احکام در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←احکام در قرآن در دانشنامه معاصر قرآن کریم
(←مقدمه) |
|||
| خط ۱۰۳: | خط ۱۰۳: | ||
مراد از [[احکام]] القرآن آیانی است که اساس [[احکام فقهی]] را تشکیل میدهند. از ۶۲۳۶ [[آیه]]، تقریباً پانصد آیه را مربوط به [[احکام عملی]] دانستهاند که در آنها [[دستور]] انجام تکالیفی چون: [[نماز]]، [[روزه]]، [[زکات]]، [[خمس]]، [[حج]]، [[جهاد]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] و معاملاتی از قبیل: [[خرید و فروش]]، رهن، اجاره، [[قرض]]، [[وصیت]]، [[طلاق]]، [[نکاح]] و دیگر احکامی چون: [[میراث]]، [[طهارت]]، اشربه و اطعمه و البسه، [[قضا]]، حدود، دیات، [[قصاص]]، [[تقیه]]، [[دفاع]]، [[عتق]]، [[حکومت]] و [[ولایت]]، بیان گردیده است. | مراد از [[احکام]] القرآن آیانی است که اساس [[احکام فقهی]] را تشکیل میدهند. از ۶۲۳۶ [[آیه]]، تقریباً پانصد آیه را مربوط به [[احکام عملی]] دانستهاند که در آنها [[دستور]] انجام تکالیفی چون: [[نماز]]، [[روزه]]، [[زکات]]، [[خمس]]، [[حج]]، [[جهاد]]، [[امر به معروف و نهی از منکر]] و معاملاتی از قبیل: [[خرید و فروش]]، رهن، اجاره، [[قرض]]، [[وصیت]]، [[طلاق]]، [[نکاح]] و دیگر احکامی چون: [[میراث]]، [[طهارت]]، اشربه و اطعمه و البسه، [[قضا]]، حدود، دیات، [[قصاص]]، [[تقیه]]، [[دفاع]]، [[عتق]]، [[حکومت]] و [[ولایت]]، بیان گردیده است. | ||
نخستین [[کتابی]] که در [[تفسیر]] [[آیات الاحکام]] نوشته شد از [[محمد بن سائب کلبی]] از [[اصحاب امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} است. [[ابن ندیم]] از احکام القرآن کلبی نام برده است<ref>الفهرست، ابن ندیم، ص۵۸.</ref>. [[ابن قتیبه]] از او با عنوان "صاحب التفسیر" یاد کرده است<ref>المعارف، ص۵۳۵-۵۳۶.</ref>. پس از او [[مقاتل بن سلیمان]] [[تفسیری]] با عنوان "[[خمس مأة آیات فی الاحکام" نوشته است. از دیگر [[تفاسیر]] در موضوع احکام القرآن، "احکام القرآن جصّاص" از [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصّاص]] است. این تفسیر بر اساس اصول و مبانی [[مکتب]] [[حنفی]] سامان یافته است. "احکام القرآن" [[محمد بن ادریس شافعی]]؛ "الجامع لاحکام القرآن" [[قرطبی]]؛ "احکام القرآن" [[ابن العربی]]؛ "فقه القرآن" [[قطب]] [[راوندی]]؛ "کنزالعرفان فی فقه القرآن" [[فاضل مقداد]]؛ "مسالک الأفهام الی آیات الاحکام" [[فاضل جواد کاظمی]]، "احکام القرآن" [[کیاهراسی]]؛ "الاکلیل فی استنباط التنزیل" [[سیوطی]]؛ از آثار برجسته در این موضوعاند. | نخستین [[کتابی]] که در [[تفسیر]] [[آیات الاحکام]] نوشته شد از [[محمد بن سائب کلبی]] از [[اصحاب]] [[امام باقر]] و [[امام صادق]]{{عم}} است. [[ابن ندیم]] از احکام القرآن کلبی نام برده است<ref>الفهرست، ابن ندیم، ص۵۸.</ref>. [[ابن قتیبه]] از او با عنوان "صاحب التفسیر" یاد کرده است<ref>المعارف، ص۵۳۵-۵۳۶.</ref>. پس از او [[مقاتل بن سلیمان]] [[تفسیری]] با عنوان "[[خمس مأة آیات فی الاحکام" نوشته است. از دیگر [[تفاسیر]] در موضوع احکام القرآن، "احکام القرآن جصّاص" از [[ابوبکر احمد بن علی رازی جصّاص]] است. این تفسیر بر اساس اصول و مبانی [[مکتب]] [[حنفی]] سامان یافته است. "احکام القرآن" [[محمد بن ادریس شافعی]]؛ "الجامع لاحکام القرآن" [[قرطبی]]؛ "احکام القرآن" [[ابن العربی]]؛ "فقه القرآن" [[قطب]] [[راوندی]]؛ "کنزالعرفان فی فقه القرآن" [[فاضل مقداد]]؛ "مسالک الأفهام الی آیات الاحکام" [[فاضل جواد کاظمی]]، "احکام القرآن" [[کیاهراسی]]؛ "الاکلیل فی استنباط التنزیل" [[سیوطی]]؛ از آثار برجسته در این موضوعاند. | ||
در میان آیات الاحکامهای متعدد و متنوعی که به [[فارسی]] [[نگارش]] یافته "تفسیر جامع آیات الاحکام" از [[زین العابدین قربانی لاهیجی]] به صورت ساده و روان در ۱۲ جلد (۶ مجلد) برای استفاده عموم فارسی [[زبان]]، اثری مفید به شمار میرود. موضوعات مورد بحث در این اثر عبارتند از: طهارت، [[صلاة]]، [[صوم]]، زکات، خمس، حج، [[حکومت اسلامی]] و [[ولایت فقیه]]، تقیه، جهاد، دفاع، امر به معروف و نهی از منکر، مکاسب، متاجر مکاسب، دَین، [[قرض]]، [[مضاربه]]، [[وکالت]]، [[ودیعه]]، ضمان، [[سبق و رمایه]]، شُفعه، لُقَطه، [[اقرار]]، حَجر، [[وقف]]، [[نذر]]، [[یمین]]، [[عهد]]، عاریه، البسه، عرف، [[میراث]]، فضا، حدود و دیات. | در میان آیات الاحکامهای متعدد و متنوعی که به [[فارسی]] [[نگارش]] یافته "تفسیر جامع آیات الاحکام" از [[زین العابدین قربانی لاهیجی]] به صورت ساده و روان در ۱۲ جلد (۶ مجلد) برای استفاده عموم فارسی [[زبان]]، اثری مفید به شمار میرود. موضوعات مورد بحث در این اثر عبارتند از: طهارت، [[صلاة]]، [[صوم]]، زکات، خمس، حج، [[حکومت اسلامی]] و [[ولایت فقیه]]، تقیه، جهاد، دفاع، امر به معروف و نهی از منکر، مکاسب، متاجر مکاسب، دَین، [[قرض]]، [[مضاربه]]، [[وکالت]]، [[ودیعه]]، ضمان، [[سبق و رمایه]]، شُفعه، لُقَطه، [[اقرار]]، حَجر، [[وقف]]، [[نذر]]، [[یمین]]، [[عهد]]، عاریه، البسه، عرف، [[میراث]]، فضا، حدود و دیات. | ||