اولیاء الله در قرآن: تفاوت میان نسخهها
←پانویس
جز (جایگزینی متن - ' لیکن ' به ' لکن ') |
(←پانویس) |
||
| (۹ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۴ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
{{مدخل مرتبط | |||
| موضوع مرتبط = اولیاء الله | |||
| عنوان مدخل = اولیاء الله | |||
| مداخل مرتبط = [[اولیاء الله در قرآن]] - [[اولیاء الله در عرفان اسلامی]] - [[اولیاء الله در معارف و سیره رضوی]] | |||
| پرسش مرتبط = | |||
}} | |||
[[اولیاء]] اللّه کسانی هستند که از [[دوستی]] و [[قرب الهی]] برخوردارند. لازمه ولیّ [[خدا]] شدن [[ایمان]] به خداست. [[ائمه]]{{عم}} و [[شیعیان]] از مصادیق اولیاء الله دانسته شدهاند که ویژگیهایی همچون [[ایمان]]، [[ تقوا]]، دوری از [[ترس]] و [[اندوه]] از غیر [[خدا]]، [[بشارت]] و ... را دارا هستند. | [[اولیاء]] اللّه کسانی هستند که از [[دوستی]] و [[قرب الهی]] برخوردارند. لازمه ولیّ [[خدا]] شدن [[ایمان]] به خداست. [[ائمه]] {{عم}} و [[شیعیان]] از مصادیق اولیاء الله دانسته شدهاند که ویژگیهایی همچون [[ایمان]]، [[تقوا]]، دوری از [[ترس]] و [[اندوه]] از غیر [[خدا]]، [[بشارت]] و ... را دارا هستند. | ||
==معناشناسی== | == معناشناسی == | ||
[[اولیاء]] جمع وَلیّ بر وزن فعیل و از ریشه "و ـ ل ـ ی" است. وَلْی در لغت به معنای [[قرب]] و نزدیکی است<ref>المصباح، ص۶۷۲؛ القاموس المحیط، ج۲، ص۱۷۶۰، «ولی».</ref>. برخی آن را در اصل به معنای وقوع چیزی پس از چیزی، همراه با رابطهای بین آن دو دانسته و استعمال آن را در معانی دیگری مانند نزدیکی، [[دوستی]]، [[یاری]] و [[پیروی]]، از آثار آن اصل به حساب آوردهاند<ref>التحقیق، ج۱۳، ص۲۰۳، «ولی».</ref>. | [[اولیاء]] جمع وَلیّ بر وزن فعیل و از ریشه "و ـ ل ـ ی" است. وَلْی در لغت به معنای [[قرب]] و نزدیکی است<ref>المصباح، ص۶۷۲؛ القاموس المحیط، ج۲، ص۱۷۶۰، «ولی».</ref>. برخی آن را در اصل به معنای وقوع چیزی پس از چیزی، همراه با رابطهای بین آن دو دانسته و استعمال آن را در معانی دیگری مانند نزدیکی، [[دوستی]]، [[یاری]] و [[پیروی]]، از آثار آن اصل به حساب آوردهاند <ref>التحقیق، ج۱۳، ص۲۰۳، «ولی».</ref>. | ||
برای [[ولیّ]] نیز معانی گوناگونی مانند [[دوستدار]]، رفیق و یاریکننده ذکر شده است<ref>تاج العروس، ج۲۰، ص۳۱۰، «ولی».</ref> که در هر یک از آنها نوعی [[قرب]] و نزدیکی وجود دارد. | برای [[ولیّ]] نیز معانی گوناگونی مانند [[دوستدار]]، رفیق و یاریکننده ذکر شده است<ref>تاج العروس، ج۲۰، ص۳۱۰، «ولی».</ref> که در هر یک از آنها نوعی [[قرب]] و نزدیکی وجود دارد. | ||
| خط ۱۴: | خط ۱۵: | ||
[[اولیاء]] اللّه ترکیبی اضافی است و مراد از آن کسانی هستند که از [[دوستی]] و [[قرب الهی]] برخوردارند. [[ولیّ خدا]] شدن [[لازمه ایمان]] به خداست، بنابراین هر مؤمنی از [[اولیاء الله]] است؛ ولی درجات ایشان به مقدار درجه ایمانشان متفاوت است<ref>شرح فصوص الحکم، ص۴۴۱.</ref>. گرچه دارندگان هر یک از [[مراتب ایمان]] از [[اولیاء الله]] هستند؛ ولی مراد از آنان در [[قرآن]]، کسانی هستند که به درجه عالی [[ایمان]] و [[عبودیت]] رسیدهاند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰.</ref>. آنان کاملانی هستند که از [[لباس]] [[بشریت]] بیرون آمده و از [[قدس]] [[جبروت]] گذشته و در [[قدس]] لاهوت وارد شدهاند و آنها موحّدان حقیقیاند و در [[حدیث قدسی]] در مورد ایشان آمده است: اولیای مرا کسی جز من نمیشناسد<ref>شرح فصوص الحکم، ص۴۴۱.</ref>. البته این گروه نیز خود دارای مراتبی هستند، زیرا کمال [[ولایت]] پایانی نداشته، مراتب [[اولیاء]] [[الله]] نامتناهی است<ref>شرح فصوص الحکم، ص۱۴۸.</ref>. برخی نیز [[ولیّ]] [[الله]] را کسی دانستهاند که [[فرشته]] با او سخن گوید یا [[کارهای نیک]] به او [[الهام]] شود<ref>علم الیقین، ج۱، ص۴۸۸.</ref>. | [[اولیاء]] اللّه ترکیبی اضافی است و مراد از آن کسانی هستند که از [[دوستی]] و [[قرب الهی]] برخوردارند. [[ولیّ خدا]] شدن [[لازمه ایمان]] به خداست، بنابراین هر مؤمنی از [[اولیاء الله]] است؛ ولی درجات ایشان به مقدار درجه ایمانشان متفاوت است<ref>شرح فصوص الحکم، ص۴۴۱.</ref>. گرچه دارندگان هر یک از [[مراتب ایمان]] از [[اولیاء الله]] هستند؛ ولی مراد از آنان در [[قرآن]]، کسانی هستند که به درجه عالی [[ایمان]] و [[عبودیت]] رسیدهاند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰.</ref>. آنان کاملانی هستند که از [[لباس]] [[بشریت]] بیرون آمده و از [[قدس]] [[جبروت]] گذشته و در [[قدس]] لاهوت وارد شدهاند و آنها موحّدان حقیقیاند و در [[حدیث قدسی]] در مورد ایشان آمده است: اولیای مرا کسی جز من نمیشناسد<ref>شرح فصوص الحکم، ص۴۴۱.</ref>. البته این گروه نیز خود دارای مراتبی هستند، زیرا کمال [[ولایت]] پایانی نداشته، مراتب [[اولیاء]] [[الله]] نامتناهی است<ref>شرح فصوص الحکم، ص۱۴۸.</ref>. برخی نیز [[ولیّ]] [[الله]] را کسی دانستهاند که [[فرشته]] با او سخن گوید یا [[کارهای نیک]] به او [[الهام]] شود<ref>علم الیقین، ج۱، ص۴۸۸.</ref>. | ||
رسیدن به درجه عالی [[ایمان]] و [[عبودیت]] و برخورداری از این [[مرتبه ولایت]]، موجب میشود [[انسان]] نوعی [[ولایت تکوینی]] بر عالم پیدا کرده، بتواند در آن تصرّف کند، چنان که [[سرپرستی]] دیگر [[انسانها]] و [[تدبیر امور]] آنان را نیز [[خداوند]] به چنین انسانهایی واگذار میکند<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] | رسیدن به درجه عالی [[ایمان]] و [[عبودیت]] و برخورداری از این [[مرتبه ولایت]]، موجب میشود [[انسان]] نوعی [[ولایت تکوینی]] بر عالم پیدا کرده، بتواند در آن تصرّف کند، چنان که [[سرپرستی]] دیگر [[انسانها]] و [[تدبیر امور]] آنان را نیز [[خداوند]] به چنین انسانهایی واگذار میکند<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 72-73.</ref>. | ||
==[[اولیاء]] [[الله]] در [[قرآن]]== | == [[اولیاء]] [[الله]] در [[قرآن]] == | ||
در [[قرآن کریم]] لفظ [[اولیاء]] [[الله]] فقط در دو مورد بهکار رفته است: در [[آیات]] {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند آنان که ایمان آوردند و پرهیزگاری میورزیدند در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست. هیچ دگرگونی در کلمات خداوند نیست، این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۲-۶۴.</ref>، برخی از ویژگیهای [[اولیاء اللّه]] بیان شده و در [[آیه]] {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«بگو: ای یهودیان! اگر میپندارید که از میان مردم، تنها شما دوستان خداوندید اگر راست میگویید آرزوی مرگ کنید» سوره جمعه، آیه ۶.</ref> خطاب به [[یهودیان]] آمده است: اگر [[گمان]] میکنید تنها شما [[اولیای خدا]] هستید پس [[مرگ]] را [[آرزو]] کنید.... در برخی از [[روایات]] عنوان [[اولیاء]] [[الله]] بر [[اهل بیت]]{{عم}}، [[پیروان]] ایشان<ref>تفسیر عیاشی، ج۲، ص۱۲۴؛ البرهان، ج۳، ص۳۹؛ نورالثقلین، ج۲، ص۳۰۹.</ref> و [[ابرار]]<ref>بحار الانوار، ج۷، ص۹۵.</ref> [[تطبیق]] شده است<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] | در [[قرآن کریم]] لفظ [[اولیاء]] [[الله]] فقط در دو مورد بهکار رفته است: در [[آیات]] {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ الَّذِينَ آمَنُوا وَكَانُوا يَتَّقُونَ لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ لَا تَبْدِيلَ لِكَلِمَاتِ اللَّهِ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند آنان که ایمان آوردند و پرهیزگاری میورزیدند در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست. هیچ دگرگونی در کلمات خداوند نیست، این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۲-۶۴.</ref>، برخی از ویژگیهای [[اولیاء اللّه]] بیان شده و در [[آیه]] {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«بگو: ای یهودیان! اگر میپندارید که از میان مردم، تنها شما دوستان خداوندید اگر راست میگویید آرزوی مرگ کنید» سوره جمعه، آیه ۶.</ref> خطاب به [[یهودیان]] آمده است: اگر [[گمان]] میکنید تنها شما [[اولیای خدا]] هستید پس [[مرگ]] را [[آرزو]] کنید.... در برخی از [[روایات]] عنوان [[اولیاء]] [[الله]] بر [[اهل بیت]] {{عم}}، [[پیروان]] ایشان<ref>تفسیر عیاشی، ج۲، ص۱۲۴؛ البرهان، ج۳، ص۳۹؛ نورالثقلین، ج۲، ص۳۰۹.</ref> و [[ابرار]]<ref>بحار الانوار، ج۷، ص۹۵.</ref> [[تطبیق]] شده است<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 73.</ref>. | ||
==ویژگیهای [[اولیاء الله]]== | == ویژگیهای [[اولیاء الله]] == | ||
[[قرآن]] برای [[اولیاء]] [[الله]]، ویژگیهای گوناگونی برشمرده است. از ویژگیهایی که ذکر میشود دو مورد نخست، مقدمه قرار گرفتن در زمره [[اولیاء]] [[الله]] و سایر موارد از آثار و نتایج [[مقام]] و مرتبه ایشان است؛ همچنین مجموع این ویژگیها از مختصات [[اولیاء الله]] است، بنابراین وجود برخی از آنها در غیر ایشان نیز امکانپذیر است. | [[قرآن]] برای [[اولیاء]] [[الله]]، ویژگیهای گوناگونی برشمرده است. از ویژگیهایی که ذکر میشود دو مورد نخست، مقدمه قرار گرفتن در زمره [[اولیاء]] [[الله]] و سایر موارد از آثار و نتایج [[مقام]] و مرتبه ایشان است؛ همچنین مجموع این ویژگیها از مختصات [[اولیاء الله]] است، بنابراین وجود برخی از آنها در غیر ایشان نیز امکانپذیر است. | ||
===[[ایمان]]=== | === [[ایمان]] === | ||
یکی از ویژگیهای [[اولیاء]] [[الله]] برخورداری از [[ایمان]] است: {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ... الَّذِينَ آمَنُوا...}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند... آنان که ایمان آوردند...» سوره یونس، آیه ۶۲-۶۳.</ref>. مقصود از [[ایمان]] [[اولیاء]] [[الله]]، مرتبه اولیه [[ایمان]] نیست، بلکه مراد، [[ایمان کامل]] و درجه عالی [[ایمان]] است؛ زیرا ایشان پیش از برخورداری از چنین ایمانی دارای تقوایی مستمرّ بودند {{متن قرآن|وَكَانُوا يَتَّقُونَ}}، افزون بر اینکه از [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}، با توجه به نفی هر گونه [[ترس]] و اندوهی از [[اولیاء]] [[الله]] استفاده میشود که [[ایمان]] آنان آن مرتبه از [[ایمان]] است که آنها را به [[عبودیت]] و مملوکیت محض میرساند، به گونهای که درمییابند [[مالکیت]] ویژه خداست و آنها نمیتوانند مالک چیزی باشند تا برای آن ترسیده یا از فقدان آن [[اندوهگین]] شوند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۸۹-۹۰.</ref> | یکی از ویژگیهای [[اولیاء]] [[الله]] برخورداری از [[ایمان]] است: {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ... الَّذِينَ آمَنُوا...}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند... آنان که ایمان آوردند...» سوره یونس، آیه ۶۲-۶۳.</ref>. مقصود از [[ایمان]] [[اولیاء]] [[الله]]، مرتبه اولیه [[ایمان]] نیست، بلکه مراد، [[ایمان کامل]] و درجه عالی [[ایمان]] است؛ زیرا ایشان پیش از برخورداری از چنین ایمانی دارای تقوایی مستمرّ بودند {{متن قرآن|وَكَانُوا يَتَّقُونَ}}، افزون بر اینکه از [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}، با توجه به نفی هر گونه [[ترس]] و اندوهی از [[اولیاء]] [[الله]] استفاده میشود که [[ایمان]] آنان آن مرتبه از [[ایمان]] است که آنها را به [[عبودیت]] و مملوکیت محض میرساند، به گونهای که درمییابند [[مالکیت]] ویژه خداست و آنها نمیتوانند مالک چیزی باشند تا برای آن ترسیده یا از فقدان آن [[اندوهگین]] شوند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۸۹-۹۰.</ref><ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 73.</ref> | ||
===[[ تقوا]]=== | === [[تقوا]] === | ||
[[اولیاء]] [[الله]] از تقوای مستمر برخوردارند: {{متن قرآن|وَكَانُوا يَتَّقُونَ}}. برخی گفتهاند: [[تقوا]] سه مرتبه دارد: دوری از [[شرک]]، اجتناب از هرگونه [[گناه]] و معصیتی، اعم از فعل و ترک، و تبتّل و [[انقطاع]] کامل به [[خدا]] و دوری از هر چیزی که [[باطن]] [[انسان]] را از [[خدا]] بازدارد و مقصود از [[تقوا]] در [[آیه]] فوق مرتبه سوم است. البته این مرتبه شامل دو مرتبه پیش از خود نیز میشود<ref>روح البیان، ج۴، ص۵۹.</ref>. برخی مراد از [[ایمان]] در این [[آیه]] را کمال حال [[قوه]] نظریه و مراد از [[تقوا]] را کمال حال [[قوه]] عملیه دانستهاند<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۷، ص۱۲۵.</ref> | [[اولیاء]] [[الله]] از تقوای مستمر برخوردارند: {{متن قرآن|وَكَانُوا يَتَّقُونَ}}. برخی گفتهاند: [[تقوا]] سه مرتبه دارد: دوری از [[شرک]]، اجتناب از هرگونه [[گناه]] و معصیتی، اعم از فعل و ترک، و تبتّل و [[انقطاع]] کامل به [[خدا]] و دوری از هر چیزی که [[باطن]] [[انسان]] را از [[خدا]] بازدارد و مقصود از [[تقوا]] در [[آیه]] فوق مرتبه سوم است. البته این مرتبه شامل دو مرتبه پیش از خود نیز میشود<ref>روح البیان، ج۴، ص۵۹.</ref>. برخی مراد از [[ایمان]] در این [[آیه]] را کمال حال [[قوه]] نظریه و مراد از [[تقوا]] را کمال حال [[قوه]] عملیه دانستهاند<ref>التفسیر الکبیر، ج۱۷، ص۱۲۵.</ref><ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 73-74.</ref> | ||
===دوری از [[ترس]] و [[اندوه]] از غیر [[خدا]]=== | === دوری از [[ترس]] و [[اندوه]] از غیر [[خدا]] === | ||
در [[دل]] [[اولیای الهی]] هیچگونه [[خوف]] و حزنی از غیر [[خدا]] نیست: {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند» سوره یونس، آیه ۶۲-۶۴.</ref>. [[انسان]] از چیزی که ممکن است به او آسیبی برساند میهراسد و برای از دست دادن چیزی که آن را [[دوست]] دارد یا تحقّق چیزی که آن را نمیپسندد [[اندوهگین]] میشود و این در صورتی است که برای خود نسبت به چیزی که برای آن میترسد یا برای از دست دادن آن [[اندوهگین]] میشود، [[مالکیت]] یا حقّی قائل باشد، لکن [[اولیاء]] [[الله]] به سبب بهرهمندی از [[توحید کامل]]، [[خداوند]] را مالک مطلق همه چیز میدانند، به گونهای که هیچکس در [[مالکیت]] چیزی شریک [[خداوند]] نیست، بنابراین [[اولیای الهی]] برای خود نسبت به چیزی [[مالکیت]] یا حقّی قائل نیستند تا بر اثر آن بترسند یا [[اندوهگین]] شوند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰-۹۱.</ref>. گفته شده: لازمه ترسیدن از چیزی یا [[اندوهگین]] شدن برای چیزی، تصور آن چیز است. در حالی که [[اولیاء الله]] به سبب استغراق در [[نور]] جلال [[الهی]] از غیر [[خدا]] غافلاند، بنابراین وجود [[ترس]] و [[اندوه]] در آنها غیر ممکن است<ref>الفسیر الکبیر، ج۱۷، ص۱۲۶؛ نمونه، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. برخی نیز گفتهاند: چون [[اولیاء]] [[الله]] در [[ذات الهی]] فانی گشتهاند، دیگر برای آنها غایتی بالاتر از آنچه بدان رسیدهاند وجود ندارد تا بر اثر آن بترسند یا [[اندوهگین]] شوند<ref>روح البیان، ج۴، ص۵۹-۶۰.</ref>. | در [[دل]] [[اولیای الهی]] هیچگونه [[خوف]] و حزنی از غیر [[خدا]] نیست: {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}}<ref>«آگاه باشید که دوستان خداوند نه بیمی خواهند داشت و نه اندوهگین میشوند» سوره یونس، آیه ۶۲-۶۴.</ref>. [[انسان]] از چیزی که ممکن است به او آسیبی برساند میهراسد و برای از دست دادن چیزی که آن را [[دوست]] دارد یا تحقّق چیزی که آن را نمیپسندد [[اندوهگین]] میشود و این در صورتی است که برای خود نسبت به چیزی که برای آن میترسد یا برای از دست دادن آن [[اندوهگین]] میشود، [[مالکیت]] یا حقّی قائل باشد، لکن [[اولیاء]] [[الله]] به سبب بهرهمندی از [[توحید کامل]]، [[خداوند]] را مالک مطلق همه چیز میدانند، به گونهای که هیچکس در [[مالکیت]] چیزی شریک [[خداوند]] نیست، بنابراین [[اولیای الهی]] برای خود نسبت به چیزی [[مالکیت]] یا حقّی قائل نیستند تا بر اثر آن بترسند یا [[اندوهگین]] شوند<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰-۹۱.</ref>. گفته شده: لازمه ترسیدن از چیزی یا [[اندوهگین]] شدن برای چیزی، تصور آن چیز است. در حالی که [[اولیاء الله]] به سبب استغراق در [[نور]] جلال [[الهی]] از غیر [[خدا]] غافلاند، بنابراین وجود [[ترس]] و [[اندوه]] در آنها غیر ممکن است<ref>الفسیر الکبیر، ج۱۷، ص۱۲۶؛ نمونه، ج۸، ص۳۳۴.</ref>. برخی نیز گفتهاند: چون [[اولیاء]] [[الله]] در [[ذات الهی]] فانی گشتهاند، دیگر برای آنها غایتی بالاتر از آنچه بدان رسیدهاند وجود ندارد تا بر اثر آن بترسند یا [[اندوهگین]] شوند<ref>روح البیان، ج۴، ص۵۹-۶۰.</ref>. | ||
برخی از مفسّران نبودن [[ترس]] و [[اندوه]] در [[اولیاء]] [[الله]] را مربوط به [[آخرت]] دانستهاند<ref>مجمع البیان، ج۵، ص۱۸۱؛ روح البیان، ج۴، ص۵۸؛ روح المعانی، مج ۷، ج۱۱، ص۲۱۵.</ref>؛ ولی [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}} مطلق است و [[دنیا]] را نیز شامل میشود و [[مقید]] کردن آن به [[آخرت]] هیچ دلیلی ندارد<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰.</ref>. بر اساس [[آیات]] دیگری، [[اولیاء]] [[الله]] از [[پروردگار]] میترسند؛ مانند: {{متن قرآن|إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا}}<ref>«بیگمان ما از پروردگارمان میهراسیم» سوره انسان، آیه ۱۰.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ}}<ref>«از بندگان خداوند تنها دانشمندان از او میهراسند» سوره فاطر، آیه ۲۸.</ref>. بنابراین نبودن [[ترس]] در ایشان نسبت به غیر خداست؛ اما [[ترس از خدا]] از [[صفات]] ایشان است، چنان که [[اندوه]] برای از دست دادن [[کرامت الهی]] نیز از ویژگیهای آنان است<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰.</ref>. نبودن [[ترس]] و [[اندوه]] از غیر [[خداوند]] در [[اولیاء]] [[الله]] باعث میشود که [[امنیت]] و [[آرامش]] واقعی بر وجود آنها حکمفرما شود<ref>نمونه، ج۸، ص۳۳۴.</ref> | برخی از مفسّران نبودن [[ترس]] و [[اندوه]] در [[اولیاء]] [[الله]] را مربوط به [[آخرت]] دانستهاند<ref>مجمع البیان، ج۵، ص۱۸۱؛ روح البیان، ج۴، ص۵۸؛ روح المعانی، مج ۷، ج۱۱، ص۲۱۵.</ref>؛ ولی [[آیه]] {{متن قرآن|أَلَا إِنَّ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ لَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ}} مطلق است و [[دنیا]] را نیز شامل میشود و [[مقید]] کردن آن به [[آخرت]] هیچ دلیلی ندارد<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰.</ref>. بر اساس [[آیات]] دیگری، [[اولیاء]] [[الله]] از [[پروردگار]] میترسند؛ مانند: {{متن قرآن|إِنَّا نَخَافُ مِنْ رَبِّنَا}}<ref>«بیگمان ما از پروردگارمان میهراسیم» سوره انسان، آیه ۱۰.</ref> و {{متن قرآن|إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ}}<ref>«از بندگان خداوند تنها دانشمندان از او میهراسند» سوره فاطر، آیه ۲۸.</ref>. بنابراین نبودن [[ترس]] در ایشان نسبت به غیر خداست؛ اما [[ترس از خدا]] از [[صفات]] ایشان است، چنان که [[اندوه]] برای از دست دادن [[کرامت الهی]] نیز از ویژگیهای آنان است<ref>المیزان، ج۱۰، ص۹۰.</ref>. نبودن [[ترس]] و [[اندوه]] از غیر [[خداوند]] در [[اولیاء]] [[الله]] باعث میشود که [[امنیت]] و [[آرامش]] واقعی بر وجود آنها حکمفرما شود<ref>نمونه، ج۸، ص۳۳۴.</ref><ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 74-75.</ref> | ||
===[[بشارت]]=== | === [[بشارت]] === | ||
به [[اولیاء]] [[الله]] در [[زندگی]] [[دنیا]] و در [[آخرت]] [[بشارت]] داده میشود: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ}}<ref>«در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>. | به [[اولیاء]] [[الله]] در [[زندگی]] [[دنیا]] و در [[آخرت]] [[بشارت]] داده میشود: {{متن قرآن|لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَفِي الْآخِرَةِ}}<ref>«در زندگی این جهان و در جهان واپسین نوید آنان راست» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>. | ||
در برخی [[روایات]] مراد از [[بشارت]] در [[دنیا]]، رؤیای [[نیکو]] دانسته شده است که [[مؤمن]] برای خودش میبیند یا دیگران برای او میبینند و مراد از [[بشارت]] در [[آخرت]]، [[بشارت]] [[فرشتگان]] به [[مؤمن]] هنگام خروج وی از [[قبر]] و در [[قیامت]] دانسته شده که پی در پی او را به [[بهشت]] [[بشارت]] میدهند<ref>البرهان، ج۳، ص۳۸-۴۱.</ref>. | در برخی [[روایات]] مراد از [[بشارت]] در [[دنیا]]، رؤیای [[نیکو]] دانسته شده است که [[مؤمن]] برای خودش میبیند یا دیگران برای او میبینند و مراد از [[بشارت]] در [[آخرت]]، [[بشارت]] [[فرشتگان]] به [[مؤمن]] هنگام خروج وی از [[قبر]] و در [[قیامت]] دانسته شده که پی در پی او را به [[بهشت]] [[بشارت]] میدهند<ref>البرهان، ج۳، ص۳۸-۴۱.</ref>. | ||
بر اساس [[روایات]] دیگری، هنگام [[مرگ]] [[مؤمن]]، [[رسول خدا]]{{صل}} و [[امیرمؤمنان]]{{ع}} نزد وی حاضر شده، او را به [[همنشینی]] با خودشان و سکونت در [[بهشت]]، [[ بشارت]] میدهند<ref>البرهان، ج۴، ص۳۸-۳۹.</ref> | بر اساس [[روایات]] دیگری، هنگام [[مرگ]] [[مؤمن]]، [[رسول خدا]] {{صل}} و [[امیرمؤمنان]] {{ع}} نزد وی حاضر شده، او را به [[همنشینی]] با خودشان و سکونت در [[بهشت]]، [[بشارت]] میدهند<ref>البرهان، ج۴، ص۳۸-۳۹.</ref><ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 75.</ref> | ||
===فوز عظیم=== | === فوز عظیم === | ||
[[اولیاء]] [[الله]] به [[سعادت]]، کامیابی و [[پیروزی]] بزرگی میرسند: {{متن قرآن|ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>. [[آرامش]] کامل در [[دنیا]]، برخورداری از بشارتهای [[الهی]] در [[دنیا]] و [[آخرت]]، [[دوستی با خدا]] و در نهایت وارد شدن در [[بهشت]] و [[همنشینی]] با [[پیامبر]]{{صل}} و [[اهل بیت]]{{عم}} از مصادیق فوز عظیمی است که [[اولیاء]] [[الله]] از آن برخوردارند<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] | [[اولیاء]] [[الله]] به [[سعادت]]، کامیابی و [[پیروزی]] بزرگی میرسند: {{متن قرآن|ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ}}<ref>«این است که رستگاری سترگ است» سوره یونس، آیه ۶۴.</ref>. [[آرامش]] کامل در [[دنیا]]، برخورداری از بشارتهای [[الهی]] در [[دنیا]] و [[آخرت]]، [[دوستی با خدا]] و در نهایت وارد شدن در [[بهشت]] و [[همنشینی]] با [[پیامبر]] {{صل}} و [[اهل بیت]] {{عم}} از مصادیق فوز عظیمی است که [[اولیاء]] [[الله]] از آن برخوردارند<ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص75.</ref>. | ||
===آرزوی [[مرگ]]=== | === آرزوی [[مرگ]] === | ||
[[قرآن]] خطاب به [[یهودیان]] میگوید: {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«بگو: ای یهودیان! اگر میپندارید که از میان مردم، تنها شما دوستان خداوندید اگر راست میگویید آرزوی مرگ کنید» سوره جمعه، آیه ۶.</ref>. [[یهودیان]] ادعا داشتند که [[فرزندان]] و [[دوستان]] [[خدا]] بوده<ref>{{متن قرآن|وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ...}} «و یهودیان و مسیحیان گفتند: ما فرزندان خداوند و دوستان اوییم» سوره مائده، آیه ۱۸.</ref>، [[جهان آخرت]] ویژه آنهاست<ref>{{متن قرآن|قُلْ إِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْآخِرَةُ عِنْدَ اللَّهِ خَالِصَةً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}} «بگو، اگر راست میگویید که از میان همه مردم، سرای واپسین نزد خداوند، ویژه شماست | [[قرآن]] خطاب به [[یهودیان]] میگوید: {{متن قرآن|قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}}<ref>«بگو: ای یهودیان! اگر میپندارید که از میان مردم، تنها شما دوستان خداوندید اگر راست میگویید آرزوی مرگ کنید» سوره جمعه، آیه ۶.</ref>. [[یهودیان]] ادعا داشتند که [[فرزندان]] و [[دوستان]] [[خدا]] بوده<ref>{{متن قرآن|وَقَالَتِ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى نَحْنُ أَبْنَاءُ اللَّهِ وَأَحِبَّاؤُهُ...}} «و یهودیان و مسیحیان گفتند: ما فرزندان خداوند و دوستان اوییم» سوره مائده، آیه ۱۸.</ref>، [[جهان آخرت]] ویژه آنهاست<ref>{{متن قرآن|قُلْ إِنْ كَانَتْ لَكُمُ الدَّارُ الْآخِرَةُ عِنْدَ اللَّهِ خَالِصَةً مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}} «بگو، اگر راست میگویید که از میان همه مردم، سرای واپسین نزد خداوند، ویژه شماست پس آرزوی مرگ کنید» سوره بقره، آیه ۹۴.</ref> و هیچکس وارد [[بهشت]] نمیشود، مگر آنکه [[یهودی]] باشد<ref>{{متن قرآن|وَقَالُوا لَنْ يَدْخُلَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ كَانَ هُودًا أَوْ نَصَارَى تِلْكَ أَمَانِيُّهُمْ قُلْ هَاتُوا بُرْهَانَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ}} «و گفتند هرگز کسی جز یهودی و مسیحی به بهشت در نمیآید، این آرزوی آنهاست، بگو: اگر راست میگویید هر برهانی دارید بیاورید» سوره بقره، آیه ۱۱۱.</ref>، بنابراین اگر [[یهودیان]] در این ادعای خود [[راستگو]] بودند باید آرزوی [[مرگ]] میکردند، زیرا [[انسان]] اگر [[ولیّ]] کسی باشد [[ملاقات]] با او را [[دوست]] دارد و کسی که [[یقین]] دارد [[ولیّ خدا]] بوده، [[بهشت]] مخصوص اوست و بین او و رسیدن به [[لقای الهی]] و [[بهشت]] [[کرامت]] چیزی جز [[مرگ]] فاصله نیست، آرزوی [[مرگ]] میکند<ref>المیزان، ج۱۹، ص۲۶۷.</ref>. | ||
[[امیرمؤمنان]]، [[علی]]{{ع}} فرموده است: به [[خدا]] [[سوگند]] اُنس [[علی بن ابیطالب]] به [[مرگ]] بیشتر از [[انس]] طفل به سینه [[مادر]] خویش است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵.</ref>. در [[روایت]] دیگری نیز آمده است که [[اولیاء]] [[الله]] آرزوی [[مرگ]] دارند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۸۰؛ بحارالانوار، ج۱۳، ص۳۴۰.</ref>. افزون بر [[قرآن]]، در [[روایات]] نیز به برخی از ویژگیهای [[اولیاء]] [[الله]] اشاره شده است؛ مانند اینکه [[دیدار]] آنان [[انسان]] را به [[یاد خدا]] میاندازد و [[دوستی]] آنان با دیگران برای [[خدا]] و دشمنیشان نیز برای خداست، [[مساجد]] را با [[ذکر خدا]] آباد میکنند، به [[مردم]] خوبی میآموزند و آنان را به [[اطاعت خدا]] فرا میخوانند، در [[آخرت]] [[انبیا]] و [[شهدا]] به [[مقام]] آنان [[غبطه]] میخورند و...<ref>الدرالمنثور، ج۴، ص۳۷۰-۳۷۳.</ref> | [[امیرمؤمنان]]، [[علی]] {{ع}} فرموده است: به [[خدا]] [[سوگند]] اُنس [[علی بن ابیطالب]] به [[مرگ]] بیشتر از [[انس]] طفل به سینه [[مادر]] خویش است<ref>نهج البلاغه، خطبه ۵.</ref>. در [[روایت]] دیگری نیز آمده است که [[اولیاء]] [[الله]] آرزوی [[مرگ]] دارند<ref>تفسیر قمی، ج۲، ص۳۸۰؛ بحارالانوار، ج۱۳، ص۳۴۰.</ref>. افزون بر [[قرآن]]، در [[روایات]] نیز به برخی از ویژگیهای [[اولیاء]] [[الله]] اشاره شده است؛ مانند اینکه [[دیدار]] آنان [[انسان]] را به [[یاد خدا]] میاندازد و [[دوستی]] آنان با دیگران برای [[خدا]] و دشمنیشان نیز برای خداست، [[مساجد]] را با [[ذکر خدا]] آباد میکنند، به [[مردم]] خوبی میآموزند و آنان را به [[اطاعت خدا]] فرا میخوانند، در [[آخرت]] [[انبیا]] و [[شهدا]] به [[مقام]] آنان [[غبطه]] میخورند و...<ref>الدرالمنثور، ج۴، ص۳۷۰-۳۷۳.</ref><ref>[[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|دائرةالمعارف قرآن کریم]] ج۵، ص 75-76.</ref> | ||
==منابع== | == منابع == | ||
{{منابع}} | {{منابع}} | ||
#[[پرونده:000060.jpg|22px]] [[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']] | # [[پرونده:000060.jpg|22px]] [[احمد جمالیزاده|جمالیزاده]] و [[سید محسن ساداتفخر|ساداتفخر]]، [[اولیاء الله (مقاله)|مقاله «اولیاء الله»]]، [[دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵ (کتاب)|'''دائرةالمعارف قرآن کریم ج۵''']] | ||
{{پایان منابع}} | {{پایان منابع}} | ||
==پانویس== | == پانویس == | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
[[رده:اولیاء الله]] | [[رده:اولیاء الله]] | ||