صادقین در حدیث: تفاوت میان نسخه‌ها

در احادیثی که در منابع [[شیعی]] و [[سنی]] [[روایت]] شده است، صادقان معصوم بر [[پیامبر]] {{صل}}، [[علی]] {{ع}} و دیگر [[امامان اهل بیت]] {{عم}} تطبیق شده است.

# [[حاکم حسکانی]] از [[ابن عباس]] روایت کرده که گفته است مقصود از [[صادقین]] علی {{ع}} و [[اصحاب]] اوست: {{عربی|مع علی و أصحابه}}<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۶۰.</ref>.

# وی در [[حدیث]] دیگری از [[عبدالله بن عمر]] روایت کرده که گفته است: {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} {{عربی|یعنی محمداً و أهل بیته”}}: یعنی با پیامبر و [[اهل بیت]] او باشید<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۶۲.</ref>.

# در [[حدیثی]] دیگر از [[جابر بن عبدالله انصاری]] از [[امام باقر]] {{ع}} روایت کرده که مقصود از {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} بودن با [[آل محمد]] {{صل}} است<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۶۰-۲۶۱.</ref>.

# در حدیثی دیگری از ابن الصلت از پدرش از [[جعفر بن محمد]] {{صل}} روایت کرده است که مقصود از صادقین، [[محمد]] {{صل}} و علی {{ع}} است<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۵۹.</ref>.

# در حدیث دیگری از ابن عباس روایت کرده که [[آیه]] درباره علی {{ع}} نازل شده است<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۵۹-۲۶۰.</ref>.

# در حدیثی دیگر از [[ابان بن تغلب]] از ابی‌جعفر ([[حضرت باقر]] {{ع}}) روایت کرده که مقصود از {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} بودن با [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} است<ref>شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۶۱-۲۶۲.</ref>. [[احادیث]] یاد شده در منابع دیگری از [[اهل سنت]] نیز روایت شده است<ref>ر. ک: فرائد السمطین، ج۱، ص۳۶۹، باب ۶۸، ح۲۹۹؛ تاریخ دمشق، ج۲، ص۳۶۱؛ کفایة الطالب، باب ۶۲، ص۲۳۶؛ الدرالمنثور، ج۴، ص۲۸۵-۲۸۶؛ المناقب خوارزمی، ص۲۸۰، ح۲۷۳.</ref>.

# [[محدث]] [[کلینی]] از [[برید بن معاویه]] روایت کرده که گفت: از امام باقر {{ع}} درباره آیه {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} پرسیدم، [[امام]] {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|أيانا عني}}<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۰۸، ح۱.</ref>: ما را [[اراده]] کرده است.

# در صحیح بزنطی آمده که گفت: از [[امام رضا]] {{ع}} در مورد این آیه پرسیدم، امام {{ع}} فرمود: {{متن حدیث|الصادقین هم الأئمة الصدیقون بطاعتهم}}: صادقان، [[ائمه]] [[اهل‌بیت]] {{عم}} هستند که در [[اطاعت خداوند]] صادقان راستین‌اند<ref>اصول کافی، ج۱، ص۲۰۸، ح۲.</ref>.

# [[شیخ طوسی]] از [[جابر]] از امام باقر {{ع}} در مورد [[آیه صادقین]] روایت کرده که فرمود: {{متن حدیث|مَعَ‏ عَلِيِّ‏ بْنِ‏ أَبِي‏ طَالِبٍ‏}}<ref>امالی، شیخ طوسی، ص۲۵۵، ح۴۶۱.</ref>: مقصود از {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} بودن با [[علی بن ابی طالب]] {{ع}} است.

# در [[حدیثی]] که [[امام علی]] {{ع}} در آن [[فضائل]] و [[مناقب]] خود را برای جمع کثیری از [[مسلمان]] بیان کرده، آمده است: “شما را به [[خدا]] [[سوگند]] می‌دهم آیا می‌دانید که وقتی [[آیه]] {{متن قرآن|يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَكُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} نازل شد، [[سلمان]] پرسید ای [[رسول خدا]]، آیا این [[دستور]] عام است یا خاص است؟ [[پیامبر]] {{صل}} فرمود: آیه در مورد کسانی که امر شده‌اند، عام است و همه [[مؤمنان]] را شامل است، ولی [[صادقین]] به برادرم [[علی]] و [[اوصیاء]] پس از او تا [[روز قیامت]] اختصاص دارد؟ گفتند: آری”<ref>کمال الدین، ج۱، ص۲۶۲؛ بحارالانوار، ج۲۳، ص۱۴۹؛ ینابیع الموده، ج۱، ص۱۱۵؛ برای آگاهی بیشتر از احادیث شیعه در این باره ر. ک: غایة المرام، ج۱۳، ص۵۲-۵۴ و البرهان فی تفسیر القرآن، ج۲، ص۱۶۹-۱۷۰؛ بحارالانوار، ج۲، ص۳۰-۳۳ و ج۳۵، ص۴۰۸-۴۱۴.</ref>.

# [[ابوسعید خدری]] گفته است: هنگامی که آیه {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} نازل شد، پیامبر {{صل}} رو به [[اصحاب]] خود کرد و فرمود: آیا می‌دانید این آیه در مورد چه کسی نازل شده است: گفتند: ای رسول خدا ما نمی‌دانیم. [[ابودجانه]] گفت: ای رسول خدا همه ما از صادقین هستیم؛ زیرا به تو [[ایمان]] آورده و تو را تصدیق کرده‌ایم. پیامبر {{صل}} فرمود: نه ای ابودجانه، این آیه در خصوص [[امیرالمؤمنین]]، علی بن ابی طالب {{ع}} نازل شده و دیگران را شامل نمی‌شود<ref>تفسیر فرات کوفی، ج۱، ص۱۷۴؛ بحار الانوار، ج۳۵، ص۴۱۱.</ref>.

=== اشکال و جواب ===

اشکال: [[روایات]] [[شأن نزول]]، درباره اینکه مقصود از صادقین چه کسانی‌اند، تفاوت بسیاری دارند. مصادیقی که در روایات یاد شده برای صادقین معرفی شده عبارت‌اند از: ۱. پیامبر و علی، ۲. پیامبر و [[اهل بیت]] او، ۳. علی و اصحاب او، ۴. علی و دیگر اوصیاء پیامبر پس از وی، ۵. [[آل محمد]] {{صل}}، ۶. خصوص علی {{ع}}. این [[اختلاف]] بسیار، [[درستی]] آنها را مورد تردید قرار می‌دهد و قابل اعتماد نخواهد بود.

پاسخ: تفاوت یاد شده از گونه تفاوت ناسازگار نیست، بلکه همگی بیانگر یک مطلب است و آن اینکه [[صادقین]] در [[آیه]] {{متن قرآن|كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ}} عمومیت ندارد و به [[پیامبر]] {{صل}} و [[جانشینان]] [[معصوم]] او اختصاص دارد. وجه اینکه در برخی [[روایات]]، صادقین به [[علی]] {{ع}} اختصاص داده شده این است که اولین و مهم‌ترین بحث در باب [[امامت]]، تعیین جانشین بلافصل پیامبر {{صل}} است و این دسته از روایات بیانگر این است که در میان [[اصحاب پیامبر]] {{صل}} مصداق صادقین معصوم که همه [[شرایط امامت]] را دارد، کسی جز علی {{ع}} نیست و روایاتی که پیامبر {{صل}} و علی {{ع}} را به عنوان مصداق صادقین در آیه معرفی کرده، بیانگر این است که در [[صدر اسلام]] پیامبر {{صل}} و علی {{ع}} هر دو مصداق صادقین معصوم بودند، ولی در [[زمان]] پیامبر {{صل}} او رهبری امت اسلامی را بر عهده داشت و علی {{ع}} مصداق دوم صادقین و [[رهبر]] [[امت]] پس از پیامبر {{صل}} بود.

از آنچه گفته شد می‌توان به راز تعبیرهای متفاوت دیگر نیز پی برد. تعبیر [[محمد]] {{صل}} و [[اهل بیت]] او، به منحصر بودن مصداق صادقین معصوم و [[پیشوایان]] [[امت اسلامی]] در پیامبر {{صل}} و [[خاندان]] او نظر دارد. تعبیر “علی و [[اوصیاء]] دیگر پیامبر {{صل}}”، اختصاص رهبری امت اسلامی پس از پیامبر {{صل}} را به جانشینان معصوم آن حضرت بیان می‌کند، چنان که [[آل محمد]] {{صل}} نیز عبارت دیگری از آن است. ذکر [[یاران علی]] {{ع}} در برخی روایات پس از ذکر نام او، برای نشان دادن راه برای [[شناخت امامت]] علی {{ع}} است؛ زیرا [[یاران خاص]] آن حضرت از برجسته‌ترین اصحاب پیامبر {{صل}} بودند، و [[همراهی]] آنان با علی {{ع}} می‌توانست برای کسانی که احیاناً مسئله امامت پس از پیامبر {{صل}} برایشان مشتبه شده بود، [[هدایت‌گر]] باشد. پیامبر {{صل}} [[خشم]] [[سلمان]] را [[نشانه]] [[خشم خداوند]] دانسته است<ref>صحیح مسلم، ج۴، ص۱۹۴۷، ح۲۵۰۴، کتاب فضائل الصحابة.</ref> و علی {{ع}} او را همانند [[لقمان حکیم]] توصیف کرده است<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۳۴۳.</ref> و [[ابوذر]] را [[راستگوترین]] افراد معرفی کرده است<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۳۸۶: {{ متن حدیث|ما أظلت الخضراء ولا أقلت الغبراء علی ذی لهجة أصدق من أبی‌ذر}}.</ref>، چنان که [[دشمنی]] با [[عمّار]] را [[دشمنی با خدا]] و [[خشم]] او را موجب [[خشم خداوند]] دانسته است<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۲۵۹: {{متن حدیث|مَنْ‏ عَادَى‏ عَمَّاراً عَادَاهُ‏ اللَّهُ‏ وَ مَنْ أَبْغَضَ عَمَّاراً أَبْغَضَهُ اللَّهُ}}.</ref>، او و [[سلمان]] و [[علی]] {{ع}} سه فردی‌اند که [[بهشت]] [[مشتاق]] آنان است<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۲۵۸.</ref>، هر گاه میان [[مردم]] اختلافی رخ دهد، عمّار با [[حق همراه]] است<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۲۶۰.</ref> و کشندگان او، تجاوزگران و ستمکاران‌اند<ref>سیر أعلام النبلاء، ج۳، ص۲۶۰: {{متن حدیث|تقتل عمارة الفئة الباغیة}}.</ref>. دیگر [[اصحاب خاص امیرالمؤمنین]] {{ع}} نیز از ویژگی‌هایی این‌گونه برخوردار بودند<ref>[[علی ربانی گلپایگانی|ربانی گلپایگانی، علی]]، [[امامت اهل بیت (کتاب)|امامت اهل بیت]]، ص ۸۱.</ref>.

== منابع ==

{{منابع}}

== پانویس ==

{{پانویس}}

[[رده:آیه صادقین]]