←الهام طبیعی
| خط ۵۵: | خط ۵۵: | ||
در آیه ۶۸ سوره نحل، از وحی به زنبور عسل یاد شده است: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}﴾}}<ref> و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد که بر کوهها و بر درخت و بر داربستهایی که (مردم) میسازند لانه گزین!؛ سوره نحل، آیه ۶۸.</ref> شمار زیادی از مفسران شیعه <ref> التبيان، ج۶ ، ص۴۰۲؛ مجمعالبيان، ج۶ ، ص ۵۷۳ ؛ الميزان، ج ۱۲، ص ۲۹۲.</ref> و سنی <ref>جامع البيان، مج ۸ ، ج ۱۴، ص ۱۸۲؛ تفسير بيضاوى، ج ۲، ص ۴۱۲؛ تفسير قرطبى، ج ۱۰، ص ۸۸ .</ref>به تبع برخی مفسران نخستین و نیز احادیث اسلامی<ref> تفسيرعياشى، ج۲، ص۲۶۳؛ تفسيرقمى، ج۱، ص۴۱۸.</ref>، ایحاء در آیه را به معنای الهام گرفتهاند. برخی نیز آن را به معنای آفرینش غرایز در آن دانستهاند <ref>التبيان، ج۶، ص۴۰۲؛ مجمعالبيان، ج ۶ ، ص ۵۷۲ .</ref> براساس این آیه و آیه پس از آن، ساختن خانههای مسدّس با آن مهندسی شگفت و تحسین برانگیز بر فراز و در دامنه کوهساران، لا به لای شاخههای درختان و در میان کندوها، همچنین پیمایش مسافتهای طولانی در جستوجوی گلها و گیاهان و مکیدن شهد و شیره آنها و تبدیل آن به عسل با رنگهای گوناگون و خواص شفابخش، بازگشت از آن مسافت و یافتن خانه خود در میان صدها کندوی مشابه و بسیاری دیگر از کارهای زیبا و شگفتانگیز زنبور عسل، براساس هدایت و رهنمون درونی الهی که از آن به نیروی غریزه تعبیر میشود، صورت میگیرد <ref> الميزان، ج۱۲، ص۲۹۲ ـ ۲۹۳؛ الفرقان، ج۱۳ ـ ۱۴، ص ۴۰۱؛ تفسير قرطبى، ج ۱۰، ص ۸۸.</ref>؛ نیرویی که همچنان و بهرغم پیشرفت شگفت دانش بشری، از رازهای سر به مُهر آفرینش است. چنین هدایتی که براساس آن زندگی حیوانی تدبیر میشود، هرچند در همه حیوانات نیز وجود دارد <ref>تفسيرقرطبى، ج۱۰، ص۸۸؛ فتحالقدير، ج۳، ص۱۷۵.</ref>؛ اما با توجه به اینکه زندگی شگفتانگیز اجتماعی زنبور عسل در میان حیوانات همانندی ندارد، تنها از وحی به آن سخن گفته شده است[125]؛ همچنین برخی مفسران با اشاره به اینکه هابیل نخستین مردهای بود که دفن شد، یاد دادن غیر مستقیم دفن وی به قابیل از سوی کلاغ را {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ قَالَ يَا وَيْلَتَى أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْءَةَ أَخِي فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ}}﴾}}<ref> خداوند کلاغی را برانگیخت که زمین را میکاوید تا بدو نشان دهد چگونه کالبد برادرش را در خاک کند؛ گفت: وای بر من! آیا ناتوان بودم که چون این کلاغ باشم تا کالبد برادرم را در خاک کنم؟ و از پشیمانان شد؛ سوره مائده، آیه ۳۱.</ref> الهام الهی دانستهاند<ref> نمونه، ج ۱۱، ص ۲۹۷.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/20.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص: ۲۱۰]</ref>. | در آیه ۶۸ سوره نحل، از وحی به زنبور عسل یاد شده است: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| وَأَوْحَى رَبُّكَ إِلَى النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِي مِنَ الْجِبَالِ بُيُوتًا وَمِنَ الشَّجَرِ وَمِمَّا يَعْرِشُونَ}}﴾}}<ref> و پروردگارت به زنبور عسل الهام کرد که بر کوهها و بر درخت و بر داربستهایی که (مردم) میسازند لانه گزین!؛ سوره نحل، آیه ۶۸.</ref> شمار زیادی از مفسران شیعه <ref> التبيان، ج۶ ، ص۴۰۲؛ مجمعالبيان، ج۶ ، ص ۵۷۳ ؛ الميزان، ج ۱۲، ص ۲۹۲.</ref> و سنی <ref>جامع البيان، مج ۸ ، ج ۱۴، ص ۱۸۲؛ تفسير بيضاوى، ج ۲، ص ۴۱۲؛ تفسير قرطبى، ج ۱۰، ص ۸۸ .</ref>به تبع برخی مفسران نخستین و نیز احادیث اسلامی<ref> تفسيرعياشى، ج۲، ص۲۶۳؛ تفسيرقمى، ج۱، ص۴۱۸.</ref>، ایحاء در آیه را به معنای الهام گرفتهاند. برخی نیز آن را به معنای آفرینش غرایز در آن دانستهاند <ref>التبيان، ج۶، ص۴۰۲؛ مجمعالبيان، ج ۶ ، ص ۵۷۲ .</ref> براساس این آیه و آیه پس از آن، ساختن خانههای مسدّس با آن مهندسی شگفت و تحسین برانگیز بر فراز و در دامنه کوهساران، لا به لای شاخههای درختان و در میان کندوها، همچنین پیمایش مسافتهای طولانی در جستوجوی گلها و گیاهان و مکیدن شهد و شیره آنها و تبدیل آن به عسل با رنگهای گوناگون و خواص شفابخش، بازگشت از آن مسافت و یافتن خانه خود در میان صدها کندوی مشابه و بسیاری دیگر از کارهای زیبا و شگفتانگیز زنبور عسل، براساس هدایت و رهنمون درونی الهی که از آن به نیروی غریزه تعبیر میشود، صورت میگیرد <ref> الميزان، ج۱۲، ص۲۹۲ ـ ۲۹۳؛ الفرقان، ج۱۳ ـ ۱۴، ص ۴۰۱؛ تفسير قرطبى، ج ۱۰، ص ۸۸.</ref>؛ نیرویی که همچنان و بهرغم پیشرفت شگفت دانش بشری، از رازهای سر به مُهر آفرینش است. چنین هدایتی که براساس آن زندگی حیوانی تدبیر میشود، هرچند در همه حیوانات نیز وجود دارد <ref>تفسيرقرطبى، ج۱۰، ص۸۸؛ فتحالقدير، ج۳، ص۱۷۵.</ref>؛ اما با توجه به اینکه زندگی شگفتانگیز اجتماعی زنبور عسل در میان حیوانات همانندی ندارد، تنها از وحی به آن سخن گفته شده است[125]؛ همچنین برخی مفسران با اشاره به اینکه هابیل نخستین مردهای بود که دفن شد، یاد دادن غیر مستقیم دفن وی به قابیل از سوی کلاغ را {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ قَالَ يَا وَيْلَتَى أَعَجَزْتُ أَنْ أَكُونَ مِثْلَ هَذَا الْغُرَابِ فَأُوَارِيَ سَوْءَةَ أَخِي فَأَصْبَحَ مِنَ النَّادِمِينَ}}﴾}}<ref> خداوند کلاغی را برانگیخت که زمین را میکاوید تا بدو نشان دهد چگونه کالبد برادرش را در خاک کند؛ گفت: وای بر من! آیا ناتوان بودم که چون این کلاغ باشم تا کالبد برادرم را در خاک کنم؟ و از پشیمانان شد؛ سوره مائده، آیه ۳۱.</ref> الهام الهی دانستهاند<ref> نمونه، ج ۱۱، ص ۲۹۷.</ref><ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/20.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص: ۲۱۰]</ref>. | ||
===الهام طبیعی=== | ===الهام طبیعی=== | ||
در آیات | در آیات سوره زلزال، {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| إِذَا زُلْزِلَتِ الأَرْضُ زِلْزَالَهَا وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقَالَهَا وَقَالَ الإِنسَانُ مَا لَهَا يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ أَخْبَارَهَا }}﴾}}<ref> هنگامی که زمین از لرزه واپسین خود به لرزه افتد، و زمین بارهای سنگین خود را، برون افکند، و انسان پرسد که چه بر سر آن آمده است؟ در آن روز زمین رازهایش را باز میگوید؛ سوره زلزال، آیه ۱ - ۴.</ref> خداوند در آغاز از زلزله و تکانهای شدید زمین به وقت قیامت گزارش میدهد و اینکه زمین بارهای سنگین درون خود را بیرون افکنده و اخبار و ناگفتههای خویش را بازگو میکند، آنگاه در پاسخ انسان که از سر شگفتی میپرسد: زمین را چه شده است که چنین میکند؟ آن را نتیجه وحی خداوند به آن میخواند: {{عربی|اندازه=150%|﴿{{متن قرآن| بِأَنَّ رَبَّكَ أَوْحَى لَهَا }}﴾}}<ref> زیرا پروردگارت به آن، وحی کرده است؛ سوره زلزله، آیه ۵.</ref> در اینجا نیز مفسران، ایحا را به معنای الهام <ref>التبيان، ج۲، ص۴۵۸؛ مجمعالبيان، ج ۶ ، ص ۵۷۳ ؛ الميزان، ج ۱۶، ص ۱۰.</ref>و شماری نیز به معنای «امر»<ref>تفسير مجاهد، ج ۲، ص ۷۴۲؛ جامع البيان، مج ۱۵، ج ۳۰، ص ۳۳۸؛ تفسير قرطبى، ج ۲۰، ص ۱۰۲.</ref> گرفتهاند<ref>[http://www.maarefquran.com/maarefLibrary/templates/farsi/dmaarefbooks/Books/4/20.htm دائرة المعارف قرآن کریم، ج ۴، ص: ۲۱۱]</ref>. | ||
==منابع== | ==منابع== | ||