علم حادث: تفاوت میان نسخه‌ها

{{علم معصوم}}

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

<div style="padding: 0.0em 0em 0.0em;">

: <div style="background-color: rgb(255, 245, 227); text-align:center; font-size: 85%; font-weight: normal;">[[علم حادث در قرآن]] - [[علم حادث در حدیث]] - [[علم حادث در کلام اسلامی]] - [[علم حادث در فلسفه اسلامی]] - [[علم حادث در عرفان اسلامی]]</div>

<div style="padding: 0.4em 0em 0.0em;">

==معناشناسی==

==[[برتری]] علم حادث از بقیه [[علوم ائمه]]{{عم}}==

در [[روایات]]، [[اهل بیت]]{{ع}} [[علوم]] خود را به سه قسم ماضی، غابر و حادث تقسیم کرده اند:  

# [[امام کاظم]]{{ع}} در کیفیت [[عالم]] شدن [[ائمه]]{{عم}} می‌فرماید: "[[علم]] ما از سه ناحیه می‌رسد، ماضی و غابر و حادث، اما [[علم ماضی]] [[علمی]] است که (با تحقق در خارج) [[تفسیر]] آن روشن شده و اما [[علم غابر]] علمی است که نوشته شده (اما هنوز در خارج واقع نشده است) و اما علم حادث همان [[قذف در قلب]] و [[نقر در گوش]] است و این علم [[برترین علم]] ماست و [[پیامبری]] بعد از [[پیامبر]]{{صل}} ما نیست"<ref>{{متن حدیث|مَبْلَغُ عِلْمِنَا ثَلاَثُ وُجُوهٍ مَاضٍ وَ غَابِرٌ وَ حَادِثٌ فَأَمَّا اَلْمَاضِی فَمُفَسَّرٌ وَ أَمَّا اَلْغَابِرُ فَمَزْبُورٌ وَ أَمَّا اَلْحَادِثُ فَقَذْفٌ فِی اَلْقُلُوبِ وَ نَقْرٌ فِی اَلْأَسْمَاعِ وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا وَ لاَ نَبِیَّ بَعْدَ نَبِیِّنَا}}؛ بصائر الدرجات، ص۳۱۸.</ref>. امام کاظم{{ع}} در مورد «[[نقر]]» می‌فرماید: {{متن حدیث|وَ هُوَ أَفْضَلُ عِلْمِنَا}} و بعد از اشاره به این که «نقر» از سوی [[ملک]] است، تأکید می‌فرمایند: {{متن حدیث|وَ لاَ نَبِیَّ بَعْدَ نَبِیِّنَا}}. این تأکید، به لحاظ آن است که [[تحدیث]] به معنای [[وحی]] [[شریعت]] نیست. مرحوم علّامه [[مجلسی]] می‌نویسد: اگر چنانچه از قول [[امام]]{{ع}}، توهم [[ادعای نبوّت]] (توسط ائمه) ایجاد شود؛ چراکه [[مردم]] [[خیال]] می‌کنند اِخبار از ملک، مخصوص انبیاست ـ امام{{ع}} این توهم را [[نفی]] کرده به واسطه این که فرموده: «پیامبری بعد از پیامبر ما نیست». و آن به خاطر فرق بین [[نبیّ]] و [[محدّث]] است که نبیّ، ملک را هنگام القای [[حکم]] می‌بیند و محدّث به واسطه اسماع، از مسئله [[آگاه]] می‌شود و ملک را نمی‌بیند و [[حکم شرع]] به او القاء می‌شود، چنانچه [[گذشت]]<ref>مرآة العقول، ج ۳، ص۱۳۷.</ref>.<ref>[[اصغر غلامی|غلامی، اصغر]]، [[آفاق علم امام در الکافی (مقاله)|آفاق علم امام در الکافی]].</ref>

# [[حمران]] می‌گوید به [[امام صادق]]{{ع}} گفتم [[تورات]] و [[انجیل]] و [[زبور]] و آنچه در کتاب‌های گذشته و کتاب‌های [[ابراهیم]]{{ع}} و [[موسی]]{{ع}} نزد شماست؟ امام{{ع}} فرمودند: آری، گفتم به [[راستی]] که این علم علم بزرگی است، امام{{ع}} فرمودند: ای حمران اگر علم غیر از آنچه که هست نباشد (چنین است که تو می‌گویی) اما آنچه که علم آن در شب و [[روز]] پیدا می‌شود نزد ما بزرگتر است.

==تفسیر منحصر بودن علم در علم حادث==

# [[ابوبصیر]] می‌گوید از [[امام صادق]]{{ع}} شنیدم که می‌فرمودند: "به [[راستی]] که نزد ما کتاب‌های گذشته، کتاب [[ابراهیم]]{{ع}} و [[موسی]]{{ع}} است، کسی به نام [[ضریس]] از [[امام]]{{ع}} پرسید آیا کتاب موسی{{ع}} همان [[الواح]] نیست؟ فرمودند: آری، ضریس گفت به راستی که این همان علم (بسیار مهم) است، [[حضرت]] فرمودند: این همان علم نیست، بلکه [[آثار برجامانده از پیامبران]] گذشته است، یقیناً که علم آن چیزی است که در شب و [[روز]]، روز به روز و [[ساعت]] به ساعت حادث می‌شود.  

# [[منصور بن حازم]] می‌گوید به امام صادق{{ع}} گفتم [[مردم]] می‌گویند نزد شما [[کتابی]] است به طول هفتاد ذراع، در آن تمام نیازهای مردم وجود دارد و به راستی که این همان علم است، امام{{ع}} فرمودند: این همان علم نیست بلکه اثر برجامانده از [[پیامبر]]{{صل}} است، [[علم واقعی]] آنی است که در هر روز و شب حادث می‌شود.