ذات الرقاع: تفاوت میان نسخهها
جز
جایگزینی متن - 'محل' به 'محل'
جز (جایگزینی متن - 'محل' به 'محل') |
|||
| خط ۸: | خط ۸: | ||
==مقدمه== | ==مقدمه== | ||
رخ دادن این [[جنگ]] در کنار کوهی دارای قلههای سرخ، سیاه و سفید<ref> المغازی، ج ۱، ص ۳۹۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۷؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۱۸ ـ ۴۱۹.</ref>، رقعه رقعه بودن پرچمهای [[مسلمانان]] در این [[نبرد]]<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۴</ref>، وجود درختی به همین نام در | رخ دادن این [[جنگ]] در کنار کوهی دارای قلههای سرخ، سیاه و سفید<ref> المغازی، ج ۱، ص ۳۹۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۷؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۱۸ ـ ۴۱۹.</ref>، رقعه رقعه بودن پرچمهای [[مسلمانان]] در این [[نبرد]]<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۴</ref>، وجود درختی به همین نام در محل جنگ<ref> السیرة النبویه، ج۲، ص ۲۰۴.</ref> یا به گزارشی از [[ابوموسی اشعری]]، پانسمان کف پای مجروح مسلمانان با تکههای پارچه در مسیر رفت<ref> صحیح البخاری، ج ۵، ص ۵۲؛ صحیح مسلم، ج ۵، ص ۲۰۰.</ref>، [[ادله]] نامگذاری آن به [[ذاتالرقاع]] شمرده شدهاند. | ||
پس از [[غزوه بنی نضیر]]<ref> السیرة النبویه، ج۲، ص ۲۰۳؛ المحبر، ص ۱۱۳؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵.</ref> یا [[سریه]] [[عبدالله بن عتیک]]<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۸۲.</ref>، مسلمانان با گزارش تاجری که به [[مدینه]] آمده بود، مطلع شدند<ref> الطبقات، ج۲، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> که دو تیره از [[قبیله]] [[غطفان]] به نامهای [[بنیثَعلبَه]] و [[بنیمُحارِب]] <ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵.</ref> (یا بنی اَنمار)<ref> الطبقات، ج ۲، ص ۴۷؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۱۹.</ref> در حال [[تدارک]] جنگ بر ضد آنان هستند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۴۷.</ref> و بنابر برخی گزارشها، [[پیامبر]]{{صل}} پس از [[آگاهی]]، [[ابوذر غفاری]]<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۷۶.</ref> یا [[عثمان بن عفان]]<ref>المغازی، ج ۱، ص ۸؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۷.</ref> یا [[ابن ام مکتوم]]<ref> تاریخ خلیفه، ص ۴۸؛ الاستیعاب، ج ۳، ص ۱۱۹۸.</ref> را بر مدینه گمارد و [[شب]] [[شنبه]]، دهم [[محرّم]] [[چهل]] و هفتمین ماه [[هجرت]]<ref> المغازی، ج ۱، ص ۴، ۳۹۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> یا [[محرم]] سال پنجم<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۱۸ ـ ۴۱۹، ۴۸۲.</ref> و به گزارشی در اواخر [[ربیعالثانی]] و اوایل [[جمادی الاولی]] در سال چهارم<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵.</ref> به همراه ۴۰۰، ۷۰۰ یا ۸۰۰ <ref> المغازی، ج ۱، ص ۳۹۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۷؛ التنبیه و الاشراف، ص ۲۱۴.</ref> تن از [[مدینه]] بیرون آمدند. [[بخاری]] به استناد حضور [[ابوموسی اشعری]] و گزارش وی از این [[غزوه]] و حضور او در مدینه پس از [[نبرد خیبر]]، [[زمان]] [[غزوه ذاتالرقاع]] را سال هفتم دانسته.<ref> صحیح البخاری، ج ۵، ص ۵۱ ـ ۵۲.</ref> اما این مطلب به لحاظ تناقض با تمامی منابع متقدم پذیرفتنی نیست. | پس از [[غزوه بنی نضیر]]<ref> السیرة النبویه، ج۲، ص ۲۰۳؛ المحبر، ص ۱۱۳؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵.</ref> یا [[سریه]] [[عبدالله بن عتیک]]<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۸۲.</ref>، مسلمانان با گزارش تاجری که به [[مدینه]] آمده بود، مطلع شدند<ref> الطبقات، ج۲، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> که دو تیره از [[قبیله]] [[غطفان]] به نامهای [[بنیثَعلبَه]] و [[بنیمُحارِب]] <ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵.</ref> (یا بنی اَنمار)<ref> الطبقات، ج ۲، ص ۴۷؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۱۹.</ref> در حال [[تدارک]] جنگ بر ضد آنان هستند<ref>الطبقات، ج ۲، ص ۴۷.</ref> و بنابر برخی گزارشها، [[پیامبر]]{{صل}} پس از [[آگاهی]]، [[ابوذر غفاری]]<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ عیون الاثر، ج ۲، ص ۷۶.</ref> یا [[عثمان بن عفان]]<ref>المغازی، ج ۱، ص ۸؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۷.</ref> یا [[ابن ام مکتوم]]<ref> تاریخ خلیفه، ص ۴۸؛ الاستیعاب، ج ۳، ص ۱۱۹۸.</ref> را بر مدینه گمارد و [[شب]] [[شنبه]]، دهم [[محرّم]] [[چهل]] و هفتمین ماه [[هجرت]]<ref> المغازی، ج ۱، ص ۴، ۳۹۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۶ ـ ۴۷.</ref> یا [[محرم]] سال پنجم<ref>انساب الاشراف، ج ۱، ص ۴۱۸ ـ ۴۱۹، ۴۸۲.</ref> و به گزارشی در اواخر [[ربیعالثانی]] و اوایل [[جمادی الاولی]] در سال چهارم<ref> السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۳؛ تاریخ طبری، ج ۲، ص ۵۵۵.</ref> به همراه ۴۰۰، ۷۰۰ یا ۸۰۰ <ref> المغازی، ج ۱، ص ۳۹۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۴۷؛ التنبیه و الاشراف، ص ۲۱۴.</ref> تن از [[مدینه]] بیرون آمدند. [[بخاری]] به استناد حضور [[ابوموسی اشعری]] و گزارش وی از این [[غزوه]] و حضور او در مدینه پس از [[نبرد خیبر]]، [[زمان]] [[غزوه ذاتالرقاع]] را سال هفتم دانسته.<ref> صحیح البخاری، ج ۵، ص ۵۱ ـ ۵۲.</ref> اما این مطلب به لحاظ تناقض با تمامی منابع متقدم پذیرفتنی نیست. | ||
| خط ۱۸: | خط ۱۸: | ||
برخی منابع، [[نزول آیه]] {{متن قرآن|وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا}}<ref>«و چون به سفر میروید اگر میهراسید کافران شما را بیازارند گناهی بر شما نیست که از نماز بکاهید؛ بیگمان کافران برای شما دشمنی آشکارند» سوره نساء، آیه ۱۰۱.</ref> را مربوط به [[تشریع]] نماز خوف در [[ذاتالرقاع]] دانستهاند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۴؛ روح البیان، ج ۲، ص ۲۷۴؛ التحریر و التنویر، ج ۴، ص ۲۴۱.</ref>. این غزوه، بیدرگیری به پایان رسید<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۴.</ref>. | برخی منابع، [[نزول آیه]] {{متن قرآن|وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الْأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَنْ تَقْصُرُوا مِنَ الصَّلَاةِ إِنْ خِفْتُمْ أَنْ يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُوا لَكُمْ عَدُوًّا مُبِينًا}}<ref>«و چون به سفر میروید اگر میهراسید کافران شما را بیازارند گناهی بر شما نیست که از نماز بکاهید؛ بیگمان کافران برای شما دشمنی آشکارند» سوره نساء، آیه ۱۰۱.</ref> را مربوط به [[تشریع]] نماز خوف در [[ذاتالرقاع]] دانستهاند<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۴؛ روح البیان، ج ۲، ص ۲۷۴؛ التحریر و التنویر، ج ۴، ص ۲۴۱.</ref>. این غزوه، بیدرگیری به پایان رسید<ref>السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۴.</ref>. | ||
از آنجا که این غزوه در رویارویی با تیرههایی از [[قبیله]] [[غطفان]] شکل گرفته است، بایستی همان [[غزوه غطفان]] باشد؛ اما منابع، با ذکر جداگانه غزوه غطفان، بین [[غزوه ذاتالرقاع]] و آن فرق گذاشتهاند: آنان در بیان غزوههای [[پیامبر]]{{صل}} در [[سال سوم هجری]]، غزوه غطفان و "ذی أمَرّ" را یک [[غزوه]]، متفاوت از [[ذاتالرقاع]]؛ ولی شبیه آن بیان میکنند.<ref> المغازی، ج ۱، ص ۳ ـ ۴؛ ۱۹۳ـ۱۹۶؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۴۶، ۶۰۸؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۳۷۵ ـ ۳۷۷.</ref> در یکسان بودن دو غزوه "غطفان" و "ذی أمَرّ" شکی نیست، چرا که "ذی أمَرّ" مکانی در نجد و همانجاست که پیامبر{{صل}} برای رویارویی با [[غطفان]] به سوی آن حرکت کرد<ref>معجم ما استعجم، ج ۱، ص ۱۹۲ ـ ۱۹۳؛ الروض المعطار، ص ۳۱.</ref>. درباره غزوه غطفان و [[ذات الرقاع]] نیز با وجود فراوانی و قدمت منابع مبنی بر جدا بودن این دو غزوه از یکدیگر، شباهت بیش از حد جزئیات و رویدادها مانند نام قبیلهها و | از آنجا که این غزوه در رویارویی با تیرههایی از [[قبیله]] [[غطفان]] شکل گرفته است، بایستی همان [[غزوه غطفان]] باشد؛ اما منابع، با ذکر جداگانه غزوه غطفان، بین [[غزوه ذاتالرقاع]] و آن فرق گذاشتهاند: آنان در بیان غزوههای [[پیامبر]]{{صل}} در [[سال سوم هجری]]، غزوه غطفان و "ذی أمَرّ" را یک [[غزوه]]، متفاوت از [[ذاتالرقاع]]؛ ولی شبیه آن بیان میکنند.<ref> المغازی، ج ۱، ص ۳ ـ ۴؛ ۱۹۳ـ۱۹۶؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۴۶، ۶۰۸؛ انساب الاشراف، ج ۱، ص ۳۷۵ ـ ۳۷۷.</ref> در یکسان بودن دو غزوه "غطفان" و "ذی أمَرّ" شکی نیست، چرا که "ذی أمَرّ" مکانی در نجد و همانجاست که پیامبر{{صل}} برای رویارویی با [[غطفان]] به سوی آن حرکت کرد<ref>معجم ما استعجم، ج ۱، ص ۱۹۲ ـ ۱۹۳؛ الروض المعطار، ص ۳۱.</ref>. درباره غزوه غطفان و [[ذات الرقاع]] نیز با وجود فراوانی و قدمت منابع مبنی بر جدا بودن این دو غزوه از یکدیگر، شباهت بیش از حد جزئیات و رویدادها مانند نام قبیلهها و محل [[جنگ]] بیانگر یکی بودن دو [[پیکار]] است. | ||
در گزارشی، یکی از جنگجویان تیره [[بنی مُحارِب]] به نام "غورث" یا "[[دعثور بن حارث]]" قصد داشت با بهرهگیری از اصل غافلگیری، پیامبر{{صل}} را به [[قتل]] برساند؛ اما این حادثه با [[غلبه]] پیامبر{{صل}}، [[پشیمانی]] مهاجم و [[عفو]] او از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} پایان پذیرفت<ref>المغازی، ج ۱، ص ۱۹۵ـ۱۹۶؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۲۶، ۴۷.</ref>. | در گزارشی، یکی از جنگجویان تیره [[بنی مُحارِب]] به نام "غورث" یا "[[دعثور بن حارث]]" قصد داشت با بهرهگیری از اصل غافلگیری، پیامبر{{صل}} را به [[قتل]] برساند؛ اما این حادثه با [[غلبه]] پیامبر{{صل}}، [[پشیمانی]] مهاجم و [[عفو]] او از سوی [[رسول خدا]]{{صل}} پایان پذیرفت<ref>المغازی، ج ۱، ص ۱۹۵ـ۱۹۶؛ السیرة النبویه، ج ۲، ص ۲۰۵؛ الطبقات، ج ۲، ص ۲۶، ۴۷.</ref>. | ||