[اجبار]] آنان را ندارد. فقط [[وظیفه]] [[ابلاغ]] حقایق برعهده او است: {{متن قرآن|فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ}}<ref>«پس اگر با تو، به چون و چرا برخاستند بگو: من روی تسلیم به خداوند آوردهام و (نیز) هر کس از من پیروی کرده است (چنین است) و به اهل کتاب و درس ناخواندگان (مشرک) بگو: آیا اسلام میآورید؟ آنگاه اگر اسلام آوردند که رهیاب شدهاند» سوره آل عمران، آیه ۲۰.</ref>
| |
| #در صورت [[اصرار]] بر عدم پذیرش [[حق]] پس از [[آگاهی]] بر آن، [[پیامبر]] موظف است بدون هیچ گونه تهدید و ارعابی با آنان به [[مباهله]] برخیزد {{متن قرآن|فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءنَا وَنِسَاءكُمْ وَأَنفُسَنَا وأَنفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَةَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ}}<ref> بنابراین، پس از دست یافتن تو به دانش، به هر کس که با تو به چالش برخیزد؛ بگو: بیایید تا فرزندان خود و فرزندان شما و زنان خود و زنان شما و خودیهای خویش و خودیهای شما را فرا خوانیم آنگاه (به درگاه خداوند) زاری کنیم تا لعنت خداوند را بر دروغگویان نهیم؛ سوره آل عمران، آیه: 61.</ref> و آنان با [[آزادی]] به بیان افکار و [[عقاید]] خود میپردازند و این عمل، بزرگترین [[سند]] بر وجود [[آزادی]] بیان در [[جامعه اسلامی]] است.
| |
|
| |
| ===حدود [[آزادی]] بیان=== | | ===حدود [[آزادی]] بیان=== |
| *این [[آزادی]] به امور ذیل محدود است: | | *این [[آزادی]] به امور ذیل محدود است: |
