غصب: تفاوت میان نسخهها
←راهکارهای جلوگیری از غصب اموال عمومی
| خط ۱۷۱: | خط ۱۷۱: | ||
#'''[[عمل صالح]]:''' اگر [[مردم]] به [[نیکوکاری]] رو آورند شخص به خود اجازه نمیدهد تا در [[مال]] [[شریک]] یا دیگران تصرفاتی [[باطل]] داشته باشد؛ زیرا نه تنها به مال مردم چشم ندارد، بلکه خود [[اهل]] [[احسان]] و نیکوکاری است. {{متن قرآن|قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَى نِعَاجِهِ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ وَظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ}}<ref>«(داود) گفت: بیگمان او با خواستن میش تو برای افزودن به میشهای خویش، به تو ستم کرده است و بسیاری از همکاران بر یکدیگر ستم روا میدارند جز آنان که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند و آنان اندکند؛ و داود دانست که ما او را آزمودهایم و از پروردگار» سوره ص، آیه ۲۴.</ref> | #'''[[عمل صالح]]:''' اگر [[مردم]] به [[نیکوکاری]] رو آورند شخص به خود اجازه نمیدهد تا در [[مال]] [[شریک]] یا دیگران تصرفاتی [[باطل]] داشته باشد؛ زیرا نه تنها به مال مردم چشم ندارد، بلکه خود [[اهل]] [[احسان]] و نیکوکاری است. {{متن قرآن|قَالَ لَقَدْ ظَلَمَكَ بِسُؤَالِ نَعْجَتِكَ إِلَى نِعَاجِهِ وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ وَظَنَّ دَاوُودُ أَنَّمَا فَتَنَّاهُ فَاسْتَغْفَرَ رَبَّهُ وَخَرَّ رَاكِعًا وَأَنَابَ}}<ref>«(داود) گفت: بیگمان او با خواستن میش تو برای افزودن به میشهای خویش، به تو ستم کرده است و بسیاری از همکاران بر یکدیگر ستم روا میدارند جز آنان که ایمان آوردهاند و کارهای شایسته کردهاند و آنان اندکند؛ و داود دانست که ما او را آزمودهایم و از پروردگار» سوره ص، آیه ۲۴.</ref> | ||
#'''بازرسی دقیق:''' [[نظارت]] دقیق بر کارمندان دولتی در هر نهاد و ادارهای، موجب خواهد شد که اموال عمومی به دست غاصبان نیافتد. به همین خاطر باید در هر ادارهای اوّلا مدیر آن اداره فردی [[شایسته]] باشد ثانیا: افراد مورد اعتمادی را به عنوان ناظر [[منصوب]] کند تا متخلّفین و غاصبان را [[شناسایی]] کند. امیرالمؤمنین علی{{ع}} وجود ناظران [[راستگو]] و [[صالح]] را برای [[سلامت]] [[دولت]] و [[کارگزاران]] ضروری میدانست و بدین منظور، به [[والیان]] خویش نیز [[دستور]] میداد چنین نیروهایی را در محدوده [[حکم]] رانی خویش به کار گیرند؛ مثلا، برای [[مالک اشتر]] مینویسد: "جاسوسانی راستگو و وفاپیشه بر آنان بگمار، که [[مراقبت]] و بازرسی پنهانی تو از کار آنان، سبب [[امانت داری]]، و [[مهربانی]] با [[رعیت]] خواهد بود".<ref>[[نهج البلاغه]]، مترجم مرحوم دشتی، ص۳۳۳.</ref> گر چه [[نظارت اداری]] و گماشتن [[عیون]] و ناظران برای کنترل مدیران و کارگزاران، مشکلاتی را به وجود میآورد و هزینههای سنگینی بر عهده [[حکومت]] میگذارد. علاوه بر آن، ممکن است عیون در اثر انحرافاتی نتوانند [[واقعیت]] را گزارش نمایند. ولی [[بهترین]] عیونی که نه بار [[مالی]] دارند و نه معمولا از گزارش واقعیات سر باز میزنند، [[توده]] [[مردم]] هستند؛ زیرا اولا، توده مردم به طور مستقیم با حکومت در ارتباطاند؛ یعنی [[حاکمان]] بر آنان حکومت میکنند. از این رو، کنترل آنان از سوی مردم و ارسال گزارشها به [[مقامات]] بالا به نفع خودشان است و مماشات با کارگزاران متخلّف به ضرر خودشان تمام میشود. ثانیاً، توجه به گزارشهای مردمی و اثر بخشیدن به آنها موجب [[احساس مسئولیت]] بیشتر در مردم میشود و مردم را به حکومت نزدیکتر میکند و [[حس]] [[اعتماد]] آنان را بالا میبرد. ثالثاً، مدیران و کارگزاران نیز در [[برخورد با مردم]]، از شیوههای بهتری بهره میگیرند و همین امر موجب سلامت حکومت خواهد شد. اما برای آنکه مردم چنین [[احساس]] مسئولیتی داشته باشند، نخست [[حاکم]] باید زمینه آن را فراهم نماید و اعتماد متقابل بین [[ملّت]] و دولت پیدا میشود. | #'''بازرسی دقیق:''' [[نظارت]] دقیق بر کارمندان دولتی در هر نهاد و ادارهای، موجب خواهد شد که اموال عمومی به دست غاصبان نیافتد. به همین خاطر باید در هر ادارهای اوّلا مدیر آن اداره فردی [[شایسته]] باشد ثانیا: افراد مورد اعتمادی را به عنوان ناظر [[منصوب]] کند تا متخلّفین و غاصبان را [[شناسایی]] کند. امیرالمؤمنین علی{{ع}} وجود ناظران [[راستگو]] و [[صالح]] را برای [[سلامت]] [[دولت]] و [[کارگزاران]] ضروری میدانست و بدین منظور، به [[والیان]] خویش نیز [[دستور]] میداد چنین نیروهایی را در محدوده [[حکم]] رانی خویش به کار گیرند؛ مثلا، برای [[مالک اشتر]] مینویسد: "جاسوسانی راستگو و وفاپیشه بر آنان بگمار، که [[مراقبت]] و بازرسی پنهانی تو از کار آنان، سبب [[امانت داری]]، و [[مهربانی]] با [[رعیت]] خواهد بود".<ref>[[نهج البلاغه]]، مترجم مرحوم دشتی، ص۳۳۳.</ref> گر چه [[نظارت اداری]] و گماشتن [[عیون]] و ناظران برای کنترل مدیران و کارگزاران، مشکلاتی را به وجود میآورد و هزینههای سنگینی بر عهده [[حکومت]] میگذارد. علاوه بر آن، ممکن است عیون در اثر انحرافاتی نتوانند [[واقعیت]] را گزارش نمایند. ولی [[بهترین]] عیونی که نه بار [[مالی]] دارند و نه معمولا از گزارش واقعیات سر باز میزنند، [[توده]] [[مردم]] هستند؛ زیرا اولا، توده مردم به طور مستقیم با حکومت در ارتباطاند؛ یعنی [[حاکمان]] بر آنان حکومت میکنند. از این رو، کنترل آنان از سوی مردم و ارسال گزارشها به [[مقامات]] بالا به نفع خودشان است و مماشات با کارگزاران متخلّف به ضرر خودشان تمام میشود. ثانیاً، توجه به گزارشهای مردمی و اثر بخشیدن به آنها موجب [[احساس مسئولیت]] بیشتر در مردم میشود و مردم را به حکومت نزدیکتر میکند و [[حس]] [[اعتماد]] آنان را بالا میبرد. ثالثاً، مدیران و کارگزاران نیز در [[برخورد با مردم]]، از شیوههای بهتری بهره میگیرند و همین امر موجب سلامت حکومت خواهد شد. اما برای آنکه مردم چنین [[احساس]] مسئولیتی داشته باشند، نخست [[حاکم]] باید زمینه آن را فراهم نماید و اعتماد متقابل بین [[ملّت]] و دولت پیدا میشود. | ||
#'''برخورد جدّی با غاصبین:''' یکی از اصلیترین راهکار جلوگیری از [[غصب]] [[اموال عمومی]] و دولتی، برخورد جدّی با [[غصب]] کنندگان [[اموال دولتی]] است؛ چرا که این [[اقدام]] باعث میشود که دیگران مراقب باشند تا [[اموال عمومی]] را غصب نکنند. [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} در [[عهدنامه مالک اشتر]] به او [[فرمان]] میدهد با [[کارگزاران]] [[خائن]] برخورد جدّی صورت گیرد و صرفاً با [[عزل]] به پایان نرسد: "از همکاران نزدیکت سخت [[مراقبت]] کن و اگر یکی از آنان دست به [[خیانت]] زد و گزارش [[جاسوسان]] تو هم آن خیانت را [[تأیید]] کردند، به همین مقدار [[گواهی]] [[قناعت]] کرده، او را با تازیانه [[کیفر]] کن، و آنچه را که از [[اموال]] در [[اختیار]] دارد از او باز پس گیر، سپس او را [[خوار]] دار و خیانت کار بشمار و طوق بدنامی به گردنش بیفکن".<ref>[[نهج البلاغه]]، مترجم دشتی، ص۵۸۱.</ref> | #'''برخورد جدّی با غاصبین:''' یکی از اصلیترین راهکار جلوگیری از [[غصب]] [[اموال عمومی]] و دولتی، برخورد جدّی با [[غصب]] کنندگان [[اموال دولتی]] است؛ چرا که این [[اقدام]] باعث میشود که دیگران مراقب باشند تا [[اموال عمومی]] را غصب نکنند. [[امیر المؤمنین علی]]{{ع}} در [[عهدنامه مالک اشتر]] به او [[فرمان]] میدهد با [[کارگزاران]] [[خائن]] برخورد جدّی صورت گیرد و صرفاً با [[عزل]] به پایان نرسد: "از همکاران نزدیکت سخت [[مراقبت]] کن و اگر یکی از آنان دست به [[خیانت]] زد و گزارش [[جاسوسان]] تو هم آن خیانت را [[تأیید]] کردند، به همین مقدار [[گواهی]] [[قناعت]] کرده، او را با تازیانه [[کیفر]] کن، و آنچه را که از [[اموال]] در [[اختیار]] دارد از او باز پس گیر، سپس او را [[خوار]] دار و خیانت کار بشمار و طوق بدنامی به گردنش بیفکن".<ref>[[نهج البلاغه]]، مترجم دشتی، ص۵۸۱.</ref>.<ref>[http://www.samamos.com/%D8%BA%D8%B5%D8%A8%D8%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84-%D9%88-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85/ وبگاه قله سماموس]</ref> | ||
<ref>[http://www.samamos.com/%D8%BA%D8%B5%D8%A8%D8%8C-%D8%AA%D8%B5%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D9%84-%D9%88-%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%85/ وبگاه قله سماموس]</ref> | |||
==[[غصب خلافت]]== | ==[[غصب خلافت]]== | ||