خولان: تفاوت میان نسخه‌ها

{{امامت}}

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(252, 252, 233); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">اين مدخل از چند منظر متفاوت، بررسی می‌شود:</div>

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[خولان در تاریخ اسلامی]]</div>

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

[[دانشمندان]] انساب این [[قبیله]] را از [[نسل]] [[سبأ]] دانسته‌اند و [[نسب]] او را چنین آورده‌اند: [[خَولان بن عمرو بن مالک بن حارث بن مُرة بن أُدَد بن زَید بن عمرو بن عریب بن کَهلان بن سبأ]]<ref>ابوعبید قاسم بن سلام، کتاب النسب، ص۳۱۳؛ ابن عبد ربه، العقد الفرید، الجزء الثالث، ص۳۱۷؛ هشام بن محمد کلبی، جَمهرة النسب، الجزء الأول، ص۱۷۵.</ref>.

خَولان از [[قبایل]] بزرگ و [[نیرومندی]] است که در شماری از نبشته‌های [[یمنی]] از او یاد شده است که در برابر [[سَبَأییان]] سر به [[شورش]] برداشته و آنان سپاهی را برای سرکوبی خولانیان گسیل داشته‌اند. از یک نبشته معینی برمی‌آید که کاروانی از معین گرفتار [[حمله]] [[راهزنان]] خولانی گشته است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۴۰۰.</ref>.

خولانیان با [[ایرانیان]] نیز در [[ستیز]] بودند<ref>احمد بن عبدالله رازی، تاریخ مدینة صنعا، ص۳۷.</ref> و این حکایت از [[قدرت]] و [[روحیه]] جنگجویی و [[غارتگری]] خولانیان در برابر نظام‌های [[حکومتی]] سَبَأبیان، معینیان و ایرانیان دارد.

[[همدانی]] خَولان را به «[[خَولان بن عمرو بن الحاف بن قُضاعه]]»<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۱۷.</ref> و «[[خَولان العالیه]]»<ref>حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، الکتاب العاشر، ص۲۸.</ref> تقسیم کرده است، ولی آن‌گونه که [[جواد علی]] باز نموده است این جدایی مستند نیست که بتوان آن را به [[اختلاف]] نسب برگرداند، بلکه پیامد اختلاف [[طبیعت]] مکان و دگرگونی احوال [[سیاسی]] و [[اقتصادی]] است که شاخه‌های ایشان را از هم جدا کرده است و [[نسب‌شناسان]] [[گمان]] کرده‌اند به واسطه اختلاف در نسب است<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۴۰۱.</ref>.

خولانیان در چالش و [[کشمکش]] با قبیله [[همدان]]<ref>حسن بن احمد همدانی، الاکلیل، الکتاب العاشر، ص۶۵ و ۱۰۸ و ۱۲۴ و ۱۶۰ و ۱۶۲.</ref> و قبیله غیر یمنی [[هوازن]] بودند و پیکاری به نام «[[یوم]] بیشه» بین [[خَولان قضاعه]] و هوازن در گرفت<ref>عبدالرحمن عبدالواحد الشجاع، الیمن فی صدر الاسلام، ص۴۱.</ref>؛ خَولان با قبایلی همچون [[زُبید]] هم‌پیمان بود<ref>احمد بن عبدالله رازی، تاریخ مدینة صنعا، ص۳۷.</ref>.

[[سکونت‌گاه]] خَولان در کنار [[مأرب]] و [[صرواح]] بود. آن‌گاه گروه‌هایی از ایشان کوچ کردند و ماندگار سرزمین‌های بالای [[شرق]] [[صنعا]] شدند و به ایشان خَولان‌العالیه گفته شده تا از خَولان [[قضاعه]] جدا شوند<ref>جواد علی، المفصل فی تاریخ العرب قبل الاسلام، الجزء الثانی، ص۴۰۱.</ref>. [[سرزمین]] آنان مخلاف خَولان العالیه خوانده می‌شد<ref>محمد بن علی الاکوع، الیمن الخضراء مهد الحضاره، ص۵۴.</ref>. جایگاه خَولان قضاعه[[شهر]] بزرگ و [[آباد صَعدَۀ]]<ref>یعقوبی، البلدان، ص۹۸؛ حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۱۷ و ۲۲۴.</ref> بود که تا [[صنعا]] شصت فرسخ و تا [[خَیوان]] شانزده فرس فاصله داشت<ref>یاقوت حموی، المعجم البلدان، الجزء الثالث، ص۴۰۶ (ذیل کلمه صعده).</ref>. از دیگر مناطق آنان، [[شرف البیاض]] و [[قیوان]] بود<ref>عمر رضا کحاله، معجم قبائل العرب، الجزء الثانی، ص۲۲۴.</ref>. دره حاصل‌خیزِ [[علاف]] منطقه [[کشاورزی]] آنان بود و محصول فراوان می‌داد<ref>حسن بن احمد همدانی، صفة جزیرة العرب، ص۲۲۴.</ref>.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۸۱-۸۲.</ref>

==[[اسلام]] خَولان==

در [[ماه شعبان]] [[سال دهم هجری]]، ده نفر از [[نمایندگان]] خَولان به حضور [[رسول‌الله]]{{صل}} در [[مدینه]] رسیدند و گفتند: «ای [[رسول خدا]]{{صل}} ما به [[خدا]] و رسولش [[ایمان]] داریم». [[پیامبر]] از آنها پرسید: «عَم [[أنَس]] ([[عُمیأنُس]])<ref>هشام بن محمد کلبی، الاصنام، ترجمه سید محمد رضا جلالی، ص۱۳۹.</ref> در چه حال است»، گفتند: «همچون مبتلایان به جَرب در بدترین حال است و [[خداوند]] به جای آن، [[احکام]] و فرمان‌هایی که تو آورده‌ای [[عنایت]] فرموده، چون به سوی آن برگردیم ویرانش خواهیم ساخت». آن‌گاه درباره [[امور دینی]] پرسش‌هایی کردند که پیامبر به آنها پاسخ داد و [[دستور]] فرمود به آنان [[قرآن]] و [[احکام]] بیاموزند و به هر کدام [[دوازده]] و نیم اوقیه جایزه داد. چون پیش [[قوم]] خود بازگشتند، هنوز بارهای خود را باز نکرده بودند که [[بت]] خود عَم [[أنس]] را ویران کردند و آنچه را رسول خدا{{صل}} بر آنان [[حرام]] فرموده بود حرام و آنچه را [[حلال]] فرموده بود حلال دانستند<ref>ابن‌سعد، الطبقات الکبری، المجلد الأول، ص۳۲۴.</ref>.

.<ref>[[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت]]، ص:۸۲.</ref>

==جستارهای وابسته==

==منابع==

#[[پرونده:1100763.jpg|22px]] [[اصغر منتظرالقائم|منتظرالقائم، اصغر]]، [[نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت (کتاب)|'''نقش قبایل یمنی در حمایت از اهل بیت''']]

==پانویس==