آخر الزمان: تفاوت میان نسخهها
بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==واژه شناسی لغوی == | ==واژه شناسی لغوی == | ||
آخر به بخش پایانی هر مجموعه گفته،<ref>الکلیات، ج۱، ص۸۳.</ref> و زمان در لغت بر وقت کم یا زیاد اطلاق میشود | آخر به بخش پایانی هر مجموعه گفته،<ref>الکلیات، ج۱، ص۸۳.</ref> و زمان در لغت بر وقت کم یا زیاد اطلاق میشود <ref>لسانالعرب، ج ۶، ص ۸۶، «زمن».۸۳.</ref> و مقصود از آن در اینجا روزگار و عمر جهان است. "آخر الزمان" ترکیبی اضافی و به معنای بخش پایانی حیات دنیا است. واژه آخر الزمان در قرآن به کار نرفته؛ اما مطالب گوناگونی درباره این موضوع از آیات قابل استفاده است<ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
==آخر الزمان در قرآن == | ==آخر الزمان در قرآن == | ||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُواْ إِنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ }}﴾}}<ref> موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بیگمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث میدهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است؛ سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن| قَالَ مُوسَى لِقَوْمِهِ اسْتَعِينُوا بِاللَّهِ وَاصْبِرُواْ إِنَّ الأَرْضَ لِلَّهِ يُورِثُهَا مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ }}﴾}}<ref> موسی به قوم خود گفت: از خداوند یاری بخواهید و شکیبا باشید، بیگمان زمین از آن خداوند است، به هر کس از بندگان خویش که بخواهد به میراث میدهد و سرانجام (نیکو) از آن پرهیزگاران است؛ سوره اعراف، آیه ۱۲۸.</ref>؛ | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}}﴾}}<ref> خداوند به کسانی از شما که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند وعده داده است که آنان را به یقین در زمین جانشین میگرداند- چنان که کسانی پیش از آنها را جانشین گردانید- و بیگمان دینی را که برای آنان پسندیده است برای آنها استوار میدارد و (حال) آنان را از پس هراس به آرامش بر میگرداند؛ (آنان) مرا میپرستند و چیزی را شریک من نمیگردانند و کسانی که پس از این کفر ورزند نافرمانند؛ سوره نور، آیه ۵۵.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُم فِي الأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِي ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْنًا يَعْبُدُونَنِي لا يُشْرِكُونَ بِي شَيْئًا وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ}}﴾}}<ref> خداوند به کسانی از شما که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند وعده داده است که آنان را به یقین در زمین جانشین میگرداند- چنان که کسانی پیش از آنها را جانشین گردانید- و بیگمان دینی را که برای آنان پسندیده است برای آنها استوار میدارد و (حال) آنان را از پس هراس به آرامش بر میگرداند؛ (آنان) مرا میپرستند و چیزی را شریک من نمیگردانند و کسانی که پس از این کفر ورزند نافرمانند؛ سوره نور، آیه ۵۵.</ref>؛ | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ }}﴾}}<ref> و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شدهاند | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|وَنُرِيدُ أَن نَّمُنَّ عَلَى الَّذِينَ اسْتُضْعِفُوا فِي الأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِينَ }}﴾}}<ref> و برآنیم که بر آنان که در زمین ناتوان شمرده شدهاند منّت گذاریم و آنان را پیشوا گردانیم و آنان را وارثان (روی زمین) کنیم؛ سوره قصص، آیه ۵.</ref>؛ | ||
*{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا }}﴾}}<ref> اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دینها برتری دهد و خداوند، گواه بس؛ سوره فتح، آیه ۲۸.</ref>؛ | *{{عربی|اندازه=۱۵۰%|﴿{{متن قرآن|هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدَى وَدِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ شَهِيدًا }}﴾}}<ref> اوست که پیامبرش را با رهنمود و دین راستین فرستاد تا آن را بر همه دینها برتری دهد و خداوند، گواه بس؛ سوره فتح، آیه ۲۸.</ref>؛ | ||
* و ... این آیات با دوره پایانی دنیا ارتباط دارند<ref>قیام وانقلاب مهدی، ص۵ و ۶.</ref>؛ | * و ... این آیات با دوره پایانی دنیا ارتباط دارند<ref>قیام وانقلاب مهدی، ص۵ و ۶.</ref>؛ | ||
| خط ۳۲: | خط ۳۲: | ||
==آخر الزمان و ظهور منجی == | ==آخر الزمان و ظهور منجی == | ||
امام رضا {{ع}} از پیامبر {{صل}} نقل میکند که زمان قیام موعود، مانند قیامت است که کسی جز خداوند آن را نمیداند و فرا نمیرسد مگر ناگهانی <ref>مکیال المکارم، ج۲، ص ۱۶۰.</ref> با این حال در روایات اسلامی برای این دوران، نشانههایی بیان شده است که به نشانههای آخر الزمان معروف است و از این لحاظ ظهور موعود به قیامت تشبیه شده است، زیرا همچنان که قیامت علائمی دارد "اشراط الساعه"، ظهور موعود نیز دارای نشانههایی است که قبل از آن رخ میدهد <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ص ۵۸۸</ref> در بعضی از کتابها هم این نشانهها به علائم ظهور معروفند <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۴۰</ref> و این بدان علت است که یکی از رویدادهای مهم این عصر همان ظهور منجی میباشد.برخی از این | امام رضا {{ع}} از پیامبر {{صل}} نقل میکند که زمان قیام موعود، مانند قیامت است که کسی جز خداوند آن را نمیداند و فرا نمیرسد مگر ناگهانی <ref>مکیال المکارم، ج۲، ص ۱۶۰.</ref> با این حال در روایات اسلامی برای این دوران، نشانههایی بیان شده است که به نشانههای آخر الزمان معروف است و از این لحاظ ظهور موعود به قیامت تشبیه شده است، زیرا همچنان که قیامت علائمی دارد "اشراط الساعه"، ظهور موعود نیز دارای نشانههایی است که قبل از آن رخ میدهد <ref>کمال الدین و تمام النعمة، ص ۵۸۸</ref> در بعضی از کتابها هم این نشانهها به علائم ظهور معروفند <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۴۰</ref> و این بدان علت است که یکی از رویدادهای مهم این عصر همان ظهور منجی میباشد.برخی از این نشانهها عبارتاند از: | ||
# [[خروج سفیانی]] <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۰۴</ref>؛ | # [[خروج سفیانی]] <ref>کتاب الغیبة، ص ۳۰۴</ref>؛ | ||
# [[قتل سید حسنی]]؛ | # [[قتل سید حسنی]]؛ | ||
| خط ۵۰: | خط ۵۰: | ||
==محدوده آخر الزمان== | ==محدوده آخر الزمان== | ||
محدوده آخر الزمان به دقت قابل اندازهگیری نیست؛ با این حال، با استفاده از روایات | محدوده آخر الزمان به دقت قابل اندازهگیری نیست؛ با این حال، با استفاده از روایات <ref>بحارالأنوار، ج۴۰، ص۱۷۷؛ ج۲، ص۸۷؛ ج۹، ص۳۱۹؛ ج۱۲، ص۲۸۲؛ ج۱۴، ص۸۳ و ۸۴؛ ج۱۵، ص۲۰۳؛ ج۱۶، ص۱۸ ـ ۲۱؛ ج۲۰، ص۲۲۲؛ ج۲۱، ص۳۱۷ و ۳۵۱.</ref> میتوان بعثت پیامبر خاتم را سرآغاز دوره "آخر الزمان" دانست<ref>التحریر والتنویر، ج۲۶، ص۱۰۴.</ref>؛ البته در بیشتر روایات، آخر الزمان به دوره پایانی که با ظهور مهدی {{ع}} مقارن است، اطلاق شده است. بشر به مقتضای حبّ ذات و طبیعت جست و جو گر خود، همواره به سرانجام دنیا میاندیشیده است <ref>تاریخ ابنخلدون، ج۱، ص۳۰۳.</ref> همه ادیان الهی و بیشتر مکاتب بشری، درباره پایان تاریخ، اظهار نظر کردهاند<ref>نجات بخشی در ادیان، ص۱۳ و ۱۴؛ علی و پایان تاریخ، ص۱۵و۲۵.</ref> در همه پیشگوییهای مربوط به آخر الزمان، خبرهای وحشتناک و نگرانکنندهای وجود دارد؛<ref>هزاره گرایی، ص۲۵.</ref> ولی اغلب بر این امر اتفاق نظر است که پایان کار بشر، روشن و سعادتآمیز است<ref>نجاتبخشی در ادیان، ص۱۳ و ۱۴.</ref>. در تمام فرقهها و مذاهب اسلامی، کم و بیش سرانجام سعادتمند بشر پیشبینی شده است<ref>قیام و انقلاب مهدی، ص۵.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
==آخر الزمان در | ==آخر الزمان در آیینهای دیگر == | ||
* در متون زرتشتی "از آیینهای باستان" به صراحت از دوره طلایی بشر در پایان جهان یاد شده که به آشوبها و بلاهای بسیار مسبوق خواهد بود و با ظهور واپسین منجی "سوشیانس" محقّق میشود<ref>اوستا، گاهان، یسنه ۴۶، ب۳ و یَشتها، اردیبهشت، ب۱۰ ـ ۱۷ و فروردین، ب۱۲۹؛ نجاتبخشی در ادیان، ص۳ ـ ۷۱.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در متون زرتشتی "از آیینهای باستان" به صراحت از دوره طلایی بشر در پایان جهان یاد شده که به آشوبها و بلاهای بسیار مسبوق خواهد بود و با ظهور واپسین منجی "سوشیانس" محقّق میشود<ref>اوستا، گاهان، یسنه ۴۶، ب۳ و یَشتها، اردیبهشت، ب۱۰ ـ ۱۷ و فروردین، ب۱۲۹؛ نجاتبخشی در ادیان، ص۳ ـ ۷۱.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
* در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهر غروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن، به عصر ظلمت (Kali Yuga) تعبیر میشود؛ سپس منجی بشر ظاهر و با فروپاشی جوامع انسانی و ازبین رفتن شرارتها، دورهای نو آغاز میگردد<ref>بحران دنیای متجدّد، ص۱ و اوپانیشاد، ص۷۷۲ ـ ۷۷۴ و ۷۳۷.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در آیین هندوان نیز هر دوره انسانی به چهار قسمت تقسیم شده که قسمت چهارم آن، مظهر غروب و افول تدریجی معنویت اولیه است و از آن، به عصر ظلمت (Kali Yuga) تعبیر میشود؛ سپس منجی بشر ظاهر و با فروپاشی جوامع انسانی و ازبین رفتن شرارتها، دورهای نو آغاز میگردد<ref>بحران دنیای متجدّد، ص۱ و اوپانیشاد، ص۷۷۲ ـ ۷۷۴ و ۷۳۷.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
* در متون بودایی نیز از این دوره، سخن به میان آمده است<ref>بودا، ص۵۱۸ و ۵۱۹؛ علی و پایان تاریخ، ص۲۳.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | * در متون بودایی نیز از این دوره، سخن به میان آمده است<ref>بودا، ص۵۱۸ و ۵۱۹؛ علی و پایان تاریخ، ص۲۳.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
* در ادیان ابراهیمی، بیش از آیینها و مکاتب دیگر بر دوره طلایی بشر در پایان تاریخ، تأکید شده است. در عهد عتیق، برقراری سعادت و عدالت در سرتاسر جهان پیشبینی شده که به وسیله "مشیح" محقّق میشود<ref>کتاب مقدس، اشعیاء ۱۱ و ۱۲، یوئیل ۳ و ۴، زکریا ۹، دانیال ۲: ۴۴، و۷: ۱۳ و ۲۷.</ref> در عهد جدید نیز به این مطلب پرداخته شده <ref>کتاب مقدس، متی ۲۴: ۱۵ ـ ۴۴، ورسل ۲: ۱۷ ـ ۲۱.</ref> و مکاشفه یوحنا به طور کامل به حوادث ناگوار آخر الزمان، اختصاص یافته و در پایان آن، به برقراری صلح و آرامش جهان تحت حاکمیت مؤمنان اشاره شده است | * در ادیان ابراهیمی، بیش از آیینها و مکاتب دیگر بر دوره طلایی بشر در پایان تاریخ، تأکید شده است. در عهد عتیق، برقراری سعادت و عدالت در سرتاسر جهان پیشبینی شده که به وسیله "مشیح" محقّق میشود<ref>کتاب مقدس، اشعیاء ۱۱ و ۱۲، یوئیل ۳ و ۴، زکریا ۹، دانیال ۲: ۴۴، و۷: ۱۳ و ۲۷.</ref> در عهد جدید نیز به این مطلب پرداخته شده <ref>کتاب مقدس، متی ۲۴: ۱۵ ـ ۴۴، ورسل ۲: ۱۷ ـ ۲۱.</ref> و مکاشفه یوحنا به طور کامل به حوادث ناگوار آخر الزمان، اختصاص یافته و در پایان آن، به برقراری صلح و آرامش جهان تحت حاکمیت مؤمنان اشاره شده است <ref>کتاب مقدس، مکاشفه یوحنا ۴ ـ ۲۲؛ نجات بخشی در ادیان، ص۱۱۳ و ۱۳۳.</ref><ref>[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴]</ref>. | ||
*در ميان مسيحيان از دورانى سخن گفته مىشود كه در آن بازگشت حضرت عيسى {{ع}} روى خواهد داد. رجعت مسيح در كتاب مقدس بيش از سيصد بار ذكر شده است و چندين باب كامل به اين موضوع اختصاص دارد. <ref>انجيل متى۲۴ و ۲۵، انجيل مرقس ۱۳، انجيل لوقا ۲۱</ref>. حتى بعضى ادعا كرده اند كه درك صحيح رجعت مسيح، كليد كتاب مقدس است <ref>الاهيات مسيحى، ص ۳۲۷</ref>. طبق عقيده ايشان، مسيح دوباره در آخر الزمان مىآيد و برنامه نجات را كامل خواهد كرد <ref>يوحنا ۴:۴۲ عبرانيان ۹:۲۸</ref> آنان بر اين باورند كه در بازگشت مسيح، جهان روى سعادت را خواهد ديد و جهان پس از ظهور آن منجى در صلح و صفاى كامل به سر خواهد برد <ref>اشعيا۲:۷</ref>. و جنگ و خون ريزى از جهان رخت برمىبندد و امتى بر امتى شمشير نخواهد كشيد <ref>اشعيا۲:۴</ref>. در فرهنگ مسيحى و كتاب مقدس اعتقاد غلبه حق بر باطل در اين دوران روشن است <ref>يوحنا۴: ۴۲</ref> و از ديدگاه ايشان منجى كل، مسيح مىباشد. <ref>اشعيا۲:۷ مرقس۹:۱۱ـ ۱۳</ref> و اوست كه پايان جهان را بسيار نزديك مىديد و مردمان را به توبه و بازگشت به سوى خدا دعوت مىكرد و مىگفت تنها كسانى بخشوده و رستگار خواهند شد كه پيش از رسيدن آن روز، خود را از گناه شسته و شايسته برخوردارى از رحمت الهى باشند <ref>مرقس۱:۱۴ـ ۱۵ ، متى ۳:۲و۶</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | *در ميان مسيحيان از دورانى سخن گفته مىشود كه در آن بازگشت حضرت عيسى {{ع}} روى خواهد داد. رجعت مسيح در كتاب مقدس بيش از سيصد بار ذكر شده است و چندين باب كامل به اين موضوع اختصاص دارد. <ref>انجيل متى۲۴ و ۲۵، انجيل مرقس ۱۳، انجيل لوقا ۲۱</ref>. حتى بعضى ادعا كرده اند كه درك صحيح رجعت مسيح، كليد كتاب مقدس است <ref>الاهيات مسيحى، ص ۳۲۷</ref>. طبق عقيده ايشان، مسيح دوباره در آخر الزمان مىآيد و برنامه نجات را كامل خواهد كرد <ref>يوحنا ۴:۴۲ عبرانيان ۹:۲۸</ref> آنان بر اين باورند كه در بازگشت مسيح، جهان روى سعادت را خواهد ديد و جهان پس از ظهور آن منجى در صلح و صفاى كامل به سر خواهد برد <ref>اشعيا۲:۷</ref>. و جنگ و خون ريزى از جهان رخت برمىبندد و امتى بر امتى شمشير نخواهد كشيد <ref>اشعيا۲:۴</ref>. در فرهنگ مسيحى و كتاب مقدس اعتقاد غلبه حق بر باطل در اين دوران روشن است <ref>يوحنا۴: ۴۲</ref> و از ديدگاه ايشان منجى كل، مسيح مىباشد. <ref>اشعيا۲:۷ مرقس۹:۱۱ـ ۱۳</ref> و اوست كه پايان جهان را بسيار نزديك مىديد و مردمان را به توبه و بازگشت به سوى خدا دعوت مىكرد و مىگفت تنها كسانى بخشوده و رستگار خواهند شد كه پيش از رسيدن آن روز، خود را از گناه شسته و شايسته برخوردارى از رحمت الهى باشند <ref>مرقس۱:۱۴ـ ۱۵ ، متى ۳:۲و۶</ref><ref>[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲]</ref>. | ||
| خط ۸۴: | خط ۸۴: | ||
== جستارهای وابسته == | == جستارهای وابسته == | ||
{{ستون-شروع|3}} | {{ستون-شروع|3}} | ||
* امام مهدی | * امام مهدی {{ع}} | ||
* فارقلیط | * فارقلیط | ||
* پارکلیت | * پارکلیت | ||
| خط ۹۶: | خط ۹۶: | ||
* جنگ آخرالزمانی | * جنگ آخرالزمانی | ||
* ظهور امام مهدی | * ظهور امام مهدی | ||
* | * نشانههای ظهور | ||
* خروج منبعث سوم | * خروج منبعث سوم | ||
* جیش الغضب | * جیش الغضب | ||
* حکومت امام زمان | * حکومت امام زمان {{ع}} | ||
* دعوت اهل بیت در آخر الزمان | * دعوت اهل بیت در آخر الزمان | ||
* دین داری در آخر الزمان | * دین داری در آخر الزمان | ||
* عصر مهدوی | * عصر مهدوی {{ع}} | ||
* امت اسلام در آخر الزمان | * امت اسلام در آخر الزمان | ||
* حج در آخر الزمان | * حج در آخر الزمان | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۹: | ||
* روابط مردم در آخر الزمان | * روابط مردم در آخر الزمان | ||
* روابط همسایگان در آخر الزمان | * روابط همسایگان در آخر الزمان | ||
* | * فتنههای شیطان در زمان ظهور امام مهدی {{ع}} | ||
* بی ارزش شدن خون مردم | * بی ارزش شدن خون مردم | ||
* تدریجی بودن | * تدریجی بودن نشانههای ظهور امام مهدی {{ع}} | ||
* گسسته شدن پیوند خویشاوندی | * گسسته شدن پیوند خویشاوندی | ||
* شکسته شدن حرمت انسان | * شکسته شدن حرمت انسان | ||
| خط ۱۱۸: | خط ۱۱۸: | ||
* دین مردم در آخر الزمان | * دین مردم در آخر الزمان | ||
* ترس و اضطراب همگانی | * ترس و اضطراب همگانی | ||
* قرآن پیش از ظهور حضرت مهدی | * قرآن پیش از ظهور حضرت مهدی {{ع}} | ||
* مصرف اموال در راه باطل | * مصرف اموال در راه باطل | ||
* سختی پیش از ظهور | * سختی پیش از ظهور | ||
| خط ۱۲۵: | خط ۱۲۵: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
*[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴] | *[http://maarefquran.com/Files/viewdmaarefBooks.php?bookId=1 دائرة المعارف قرآن کریم، ص ۱۱۴-۱۲۴] | ||
*[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، | *[http://lib.eshia.ir/23021/1/2 دانشنامه کلام اسلامی، ج ۱، ص ۲.] | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس2}} | {{پانویس2}} | ||