ضرورت نبوت: تفاوت میان نسخه‌ها

* ضرورت [[نبوت]] به معنای ضروری بودنِ وجودِ [[پیام]] آور از طرف [[خدا]] و واسطۀ بین [[انسان]] و خداست و این [[ضرورت]] [[نیازمند]] [[دلیل]] است. ضرورت نبوت و [[بعثت پیامبران]] با [[دلایل عقلی]] و [[نقلی]] مورد تاکید قرار گرفته است.

*برخی از [[دلایل عقلی ضرورت نبوت]] عبارت‌اند از:

# [[برهان لطف]]: [[لطف]] عبارت است از فعلی که [[مکلف]] به سبب آن با [[اختیار]] خویش [[اطاعت]] را انجام می‌‌دهد و [[معصیت]] را ترک می‎کند. [[انبیا]] با ایجاد [[انگیزه]]، [[بندگان]] را با [[حفظ]] [[اختیار]] به [[اطاعت خدا]] نزدیک و از [[معصیت]] او دور می‌‌سازند، لذا [[بعثت انبیا]] لطفی است که عقلاً بر [[خداوند]] [[واجب]] است<ref>ر.ک: آموزش کلام اسلامی، ج۲، ص ۲۳ ـ ۲۴.</ref>.   

# [[برهان حکمت]]: [[هدف از آفرینش]] [[انسان]] [[رسیدن به کمال]] از راه انجام دادن [[افعال]] اختیاری است و برای [[رسیدن به کمال]] نیز شناخت‎‌های [[عقلی]] و [[حسی]] برای تشخیص [[راه کمال]] کافی نیست<ref>ر.ک: [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۶۳ ـ ۶۵.</ref>، پس راهی دیگر برای رسیدن به [[تکامل]] لازم است و آن، [[وحی]] و [[بعثت پیامبران]] است<ref>ر.ک: [[محمد تقی مصباح یزدی|مصباح یزدی، محمد تقی]] [[آموزش عقاید (کتاب)|آموزش عقاید]]، ص ۷۷.</ref>.  

# [[برهان هدایت]]: براساس این [[برهان]] [[انسان]] به [[دلیل]] خطا‎‎پذیری [[عقل]]، برای تشخیص [[اعتقادات]] درست و برای [[رسیدن به کمال]] به [[راهنمایی]] فردی [[برتر]] از خود [[نیازمند]] است<ref>ر.ک: [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۸۵ ـ ۸۶.</ref>، بنابراین عاقلانه نیست [[خداوند]]، [[نظام]] [[تشریع]] را نادیده انگاشته و [[جامعۀ انسانی]] را از [[نعمت]] وجود [[پیامبران]]{{ع}} [[محروم]] سازد!<ref>ر.ک: الهیات شفا، ص ۵۵۷.</ref>.<ref>ر.ک: [[فرهنگ شیعه (کتاب)|فرهنگ شیعه]]، ص ۱۵۹ـ۱۶۱؛ معارف اسلامی، ج۲، ص ۱۹-۲۲.</ref>   

# [[زندگی اجتماعی]]: [[انسان‌ها]] به گونه ای [[خلق]] شده‎اند که به [[زندگی اجتماعی]] نیازمندند، ولی از [[اجرای قوانین]] به [[دلیل]] غریزۀ [[خودخواهی]] و جلب [[منافع]] از [[حفظ جامعه]] ناتوانند؛ زیرا تنها [[خداوند متعال]] به تمام [[حقیقت انسان]] و [[اسرار]] و رمزهای [[آفرینش]] او [[آگاه]] است<ref>ر.ک: الهیات شفا، ۴۴۱ـ۴۴۲؛ النجاة، ۳۰۸ـ۳۰۳.</ref>، بنابراین باید [[انسانی]] باشد که به مرتبه ای از کمال رسیده باشد تا مورد [[وحی الهی]] واقع شود و به [[معجزات]]، توانا و به جهت [[پیوستگی]] با [[خدا]]، دانای [[اسرار]] باشد و راه [[سعادت]] در [[دنیا]] و [[آخرت]] را به [[بشر]] نشان ‎‌دهد<ref>ر.ک: [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۷۵ ـ ۷۶.</ref>.

*برخی از [[دلایل]] [[ضرورت نبوت در قرآن کریم]] عبارت‌اند از:

# [[پرستش خدا]] و [[پرهیز از طاغوت]]: {{متن قرآن|وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ}}<ref>«و به راستی ما، در میان هر امّتی پیامبری برانگیختیم (تا بگوید) که خداوند را بپرستید و از طاغوت دوری گزینید» سوره نحل، آیه ۳۶.</ref>؛

#برقراری [[قسط و عدل]]: {{متن قرآن|لَقَدْ أَرْسَلْنَا رُسُلَنَا بِالْبَيِّنَاتِ وَأَنْزَلْنَا مَعَهُمُ الْكِتَابَ وَالْمِيزَانَ لِيَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ}}<ref>«ما پیامبرانمان را با برهان‌ها (ی روشن) فرستادیم و با آنان کتاب و ترازو فرو فرستادیم تا مردم به دادگری برخیزند» سوره حدید، آیه ۲۵.</ref>؛

# [[تعلیم و تربیت]]: {{متن قرآن|كَمَا أَرْسَلْنَا فِيكُمْ رَسُولًا مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آيَاتِنَا وَيُزَكِّيكُمْ وَيُعَلِّمُكُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَيُعَلِّمُكُمْ مَا لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ}}<ref>«چنان که از خودتان پیامبری در میان شما فرستادیم که آیه‌های ما را بر شما می‌خواند و (جان) شما را پاکیزه می‌گرداند و به شما کتاب آسمانی و فرزانگی می‌آموزد و آنچه را نمی‌دانستید به شما یاد می‌دهد» سوره بقره، آیه ۱۵۱.</ref>؛

# [[نجات]] از [[تاریکی]] ها: {{متن قرآن|كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ}}<ref>«الف، لام، را، (این) کتابی است که بر تو فرو فرستاده‌ایم تا مردم را به اذن پروردگارشان به سوی راه آن (خداوند) پیروزمند ستوده، از تیرگی‌ها به سوی روشنایی برون آوری» سوره ابراهیم، آیه ۱.</ref>؛

# [[اتمام حجت]] بر [[مردم]]: {{متن قرآن|رُسُلًا مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ لِئَلَّا يَكُونَ لِلنَّاسِ عَلَى اللَّهِ حُجَّةٌ بَعْدَ الرُّسُلِ وَكَانَ اللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًا}}<ref>«پیامبرانی نویدبخش و هشدار دهنده تا پس از این پیامبران برای مردم بر خداوند حجتی نباشد و خداوند پیروزمندی فرزانه است» سوره نساء، آیه ۱۶۵.</ref>؛

# [[دعوت]] به [[حیات]] [[برتر]]: {{متن قرآن|یا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ لِمَا يُحْيِيكُمْ}}<ref>«ای مؤمنان! (ندای) خداوند و پیامبر را هر گاه شما را به چیزی فرا خوانند که به شما زندگی می‌بخشد پاسخ دهید» سوره انفال، آیه ۲۴.</ref>، تأمین [[حیات]] [[معنوی]]، با [[بعثت پیامبران]] و [[اطاعت]] از آنها میسر است.

#[[رفع اختلاف‌‎ها]]: {{متن قرآن|كَانَ النَّاسُ أُمَّةً وَاحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَمُنْذِرِينَ وَأَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ}}<ref>«مردم (در آغاز) امّتی یگانه بودند، (آنگاه به اختلاف پرداختند) پس خداوند پیامبران را مژده‌آور و بیم‌دهنده برانگیخت و با آنان کتاب (آسمانی) را به حق فرو فرستاد تا میان مردم در آنچه اختلاف داشتند داوری کند» سوره بقره، آیه ۲۱۳.</ref>.<ref>ر.ک: [[کلام نوین اسلامی (کتاب)|کلام نوین اسلامی]]، ص ۵۲ ـ ۵۸.</ref>

# [[مبارزه با ظلم]] و [[فساد]]: {{متن قرآن|أَوْفُوا الْكَيْلَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُخْسِرِينَ وَزِنُوا بِالْقِسْطَاسِ الْمُسْتَقِيمِ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ}}<ref>«پیمانه را تمام بپیمایید و از کم‌فروشان نباشید و چون پیمانه می‌کنید تمام بپیمایید و با ترازوی درست وزن کنید؛ این بهتر و نیک‌فرجام‌تر است و ای قوم من! پیمانه و ترازو را با دادگری، تمام بپیمایید و چیزهای مردم را به آنان کم ندهید و در زمین تبهکارانه آشوب نورزید» سوره شعراء، آیه ۱۸۱ ـ ۱۸۳</ref>.<ref>ر.ک: [[محمد جعفر سعیدیان‌فر|سعیدیان‌فر]] و [[سید محمد علی ایازی|ایازی]]، [[فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم ج۱ (کتاب)|فرهنگ‌نامه پیامبر در قرآن کریم]]، ص ۵۴۸.</ref>

*برخی از [[دلایل]] [[ضرورت نبوت در حدیث]] نیز عبارت است از:

# [[نیاز بشر به معارف اعتقادی]]: [[امیرالمؤمنین]]{{ع}} در خطبۀ نخست [[نهج البلاغه]] فرمودند: "[[خداوند]] در میان انسان‎‌ها فرستادگان خود را برانگیخت و پی‎‌درپی پیامبر‎انش را به سوی آنان گسیل داشت تا فطرتشان را بیدار کرده و [[نعمت]] فراموش‌‎شده را به یادشان آورند و با [[ابلاغ]] [[پیام الهی]] [[حجت]] را بر آنان تمام کنند و گنجینه‎‌های پنهان عقل‎‌ها‎‎یشا‎‎ن را ظاهر و آشکار نمایند"<ref>{{متن حدیث|فَبَعَثَ فِیهِمْ رُسُلَهُ وَ وَاتَرَ إِلَیْهِمْ أَنْبِیَاءَهُ لِیَسْتَأْدُوهُمْ مِیثَاقَ فِطْرَتِهِ وَ یُذَکِّرُوهُمْ مَنْسِیَّ نِعْمَتِهِ وَ یَحْتَجُّوا عَلَیْهِمْ بِالتَّبْلِیغِ وَ یُثِیرُوا لَهُمْ دَفَائِنَ الْعُقُول}}؛ نهج البلاغه، خطبۀ ۱، ص ۴۳.</ref>.  

# [[نیاز بشر به قانون]]: [[امام رضا]]{{ع}} فرمودند: "وقتی [[خداوند]] در [[خلقت]] [[بشر]] و قوای ایشان، آنچه را که به وسیلۀ آن مصلحت‎‌های ایشان کامل و تمام شود، قرار نداده است و از طرف دیگر خداوندِ صانع نیز [[برتر]] از آن است که این [[ضعف]] و عجز از ادارک مشهود در [[بشر]] را [[مشاهده]] نماید، لذا به ناچار بین [[خداوند]] و ایشان، رسولی [[معصوم]] لازم است که [[امر و نهی]] و برنامۀ [[تربیتی]] خویش را از جانب [[خداوند]] به ایشان برساند تا آنها به آنچه سبب حصول [[منافع]] و دفع ضررها می‎‌شود، [[آگاهی]] یابند"<ref>{{متن حدیث|لَمَّا لَمْ یَکُنْ فِی خَلْقِهِمْ وَ قَوْلِهِمْ وَ قُوَاهُمْ مَا یَکْمُلُونَ لِمَصَالِحِهِمْ وَ کَانَ‏ الصَّانِعُ مُتَعَالِیاً عَنْ أَنْ یُرَی وَ کَانَ ضَعْفُهُمْ وَ عَجْزُهُمْ عَنْ إِدْرَاکِهِ ظَاهِراً لَمْ یَکُنْ بُدٌّ مِنْ رَسُولٍ بَیْنَهُ وَ بَیْنَهُمْ مَعْصُومٍ یُؤَدِّی إِلَیْهِمْ أَمْرَهُ وَ نَهْیَهُ وَ أَدَبَهُ وَ یَقِفُهُمْ عَلَی مَا یَکُونُ بِهِ إِحْرَازُ مَنَافِعِهِمْ وَ دَفْعُ مَضَارِّهِم‏}}؛ عیون اخبار الرضا، ج۲، ص۹۹. </ref>. براساس این فرمایش [[انسان‌ها]] در [[زندگی فردی]] و [[اجتماعی]] خود به [[دلیل]] آنکه از [[تشخیص مصالح]] و [[مفاسد]] عاجزند و ابزاری ندارند تا با [[خداوند متعال]] [[ارتباط]] برقرار کنند و [[اوامر و نواهی الهی]] را دریافت نمایند، [[خداوند]] در [[مقام]] [[پاسخگویی]] به این [[نیاز]] [[بشر]] به [[لطف]] خویش با فرو فرستادن افرادی [[معصوم]] راه دستیابی به [[مصالح]] و [[مفاسد]] آنها را فراهم ساخته است<ref>ر.ک: [[محمد سعیدی مهر|سعیدی مهر، محمد]]، [[آموزش کلام اسلامی ج۲ (کتاب)|آموزش کلام اسلامی ج۲]]، ص ۱۴ ـ ۱۵.</ref>.

{{ستون-شروع|2}}  

{{پایان}}