سهو معصوم: تفاوت میان نسخه‌ها

۱٬۶۰۴ بایت حذف‌شده ،  ‏۲۸ آوریل ۲۰۲۴
بدون خلاصۀ ویرایش
 
(۲۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۶ کاربر نشان داده نشد)
خط ۱: خط ۱:
{{علم معصوم}}
{{مدخل مرتبط
| موضوع مرتبط = علم معصوم
| عنوان مدخل  =
| مداخل مرتبط =
| پرسش مرتبط  = علم معصوم (پرسش)
}}


<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
== جایز دانستن [[سهو]] [[نبی]] ==
: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از زیرشاخه‌های بحث '''[[علم معصوم]]''' است. "'''[[سهو معصوم]]'''" از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>
[[شیخ صدوق]] که سهو نبی را جایز می‌داند، در توجیه آن، در بخش پایانی باب سهو [[کتاب]] [[من لا یحضره الفقیه]] می‌نویسد: سهو [[پیامبر]] {{صل}} مانند سهو ما [[انسان‌ها]] نیست سهو ما از [[شیطان]] است؛ اما سهو نبی از سوی [[خدای رحمان]] است. [[خداوند]] پیامبر را به سهو می‌اندازد و این، یا به خاطر رحم به [[امت]] است که اگر [[مسلمانی]] سهو کرد و یا [[خواب]] ماندو نمازش [[قضا]] شد [[سرزنش]] نشود و یا بخاطر این است که کسی در مورد پیامبر، توهم [[ربوبیت]] نداشته باشد و یا به این جهت است که [[مردم]] از این طریق بتوانند [[حکم]] سهو را یاد بگیرند.
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">
: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[سهو معصوم در قرآن]] - [[سهو معصوم در حدیث]] - [[سهو معصوم در کلام اسلامی]] - [[سهو معصوم در فلسفه اسلامی]] - [[سهو معصوم در عرفان اسلامی]]</div>
<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">


==جایز دانستن [[سهو]] [[نبی]]==
== پاسخ [[شبهه]] ==
[[شیخ صدوق]] که سهو نبی را جایز می‌داند، در توجیه آن، در بخش پایانی باب سهو [[کتاب]] [[من لا یحضره الفقیه]] می‌نویسد: سهو [[پیامبر]]{{صل}} مانند سهو ما [[انسان‌ها]] نیست سهو ما از [[شیطان]] است؛اما سهو نبی از سوی [[خدای رحمان]] است. [[خداوند]] پیامبر را به سهو می‌اندازد و این، یا به خاطر [[رحم]] به [[امت]] است که اگر [[مسلمانی]] سهو کرد و یا [[خواب]] ماندو نمازش [[قضا]] شد [[سرزنش]] نشود و یا بخاطر این است که کسی در مورد پیامبر، توهم [[ربوبیت]] نداشته باشد و یا به این جهت است که [[مردم]] از این طریق بتوانند [[حکم]] سهو را یاد بگیرند.
اینکه اگر چنین مصلحت‌هائی موجب تجویز سهو در پیامبر {{صل}} شود، باید موجب تجویز بسیاری از نواقص مانند لنگ بودن، چپ چشمی ‌وکوری نیز باشد؛ چون اینها هم مستند به رحمان هستند و خداوند باید آنان را کور و لنگ و چپ چشم قرار دهد تا بدین وسیله بر مردم رحم کند و کسی که دارای این [[عیب]] و نقص‌ها باشد [[احساس]] [[ناراحتی]] و [[خجالت]] نکند.


==پاسخ [[شبهه]]==
'''پاسخ حلی:''' سهو از چیزهایی مانند [[دروغ]] نیست که اقتضای قبح و نقص را داشته باشد و در مواقعی و به خاطر مصلحتی مانند [[ضرورت]] یا دفع ضرر یا به خاطر [[تقیه]] جایز باشد و آن [[مصلحت]]، قبح و نقص آن را جبران کند؛ بلکه سهو مانند [[ظلم]]، از نقص‌های ذاتی است و جزء علت‌های تامه قبح بوده و نقص در [[مرتبت]] [[امامت]] محسوب می‌شود به‌طوری که هیچ چیزی نمی‌تواند قبح آن را رفع کند و هیچ مصلحتی نمی‌تواند نقص بودن آن را [[تدارک]] کند و مقایسه آن با سایر مصیبت‌هایی که در آنان [[پیامبران]] وامامان {{عم}} تجویز شده است قیاسی مع‌الفارق خواهد بود.
این که اگر چنین مصلحت‌هائی موجب تجویز سهو در پیامبر{{صل}} شود، باید موجب تجویز بسیاری از نواقص مانند لنگ بودن، چپ چشمی ‌وکوری نیز باشد؛ چون اینها هم مستند به [[رحمان]] هستند و خداوند باید آنان را [[کور]] و لنگ و چپ چشم قرار دهد تا بدین وسیله بر مردم رحم کند و کسی که دارای این [[عیب]] و نقص‌ها باشد [[احساس]] [[ناراحتی]] و [[خجالت]] نکند.


'''پاسخ حلی:''' سهو از چیزهایی مانند [[دروغ]] نیست که اقتضای [[قبح]] و [[نقص]] را داشته باشد ودر مواقعی و به خاطر مصلحتی مانند [[ضرورت]] یا دفع ضرر یا به خاطر [[تقیه]]، جایز باشد و آن [[مصلحت]]، قبح و نقص آن را جبران کند؛ بلکه سهو مانند [[ظلم]]، از نقص‌های ذاتی است و جزء علت‌های تامه قبح بوده و نقص در [[مرتبت]] [[امامت]] محسوب می‌شود به‌طوری که هیچ چیزی نمی‌تواند قبح آن را رفع کند و هیچ مصلحتی نمی‌تواند نقص بودن آن را [[تدارک]] کند و مقایسه آن با سایر مصیبت‌هایی که در آنان [[پیامبران]] وامامان{{عم}} تجویز شده است قیاسی مع‌الفارق خواهد بود.
[[شیخ مفید]] ضمن رد شبهه شیخ صدوق، تقسیم دیگری را به این صورت بیان کرده که: سهو از [[عبادت]] ناشی از [[غلبه]] خواب تا این که وقت سپری شده و [[نماز]] [[قضاء]] شود با [[سهوی]] که ناشی از غیر [[خواب]] است، فرق دارد. اولی جایز و بدون اشکال است بر خلاف دومی‌ که جایز نیست و نوعی اشکال و [[عیب]] برای [[انسان]] تلقی می‌شود که می‌توان از آن دوری کرد به خلاف خواب، که عیب و نقص محسوب نمی‌شود و هیچ بشری از آن جدا نیست.
 
[[شیخ مفید]] ضمن رد شبهه شیخ صدوق، تقسیم دیگری را به این صورت بیان کرده که: سهو از [[عبادت]] ناشی از [[غلبه]] خواب تا این که وقت سپری شده و [[نماز]] [[قضاء]] شود با [[سهوی]] که ناشی از غیر [[خواب]] است، فرق دارد. اولی جایز و بدون اشکال است بر خلاف دومی‌ که جایز نیست و نوعی اشکال و [[عیب]] برای [[انسان]] تلقی می‌شود که می‌توان از آن دوری کرد به خلاف خواب، که عیب و [[نقص]] محسوب نمی‌شود و هیچ بشری از آن جدا نیست.


'''جواب:''' این بیان [[شیخ مفید]] گرچه تقسیم در تقسیم [[صدوق]] است اما این نظریه نیز همان [[مشکلات]] دیدگاه صدوق را دارد چون همان طوری که میان [[سهو]] در [[بیان احکام]] و سهو در [[عبادت]] در این که هر دو عیب و نقص بوده و منافات با رتبه [[امامت]] دارند فرقی وجود ندارد، همین طور بین سهو در عبادت ناشی از خواب و غیر خواب تفاوتی وجود ندارد و ادعای تفاوت دیدگاه شیخ مفید را [[عقل]] قبول ندارد؛ بلکه ممکن است فوت شدن نماز به خاطر خواب ماندن، عیب و نقصش بیشتر از فوت شدن آن به خاطر سهو به غیر از خواب باشد با این که هر دو سهو هستند به خاطر این که [[حدیث]] مذکور، در باره خواب مانده است نه سهو. این مطلبی است که مورد قبول همه است.
'''جواب:''' این بیان [[شیخ مفید]] گرچه تقسیم در تقسیم [[صدوق]] است اما این نظریه نیز همان [[مشکلات]] دیدگاه صدوق را دارد چون همان طوری که میان [[سهو]] در [[بیان احکام]] و سهو در [[عبادت]] در این که هر دو عیب و نقص بوده و منافات با رتبه [[امامت]] دارند فرقی وجود ندارد، همین طور بین سهو در عبادت ناشی از خواب و غیر خواب تفاوتی وجود ندارد و ادعای تفاوت دیدگاه شیخ مفید را [[عقل]] قبول ندارد؛ بلکه ممکن است فوت شدن نماز به خاطر خواب ماندن، عیب و نقصش بیشتر از فوت شدن آن به خاطر سهو به غیر از خواب باشد با این که هر دو سهو هستند به خاطر این که [[حدیث]] مذکور، در باره خواب مانده است نه سهو. این مطلبی است که مورد قبول همه است.
خط ۲۱: خط ۲۰:
[[شاهد]] بر این، روایاتی وجود دارد. مانند این که: [[امام]] چشمش می‌خوابد اما قلبش نمی‌خوابد، محتلم نمی‌شود، خمیازه نمی‌کشد. بنابراین هر جوابی که شیخ مفید به [[شیخ صدوق]] می‌دهد و به نظریه او [[طعنه]] می‌زند عیناً همان را می‌توان به خود شیخ مفید طعنه زد و جواب داد»<ref>[[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|آگاهی‌های آسمانی]]، ص ۱۴۷.</ref>.
[[شاهد]] بر این، روایاتی وجود دارد. مانند این که: [[امام]] چشمش می‌خوابد اما قلبش نمی‌خوابد، محتلم نمی‌شود، خمیازه نمی‌کشد. بنابراین هر جوابی که شیخ مفید به [[شیخ صدوق]] می‌دهد و به نظریه او [[طعنه]] می‌زند عیناً همان را می‌توان به خود شیخ مفید طعنه زد و جواب داد»<ref>[[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|آگاهی‌های آسمانی]]، ص ۱۴۷.</ref>.


==پرسش‌های وابسته==
== پرسش‌های وابسته ==
{{فهرست پرسش‌ها}}
{{پرسش وابسته}}
{{ستون-شروع|2}}
* [[آیا معصوم در برخی موارد دچار سهو یا غفلت می‌شود؟ (پرسش)]]
* [[آیا معصوم در برخی موارد دچار سهو یا غفلت می‌شود؟ (پرسش)]]
* [[آیا احادیثی وجود دارند که بر سهو معصوم دلالت داشته باشند؟ (پرسش)]]
* [[آیا احادیثی وجود دارند که بر سهو معصوم دلالت داشته باشند؟ (پرسش)]]
* [[دیدگاه‌های دانشمندان مسلمان در باره سهو یا جهل معصوم چیست؟ (پرسش)]]
* [[دیدگاه‌های دانشمندان مسلمان در باره سهو یا جهل معصوم چیست؟ (پرسش)]]
*[[آیا اعتقاد به سهو معصوم به معنای نفی علم غیب اوست؟ (پرسش)]]
* [[آیا اعتقاد به سهو معصوم به معنای نفی علم غیب اوست؟ (پرسش)]]
{{پایان}}
{{پایان پرسش وابسته}}
{{پایان}}
 
==جستارهای وابسته==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[سهو امام]]؛
* [[سهو پیامبر]]؛
* [[سهو پیامبر خاتم]]؛
* [[سهو ولی]]؛
* [[سهو وصی]]؛
* [[سهو اهل بیت]]{{عم}}؛
* [[سهو فاطمه زهرا]]{{س}}.
{{پایان}}
{{پایان}}
 
=='''[[:رده:آثار سهو معصوم|منبع‌شناسی جامع سهو معصوم]]'''==
{{پرسش‌های وابسته}}
{{ستون-شروع|3}}
* [[:رده:کتاب‌شناسی کتاب‌های سهو معصوم|کتاب‌شناسی سهو معصوم]]؛
* [[:رده:مقاله‌شناسی مقاله‌های سهو معصوم|مقاله‌شناسی سهو معصوم]]؛
* [[:رده:پایان‌نامه‌شناسی پایان‌نامه‌های سهو معصوم|پایان‌نامه‌شناسی سهو معصوم]].
{{پایان}}
{{پایان}}


==منابع==
== منابع ==
{{منابع}}
{{منابع}}
#[[پرونده:000107.jpg|22px]] [[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، '''[[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|آگاهی‌های آسمانی]]'''؛
# [[پرونده:000107.jpg|22px]] [[سید عبدالحسین نجفی لاری|نجفی لاری، سید عبدالحسین]]، [[آگاهی‌های آسمانی (کتاب)|'''آگاهی‌های آسمانی''']]
{{پایان منابع}}
{{پایان منابع}}


==پانویس==
== پانویس ==
{{پانویس}}
{{پانویس}}


{{علم معصوم افقی}}
[[رده:علم معصوم]]
 
[[رده:مدخل]]
[[رده:سهو معصوم]]
۱۲۹٬۵۷۲

ویرایش