←ابن سبیل از مستحقان فی
(←منابع) |
|||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
در آیه {{متن قرآن|وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و اگر به خداوند و به آنچه بر بنده خویش، روز بازشناخت درستی از نادرستی (در جنگ بدر)، روز رویارویی آن دو گروه (مسلمان و مشرک) فرو فرستادیم ایمان دارید بدانید که آنچه غنیمت گرفتهاید از هرچه باشد یک پنجم آن از آن خداوند و فرستاده او و خویشاوند (وی) و یتیمان و بینوایان و ماندگان در راه (از خاندان او) است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره انفال، آیه ۴۱.</ref>، یک پنجم [[غنایم]] برای [[خدا]] و [[پیامبر]] و [[خویشاوندان]] او و [[یتیمان]] و بینوایان و در راه ماندگان دانسته شده است. بنابر نظر [[مفسّران]] و [[فقیهان]] [[شیعه]]، قسمتی از [[خمس]] که به [[ابنسبیل]] داده میشود مخصوص در راه ماندگان [[خاندان پیامبر]] است <ref>فقهالقرآن، ج۱، ص ۲۴۳؛ مختلف الشیعه، ج ۳، ص ۲۰۱.</ref> که [[خداوند]] آن را عوض [[زکات]] برای آنها قرار داده؛ ولی مفسّران و فقهای [[اهلسنّت]]، این قسمت از خمس را به هر مسافر در [[راه]] ماندهای (اعمّ از [[سادات]]) متعلّق میدانند.<ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۹۱؛ جامعالبیان، مج ۶، ج ۱۰، ص ۱۲.</ref> [[طبری]] و [[زمخشری]] روایاتی را از [[امام سجاد]] و [[حضرت علی]]{{ع}} نقل کردهاند که نظر شیعه را [[تأیید]] میکند <ref>جامعالبیان، مج ۶، ج ۱۰، ص ۱۱؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۲۲۲.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[ابن سبیل - سحرخوان (مقاله)|مقاله «ابن سبیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | در آیه {{متن قرآن|وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِنْ كُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ}}<ref>«و اگر به خداوند و به آنچه بر بنده خویش، روز بازشناخت درستی از نادرستی (در جنگ بدر)، روز رویارویی آن دو گروه (مسلمان و مشرک) فرو فرستادیم ایمان دارید بدانید که آنچه غنیمت گرفتهاید از هرچه باشد یک پنجم آن از آن خداوند و فرستاده او و خویشاوند (وی) و یتیمان و بینوایان و ماندگان در راه (از خاندان او) است و خداوند بر هر کاری تواناست» سوره انفال، آیه ۴۱.</ref>، یک پنجم [[غنایم]] برای [[خدا]] و [[پیامبر]] و [[خویشاوندان]] او و [[یتیمان]] و بینوایان و در راه ماندگان دانسته شده است. بنابر نظر [[مفسّران]] و [[فقیهان]] [[شیعه]]، قسمتی از [[خمس]] که به [[ابنسبیل]] داده میشود مخصوص در راه ماندگان [[خاندان پیامبر]] است <ref>فقهالقرآن، ج۱، ص ۲۴۳؛ مختلف الشیعه، ج ۳، ص ۲۰۱.</ref> که [[خداوند]] آن را عوض [[زکات]] برای آنها قرار داده؛ ولی مفسّران و فقهای [[اهلسنّت]]، این قسمت از خمس را به هر مسافر در [[راه]] ماندهای (اعمّ از [[سادات]]) متعلّق میدانند.<ref>احکام القرآن، ج ۳، ص ۹۱؛ جامعالبیان، مج ۶، ج ۱۰، ص ۱۲.</ref> [[طبری]] و [[زمخشری]] روایاتی را از [[امام سجاد]] و [[حضرت علی]]{{ع}} نقل کردهاند که نظر شیعه را [[تأیید]] میکند <ref>جامعالبیان، مج ۶، ج ۱۰، ص ۱۱؛ الکشّاف، ج ۲، ص ۲۲۲.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[ابن سبیل - سحرخوان (مقاله)|مقاله «ابن سبیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | ||
==[[ابن سبیل]] از مستحقان | ==[[ابن سبیل]] از مستحقان [[فیء]]== | ||
طبق [[آیه]] {{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«آنچه خداوند از (داراییهای) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما میدهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز میدارد دست بکشید و از خداوند پروا کنید که خداوند، سخت کیفر است» سوره حشر، آیه ۷.</ref> ابنسبیل، یکی از موارد مصارف ششگانه فیء است. مفسّران و فقیهان در این که آیا مقصود آیه، [[یتیمان]]، [[مستمندان]] و [[در راه ماندگان]] از عموم [[مردم]] است یا از خاندان پیامبر، [[اختلاف]] نظر دارند. به نظر مفسّران اهلسنّت <ref>جامعالبیان، مج ۱۴، ج ۲۸، ص ۴۹؛ مجمعالبیان، ج ۹، ص۳۹۱؛ قرطبی، ج ۱۸، ص ۱۰.</ref> و برخی از مفسّران شیعه،<ref>نمونه، ج ۲۳، ص ۵۰۶.</ref> مقصود، یتیمان و مستمندان و در راه ماندگان عموم مردم است؛ ولی برخی مفسّران شیعه گفتهاند: یتیمان، مستمندان و در راهماندگان [[اهل]] [[بیت]]{{عم}} منظور است <ref>التبیان، ج۹، ص۵۶۴؛ مجمعالبیان، ج ۹، ص ۳۹۱؛ المیزان، ج۱۹، ص ۲۰۴.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[ابن سبیل - سحرخوان (مقاله)|مقاله «ابن سبیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | طبق [[آیه]] {{متن قرآن|مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلَى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرَى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ كَيْ لَا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِيَاءِ مِنْكُمْ وَمَا آتَاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَمَا نَهَاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدِيدُ الْعِقَابِ}}<ref>«آنچه خداوند از (داراییهای) اهل این شهرها بر پیامبرش (به غنیمت) بازگرداند از آن خداوند و پیامبر و خویشاوند و یتیمان و مستمندان و در راه مانده است تا میان توانگران شما دست به دست نگردد و آنچه پیامبر به شما میدهد بگیرید و از آنچه شما را از آن باز میدارد دست بکشید و از خداوند پروا کنید که خداوند، سخت کیفر است» سوره حشر، آیه ۷.</ref> ابنسبیل، یکی از موارد مصارف ششگانه [[فیء]] است. مفسّران و فقیهان در این که آیا مقصود آیه، [[یتیمان]]، [[مستمندان]] و [[در راه ماندگان]] از عموم [[مردم]] است یا از خاندان پیامبر، [[اختلاف]] نظر دارند. به نظر مفسّران اهلسنّت <ref>جامعالبیان، مج ۱۴، ج ۲۸، ص ۴۹؛ مجمعالبیان، ج ۹، ص۳۹۱؛ قرطبی، ج ۱۸، ص ۱۰.</ref> و برخی از مفسّران شیعه،<ref>نمونه، ج ۲۳، ص ۵۰۶.</ref> مقصود، یتیمان و مستمندان و در راه ماندگان عموم مردم است؛ ولی برخی مفسّران شیعه گفتهاند: یتیمان، مستمندان و در راهماندگان [[اهل]] [[بیت]]{{عم}} منظور است <ref>التبیان، ج۹، ص۵۶۴؛ مجمعالبیان، ج ۹، ص ۳۹۱؛ المیزان، ج۱۹، ص ۲۰۴.</ref>.<ref>[[محمد سحرخوان|سحرخوان، محمد]]، [[ابن سبیل - سحرخوان (مقاله)|مقاله «ابن سبیل»]]، [[دائرة المعارف قرآن کریم ج۱ (کتاب)|دائرة المعارف قرآن کریم]]، ج۱.</ref> | ||
==ابن سبیل در دانشنامه معاصر قرآن کریم== | ==ابن سبیل در دانشنامه معاصر قرآن کریم== | ||